Oldalképek
PDF
ePub

enim talia audi, n non expavesc. t, confestimque in A iuium substantiarum praedictarum reditus in unum haec verba non eruiapat dicturus ' : Non ergo post atque adunatio futura sit ? Utrum reipsa, hoc est, resurreclionem masculi feminaeque * futurus est transitu omnium sensibilium in intellectualia, ita ut sexus *, si uterque ab humaua * penitus auferetur peracto mundi nujus sensibilis curriculo omnia sint natura! Aut * qualis forma in homine apparebit, si spiritualia, nihilque * corporeum seu sensibile renemo masculi seu feminae formam habuerit? Aut maneat; an solo contuitu animi naturalem unitatem qualis poterit fieri cognitio, si utriusque sexus fu- omnium rerum in suis rationibus primordialibusque tura sit exterminatio, inque simplicem indiscretam- causis contemplantis ? Ea namque, quae extrinsecus que formarum differentiis * adunationem omnium corporeo sensui varia multipliciaque locis, temporihominum coagulatio, sive spiritualis incorporeaque, l)us, qualitaiibus, quantitatibus, ceterisque sensibilis sive visibilis * et corporea , loco ac * tempore ° naturae diflereutiis apparent, in suis rationibus, secuncircumscripta? Et hoc in ambiguo a te praetermis- dum quas a Creatore omnium condita sunt, aeternalisum est, atque indiscussum, quamvis videaris in terque immutabili '° suae naurae statu, certisque dicorporibus resurrectionis spirituales qualitates vinae providentiae regulis subsistunt, puro intellectui, quantitatesque *° magis quam corporales suadere rerum omnium veritatem inquirenti, invenienti, esse futuras. Ut non dicam , quantum haec do- B consideranti, unum individuum esse videntur *, et ctrina omnium aut paene omnium latialis lin- sunt. Nam quantum exteriores maturae, sensibiles guae san^lorum magistrorum autoritati resistat, * dico atque corporeas **, locis temporibusque ceterisqui unanimiter post resurrectionem omnium utrius- que accidentibus variari appetunt, in his enim eorum que sexus integritalem futuram esse asserunt, ita pulchritudo maxime arridet, ideoque a carnalibus ut vir in formam viri, femina in formam feminae, animis, longe a veritate et unitate distantibus, inque cum omnibus ** corporalium partium indiciis, quibus temporalium rerum numerositatem diffusis, intellimaxime uterque sexus discernitur, redeat, ac sic perale luxurioseque amantur, tantum interiores, sive in gloria, sive in poena aeternaliter permaneat, hoc est, intelligibiles essentiae simplicem sui indivisi tamen aeterna poena corporaliter futura sit, sicut duamque unitatem in seipsis et inter seipsas insepaaeterna gloria, de qua '* quaestione in quinto iracua- rabiliter ** ostendunt, ac *° per hoc sapientum anibimus. Multis enim videtur incongruum, coaeter- mos pulchritudinem harmoniae societatisque earum nam beatitudini miseriam fore credere; quibus evan- contemplanles delectant. Quibus ex instabili diversagelicus sermo videtur resistere, qui ait: Ite, maledi- que locorum ac temporum varietate redeuntibus, s0cti, in ignem aeternum. Haec, ut dixi, in praedictis _ lius unitatis** immutabilisque veritatis conlemplalio substantiarum factarum a Deo divisionibus maxime • praemium promiuitur. Non enim caelestes virtutes, mihi scrupulum ingerunt. De reditu autem ac aduna- quas variis nominationibus Scriptura sacra nominat, tione quicquidjam a te dictum est, durum mihi atque hunc ** mundum visibilem extrinsecus corporeisque obscurum universaliter esse fateor. Non enim clare vi- sensibus intueri credendas esse aestimo. Nec tamen deo, quomodo utriusque sexus humanae naturae adu- eas omnino ignorare est ** putandum, quando per natio in Christo, priinum ex ** mortuis resurgente, eas regi ac ministrari haec omnia visibilia sacra facta est, et in omnibus hominibus finito mundo futura edocet historia *".Leges siquidem divinae perangelos sit. ln eodem enim sexu, quo in carnevixit, Christum administratae sunt, bonorum **hominum mores corcredimus resurrexisse, semperque permanere et per- recti, ordinaui, a pravis viis reducti multiplicibus mansurum esse. Quis autem negabit, virilem sexum ** divinae providenuiae doctrinis exercitati, ad pristiipsum fuisse indutum *, priusquam pateretur et num mauurae modum revocantur; sed in aeternis" resurgeret ? Similiter etiam credimus, omnes homi- causis, quas ipsae aeternaliter considerant, hunc nes in eodem sexu, in quo cadunt, resurrecturos esse. mundum , quem gubernant, quantum eis siniQuomodo orbis ** terrarum paradiso, terraque unita tur, perspiciunt, non locorum spatiis divisum, caelo, omnis" sensibilis creatura intelligibili, et haec ., non variis temporum motibus distinctum, non nu

omnia Deo copulabuntur, ita ut unum sint, nullaque “ merositate partium suarum dispersum, non qualitain eis diversitas appareat ? Et uiaxime illud, quod um quanuitatumve multiplicibus differenliis dissimipromisisti a te explanandum, hoc est, quomodo om- lem, non molis magnitudine tumidum, non diversis

[merged small][ocr errors]

longitudinis, latitudinis, altitndinisque * spatiis dis- A tes, caelum dico et terram **, veluti inter quos'am

tentum, sed totum simul simpliciterqne in suis rationibus immutabiliter subsistentem. De his igitur obscuris quaestionibus, quae per meipsum ad liqnidum intueri nequeo, luculentius a te diseernendum esse * aestimarim. Tuo tamen arbitrio, quo ordine aperiendae sint, tantum ut aperiantur, sive nunc sive postea, mihi visum est tribuere. MAG. De his omnibus , quae, ut dicis, tibi non clare * patescunt, alium disserendi locum ordo rerum * expetit. Sed hic breviter praelibandum, quoniam haec omnia, quae difficilia tibi videntur, uno

argumento possunt concludi. Si enim Christus, qui

omnia intelligit, immo est omnium intellectus, reipsa omnia, quae assumpsit, adunavit : quis dubitet, quod praecessit in capite ét * principali exemplo totius humanae naturae, in tota fore subsecuturum, sicut in quinto libro tractabimus ? Siquidem hujus praesentis libri textus nil aliud flagitat, quam ut pro viribus nostris, quicquid lux animorum largita fuerit, de primordialibus causis disputemus. 45. Disc. Ingredere quo vis ordine. Eo enim modo, quo praesentes quaestiones de quadripertita universalis naturae divisione propositae sunt, non incongrue explanandas esse opinor. Mag. Ratiocinationis exordium ex divinis eloquiis assumendum esse aestimo. Disc. Nil convenientius; ex ea enim omnem veritatis inquisitionem initium sumere necessarium est. MAG. Divinissimus propheta, Moisen * dico, in prima fronte libri 7 Geneseos : In principio, inquit,

extremos ** terminos, a ses^ invicem discretos, suris medietatibus connexos, hujus mundi sensibi!is universitatem harmonia quadam naturali compositam coadunatnmque esse certis rationibus edocent. Sec. longum est, et praesentis operis proposito inconveniens, per diversas diversorum opiniones multas ac varias sermonem extendere, superfluumque videbitur, aliorum intellectus de hujusmodi negotio, nisi ubi summa necessitas exigit, introducere. Mihi autem multorum sensus consideranti nil probabilius, nil verisimilius occurrit, quam ut in '* praedictis saerae Scripturae verbis, significatione videlicet caeli et terrae, primordiales totius creaturae causas, quas Pater in unigenito suo Filio, qui principii appella

B tione nominatur, ante omnia, quae condita sunt,

creaverat, intelligamus, et caeli nomine rerum intelligibilium caelestiumque essentiarum, terrae vero appellatione sensibilium rerum, quibus universitas hujus mundi corporalis completur, principales causas significatas esse accipiamus *°. Disc. Similiter etiam hunc intellectum prae ceteris elegerim **, si me paululum non moveret illa ambiguitas, quae in praedictis intelligentiae discretionibus videtur oriri. Nam, ut mihi videtur, aut parva aut nulla differentia est inter eorum intellectum, qui dicunt, informitatem utriusque naturae, intelligibilis dico atque sensibilis, et eorum,qui primordiales causas intelligibilium elsens'bilium praedictis Scripturae verbis descriptas esse judicant. Nam informem materiam ejusque informi

[ecit Deus caelum et terrmm. Quo in loco omnes sa- C tatem causam quandam rerum esse dicimus. !n ea

crae Scripturae expositores ingenii sui acumen exercuerunt, diversisque intelligentiae modis, quid caeli nomine, quid terrae, propheta, immo etiam * Spiritus sanctus per prophetam, voluit significari, exposuerunt. Alii siquidem brevem quandam comprehensionem totius perfectae creaturae his verbis insiuuari aestimant. Caeli quidem * nomine totam spiritualem intellectualemque creaturam conditam atque formatam, terrae vero omnem corpoream sensibilemque suis perfectissimis definitionibus constitulam intimari arbitrantur. Alii informitatem utriusque creaturae, spiritualis quidem nomine caeli, terrae vero appellatione mundi hujus corporalis inchoationem suadere conantur. Alii lotius sensibilis creaturae, quae veluti duabus principalibuspartibus. caelo lico ac *° terra, perficitur , creauionem his verbis indicari affirmant, ita ut nihil de spiritualis creaturae conditione hoc in loco '' signilicetur, sed solummodo plenitudinem corporeae creaturae propheta voluerit describere. Inter has enim duas par

siquidem inchoant, quamvis informiter, id est *, adhuc imperfecte ac prope nihil '* esse ; non tamen penitus nihil esse intelliguntur, sed inchoamentum quodammodo esse, formamque et perfectionem appetere. MAg. Esto igitur intentior, et rerum differentias acute perspice, nebulasque ambiguitatis ex acie imtentionis tuae penitus depelle. Non enim, ut arbitror, te potest latere, alias esse rerum informitates, et alias rerum causas perfectaque principia. Nam si esse et non esse sibi invicem e contrario opponuntur **, et *° nil propinquius est ad vere esse, quam causae creatae creatarum rerum, nihilque vicinius ad non vere esse, quam informis materia ; est enim, ut ait Augustinus, informe prope nihil: num tibi videtur parva distantia inter id, quod verae essentiae est propinquum, et id, quod verae essentiae privationi, quae nihil omnimo** dicitur, proximum **? Nec rerum informitatem causam essentiae: formaeque ac perfectionis rerum esse diximus, sed magis privatio

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

nerr, essentiae, Causa siquidem, si vere causa est *, omnia perfectissime, quorum causa est, in seipsa praeambit *, effectusque suos, priusquam in aliquo appareant, in seipsa perficit; et dum in genera formasque visibiles per generationem erumpunt, perfectionem suam in ea non deserunt, sed plene * et immutabiliter permanent, nulliusque alterius perfectionis indigent, nisi ipsius unius, in qua semel et * simul et semper subsistunt. Disc. Noii parva quidem * mihi videtur esse talis differentia; longe siquidem a seipsis distant primordiales causae, quae ab uno summoque omnium principio, quod a nullo est, perfectissime in suis immutabilibus rationibus conditae sunt, et informitates omnium rerum, quae non solum ad

perfectionem formae nondum perveniunt, sed B

vix jam esse incipiunt, nec longe ex non esse recedunt. Quamvis enim videantur rerum informitates inedietatis locum obtinere inter esse et non esse, incipientes ex non-esse esse ' — siquidem ex i:on* esse processionem quandam ad esse inchoant, nondum tamen ad perfectionem formae atque essentiae intelliguntur pervenisse — plus appropinquare judicantur * ad non esse quam ad esse °. Nil enim est aliud *° rerum informitas nisi motus quidam, non esse omnino deserens, et statum suum in eo, quod vere est, appetens. - Primordiales vero causae ita in principio, hoc est, Dei Verbo, quod vere dicitur esse et est, conditae sunt, ut nullo motu perfectionem suain in aliquo appetant, nisi in eo, in quo sunt immutabiliter, perfecteque formatae sunt. Semper euim ad unam rerum omnium formam, quam omnia appetunt, Werbum Patris dico, conversae formantur, et formationem suam nusquam'' numquam deserunt.Causae quippe locorum et temporum in eis sunt; quae vero sub ipsis sunt in '* inferioribus rerum ordinibus, ita ab eis creantur, ut ad seipsas ea attrahant, omniumque rerum unum principium '° appetant; ipsae vero nullo modo ad ea, quae sub eis sunt, respiciunt, sed suam formam superiorem se semper intuentur, ut semper ab ea formari non desinant. Nam per seipsas informes sunt , et in ea universali sua forma, in Verbo dico, semetipsas perfecte conditas cognoscunt. Quis autem rectae intelligentiae haec, quae de primordialibiis causis dici possunt, de iuformitate rerum dicere- audebit, praesertim cum et informis rerum materia non aliunde credatur mamare, nisi ex primordialibus causis '*? Si enim primordiales causae ideo ** primordiales appellantur, quia *° primitus ab una creatrice omnium causa creanuur, et ea, quae

formae perfectionisque * rerum. A sub ipsis sunt, creant.; nam primordiales causas et

creari et creare praediximus": quid meirum, si quem. admodum in numero eorum, quae post, et per * primordiales causas condita sunt, informem maleriam esse credimus, certisque rauionibus firmamus, eam quoque a primordialibus causis creari fateamur? 16. MAG. Alius igitur intellectus est ** primordialium causarum, alius informium materiarum. Disc. Praedictis rationibus ita concedere cogimur; cetera considera. MAc. Similiteret, quodsequitur, varieuradunt. Terra autem erat inanis et vacua, vel, juxta LXX, invisibilis et incomposita, et tenebrae super faciem abyssi. Alii namque terrae inanis et vacuae, seu invisibilis et incompositae nominatione visibilis creaturae, abyssi vero tefiebrosae vocabulo invisibilis

essentiae informitatem figurate significari ** volunt. '

C)mnis siquidem corporalis sensibilisque creatura ex materia et forma constituitur, atque ideo maleria carens forma, informis dicitur, hoc est, carens forma, et invisibilis et incomposita, seu inanis et vacua; accedente vero forma visibilis dicitur et composita, solidaque atque perfecta, naturae suae certis finibus circumscripta. Invisibilis vero creatura, id est intellectualis et ratioualis, informis dicitur, priusquam ad formam suam, Creatorem videlicet suum, convertatur. Non enim ei ** suflicit ad perfectionem ex essentia essentialique differentia subsistere, his enim duobus omnis intellectualis creatura componitur, nisi ad Werbum unigenitum, Dei Filiuw» dico*', qui esl forma omnis inlellectualis vitae, conversa perficiatur; alioquin imperfecta informisqne remanet. Alii terram inanem vacuamque, seu invisibilem incompositamque, dictam arbitrantur molem hanc terreni corporis primo conditam, vacuam quideiu atque ** inanem, ut illis videtur, quia nondum dirersis generibus formisque germinum, fruticum, animaliumque ornata erat ; invisibilis vero, aut quia humidae naturae abundantia undique superfusa erat, aut quia homo, qui eam aspicere posset, nondum et primordialibus causis per generationem eruperat; tenebras autem ** super abyssum fuisse ** aiunt, quia *' acr, qui abysso undique ** circumfusus, fuerat, adhuc lucidus non erat, ideoque constitutam inter se abyssum nondum illuminare poterat. Cui sensui quamvis san

D ctus Augustinus refragari videatur, non omnino

tamen, quoniam sancti Basilii est, a nobis refellitur. Non enim nostrum est, de inte!lectibus sanctorum Patrum dijudicare *°, sed eos pie ac venerabiliter suscipere; non tamen prohibemur eligere, quod ma

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

gis videtur divinis eloquiis rationis consideratione A Graeci &rui}ας vocant, humidaeque alyssi vicinitaie

convenire. Sed si quis dixerit, praedicta prophetae.

verba non aliud , quam primordiales rerum causas innnere, non videbitur * ex veritate deviare. Quid enim? Num incredibile est, πρωτότυπον, hoc est principale exemplar corporalis naturae, quod significatur uerrae nomine, quodque ante hunc mundum sensibilem perpetuo perfectissimeque Deus in principio, hoc est Pater in Filio condiderat, vacuum atque inane posse vocari? Vacuum quidem, quoniam omni sensibili in snis effectibus vacabat, priusquam in genera formasque sensibilis naturae per generauonem locis temporibusque prodiret. lnane vero, quia nullam quantitatem, nil corporali mole densum, nil locis dispersum, nil temporibus mobile adhuc in eo * intellectus propheticus, qui in divina mysteria est introductus, aspexerat. Haec enim vocabula, inane dico et vacuum, plus primordialis naturae ante omnia in Werbo conditae plenissimam immutabilemque significant perfectionem , quam mutabilem imperfectamque hujus mundi sensibilis informem adhuc processionem, locis temporibusque dispersam, perque generationem esse inchoantem , diversisque sensibilis creaturae numeris formari appetentem. Saepe siquidem * inane et vacuum etiam * in laudibus corporalium rerum * solent poni. Totum namque spatium, quod inter globum terrae chorosque siderum extremumque mundi ambitum in medio est constitutum, in duas partes a * sapientibus mundi divinaeque Scripturae divisum.

Inferior enim pars a terra usque " ad lunam aer C

dicitur, hoc est spiritus: superior vero a luma usque ad sidera extremae sphaerae aether, id est purus spiritus; ambae autem zùpos * a Graecis, vacuum seu inane a Latinis vocantur. Sed purissimum ciarissimumque illud superius spatium constat semper esse * serenissimum, aeternoque siientio quietum, exceptis harmonicis consonantiis *° planetarum, omnem mortalem terrenumque *' sensum tonorum semitonorumqre '* acumine superans, subtilissimique ignis motibus labens, diuturni ** luminis plenum, praeter portiunculam, quam umbra terrae obtinet, quae nox appellatur, ideoque dicitur vacuum. Nec immerito, quoniam omni terrena ** crassaque mole vacat, nulloque corporeo pondere impletur. Planetarum etenim globi levissimi ** et spirituales sunt, nulla ** terrena qualitate gravantur, nullam obscnritatem efficiunt. Lunae siquidem humiditas, sordesqne, quae in ea apparent, non ex suae naturae puritate, sed ex terrenae molis vaporibus, quos

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

accidunt **. Hujus quoque corpulentioris aeris inferio. risque nebulositas et obscuritas non ex seipso, sed ex aquarum terrarumque propinquitate advenit. Unde enim nascitur lumae humidiuas, inde etiam aeris nebulositas, tonitrua quoque '* fulminaque, imbres, pluviae, nix, gelu, varii ventorum flatus ** : non aliunde nisi ex `terrenis aquaticisque vaporibus occasionem accipiunt. 47 Quid ergo mirum, si primordiales visibilium rerum *^ causae terrae inanis et vacuae vocabulo figurate insinuentur, prae nimia** sui** subtilitate ineffabilique intellectualis suae naturae simplicitate, pritisquam in genera et formas sensibilesque numeros, in quibus veluti quibusdam nebulis corporeis sensiB bus apparent, per generationem profitierent **. quando ** praedicta visibilis mundi *° spatia, propter sui subtilitatem ac paene incorporalitatem, inania seu vacua non incongrue appellantur, sicut *" ait quidam poetarum : Aera per vacuum saltu jaculabere corpus. Item Virgilius in duodecimo: Tum lapis ipse viri vacuum per inane volutus. Eadem ratio est alterius interpretationis, quae dicit, terram invisibilem incompositamque fuisse. Quid enim aliud rationabilius ista invisibilitas mysticae terrae significaret, quam primordialium causarum corporalis creaturae obscuritatem, nullo coloris lumine, nulla formarum discretione adhuc declaratam. insuper etiam purissimos intellectus superantem. Merito quoque causae primordiales incompositae praedicantur; sunt enim simplices omnique compositione omnino carenues. Nam in eis est ineffabilis unitas, inseparabilisque incompositaque harmonia, universaliter differentium seu similium partium copulationem supergrediens. Quid dicam de causis principalibus intellectualis essentiae? Nonne congruentissime tenebrosae abyssi vocabulo a Spiritu sancto appellatae sunt? Abyssus enim dicuntur propter earum incomprehensibilem altitudinem, infinitamque sui per omnia diffusionem, quae nullo percipitur sensu, nullo comprehenditur intellectu, praeque ineffabilis suae puritatis excellentia tenebrarum nomine appellari meruerunt. Siquidem et sol iste sensibilis intuentibus eum saepe ingerit tenebras, non valentibus eximium sui intueri fulgorem. Tenehrae itaque erant super causarum primordialium abyssum. Nam priusquam in spiritualium essentiarum numerositatem procederent, nullus intellectus conditus *' cognoscere eas ** potuit, quid essent. Et

ILECTIONES.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

adhuc tenebrae sunt super hanc abyssum, quia nullo percipitur intellectu, eo excepto, qui eam in principio formavit. Ex effectibus autem, hoc est, processionibus ejus in intelligibiles formas cognoscitur solummodo, quia est, non autem intelligitur, quid est. 48. Sed utrum mystica illa terra invisibilis, ipsaque tenebrosa abyssus et intelleclualis primarum causarum perpetuo invisibilis * erit, abyssusque tenehrosa aeternaliter permanebit, an quandoque, hoc est, post finem hujus mundi * visibilis in notitiam intellectualium rationaliumque essentiarum perventurae sunt, non parva indiget indagine. Disc. Immo maxima, et ne hoc intactum praetermittas, obnixe peto. MAG. Dic, qnaeso, quil tibi videtur ? Num * primordiales rerum causae *, quas terrae atque abyssi vocabulis significatas esse, praeque incomprehensibili atqueexcellenti altitudineinvisibiles tenebrosasque dictasarbitramur, dum* per generationem in genera formasque, in numeros differentiasque rerum seu sensu seu intellectu comprehensibilium procedunt, invisibiles incomprehensibilesque esse desinunt ? An semper in excellentia suae naturae, in qua ante omnia in principio conditae sunt, perma'nent, et sub nullum sensum intellectumve cadunt, ita ut et in rebus, quarum causae sunt, sensibus seu intellectibus quodammodo appareant, et excelsitudinem suae incomprehensibilitatis non deserant, ac veluti in tenebris quibusdam, in secretissimis dico divinae sapientiae sinibus, semper sedeant? fisc. Eas perpetuo invisibiles tenebrosasqne * esse crediderim. Si enim ipsa sapientia Dei Palris, in qua " omnia facla sunt vereque subsistunt, et extra quam nihil esse intelligitur *, in seipsa incomprehensibilis invisibilisque permanet; lur enim est inaccessibilis , omnem intellectum superans : quid mirum, si eausae omiiium, quae in ea, et per eam, et ad eam factae sunt, invisibiles incomprehensibilesque aeternaliter credantur esse, et incommutabiliter permanere? Et exemplo * nostrae naturae ° iliud possumus conjicere *'. Nam quod intellectus noster in seipso primum rationabiliter concipit, et ad habitum purae perfectaeque intelligentiae perdu-cit, semper et in se obtinet, et quibusdam signis extrinsecus profert. Werbi gratia, si veram cogni-tionem de aliquo sensibili vel intelligibili sapiens animus perceperii *•, ipsa cognitio et in eo ** fixa permanet **, et phantasias primo in '° cognitionem, deinde ** in sensus, deinde *° in vocum signa, aliosque nutus, quibus animus secreta sua molimina gradatim descendentia solet aperire, inque aliorum

A animorum ** notitiam naturalibus artificialibusque * progressionibus proferre non retardat *°. MAG. Principales itaque causae et in ea, quorum causae sunt, proveniunt, et principium, id esl, sapientiam Patris *°, in qua factae sunt, non relin. quunt, et, ut sic ** dicam, in ** se ipsis permanenles invisibiles, tenebris ** suae excellentiae semper als. conditae, in effectibus suis veluti in quandam lucem* cognitionis prolatae, non cessant apparere. Disc Haec probabiliter suaderi possunt. Sed nosse velim, utrum principia rerum, quae primordialium causarum nominibus appellantur, seipsa intelligunt, priuquam in ipsas res, quarum causae sunt **, prohiant, necne? MAG. Ad hoc breviter respondendum. Si Deus in sapientia sua fecit omnia quae fecit, test? B Scriptura, quae dicit, omnia in sapientia fecisti, cui dubitare permittitur, omuia , quae in sapientia facta sunt, sicut ipsa sapientia seipsam c0gnoscit, et quae in ipsa facta sunt, non solum seipsa cognoscere, sed et rerum, quarum principia sunt, notitia iion carere? Non enim credendum est, in divina sapientia aliquid insipiens et seipsum ignorans conditum fuisse. Sed de his diligentius alibi considerandum. Disc. lla fiat. Nam non brevem transitoriamque quaerit indagationem, si primordiales causae seipsas sapiunt, quoniam in sapientia creatae sunt, aeternaliterque in ea subsistunt, quae nullum insipiens in se recipit **, quomodo ex sapientibus causis multa insipientia procedunt. Non , enim omnia, quae ex iis profluunt, sapientia sunt. — Duas siquidem naturas sapientiae participes esse credimus, intellectualem in angelis, et *' in hominibus rationalem : cetera vero, quae a sensibus seu inlellectu ** comprehendi possunt, sapientiae expertia existimamus *° esse. Quamvis breviter quis respoiidere valeat, non esse mirum, in sapientibus exemplaribus insipientium causas subsistere, dum videmus, in solaribus radiis tenebrarum occasiones naturaliter inesse, dumque in se ipsis nullas tenebras esse sinunt, eas tamen de causis in se insitis veluti sibi oppositas gignunt. 19. Disc. Quid ergo vult quod sequitur : Et Spiritus Dei superferebatur super aquas ? An forte lor additum, ne aestimarentur primordiales causae non solum intellectualis rationalisque creaturae virtulem, verum etiam *• Creatoris earum intelligibilem cognitionem prae nimia suae naturae excellentia superare? Et Spiritus, inquit, Dei ferebatur super aqua* Ac si diceret : primordialium causarum infinita incomprehensibilisque abyssus, ac per hoc invisibilis

VARIAE LECTIONES. * Sic CDE; A invisibilis terra perpetuo erit. * Sic CDE; A mundi huius. • Sic ADE; C non. * Sic

[ocr errors]
[ocr errors]

primo mittit in.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
« ElőzőTovább »