Oldalképek
PDF
ePub

et flores et radices praemitlentis, aut fontes aquarum emanantis, aut claritatibus processivas luminis generationes, aut alias quasdam superessentialium theo!ogicorum manifeslorias sacras descriptiones. Deinde invisibilium Dei providentiarum, aut donorum, aut manifestatiouum, aut virtutum, aut proprietatnm, percussionum, aut mansionum, aut processio:num, aut discretionum, aut unitatum, humanum figmentum Deo et bestiarum, et animalium aliorum, et germinum, et lapidum variam formationem circuinfingentis, et ornatus ei muliebres, aut barbaricas armorum facturas circumponentis, figulariam aut conflatoriam, ut artifici cuidam, apponentis, et equos et currus ei et thronos substernentis, et quotidianas escas quasdam pulmentificas ' praeparantis, et bibentem, et inebriatum, et somnolentum, et crapulatum transformantis. Quid si quis dicat iras, tristitias, varia juramenta, insanias, maledictiones, furores, multiformia et obliqua repulsionis peccati promissionum sophismata, in Genesi gigantum pugnam, per quam deliberare ex timore dicitur potentibus illis viris, hanc aedificationem non injuria quorumdam aliorum, sed pro salute eorum machinantibus, et consilium illud juxta caelum in dolo et seductione Achab paratum, et canticorum materiales et adulteras multas passiones, et quaecunque alia omnia audacis sunt divinae formationis sacre composita declarativa* occultorum problemata et multiplicata et partita unitatum et carentium partibus, et figurativa et multiformia carentium formis et figuris? Quorum si quis videre potuerit invus occultam pulchritudinem, inveniet mystica et deiformia omnia, et multi theologici luminis repleta. Non enim arbitramur manifesta compositorum propter seipsa reformari, praetendi autem ante praeuenta, et invisibili multa scientia, ut non immundis facile accepta sint sacratissima. Solis autem revelentur divinitatis sinceris amatoribus, tanquam omnem puerilem phantasiam in sacris symbolis formantibus, et idoneis transcendere simplicitate animi, et contemplativae virtutis opportunitate, ad simplam et supernaturalem et praecollocatam symbolorum veritatem. Sed itaque et hoc intelligere oportet, duplicem esse theologorum traditionem : unam quidem arcanam et mysticam, alteram vero manifestam et notiorem : et eam quidem symbolicam et perfectivam, hanc vero philosophicam et approbativam, et complectitur effabili ineffabile. Et aliud quiJem patitur et indiget dictorum veritatis : hoc vero agit et collocat Deo ineffabilibus doctrinae introductionibus. Et quidem neque secundum sanctorum mysteriorum teletas alii secundum nos, alii legalis 1raditionis sacri magistri divinorum defuere symbo!orum : sed et sacratissimos angelos per aeuigmata divina mystice producentes videmus, et ipsum Jesum in parabolis theologantem, et deifica mysteria tra

A dentem per typicam coenam. Etenim erat conse-
quiens, non solum incontaminata multis salvari san-
cia sanctorum, sed et hoc humanam vitam non par-
tibilem simul et non partitam subsistentem, proprie
seipsa divinas illuminari scientias : et hoc quidem
impassibile animae in simpla et intima deiforinium
agalmatum segregare spectacula. Passibile autem
' cjus connaturaliter famulari simul et extendi in di-
vinissima praemachinatis typicorum symboiorum
performationibus, sic cognata hujusniodi genuit ve-
lamina et declarant quicumque et ante velamina
extra theologiam manifestam reliriquentes, in seipsis
reformant similitudinem quandam ad intelligentiam
se dictae theologiae manuducentem. Et haec visibilis
universitatis mundi factura, invisibilis Dei praemissa
B est, sicut ait Paulus, et vera ratio. Proinde et theo-
logi quaedam quidem civiliter et legaliter inspiciunt,
quaedam autem purgative et iucontaminate : et
quaedam quidem humanitus et medie, quaedam au-
tem supermundane et perfective: et tum quidem ex
legibus manifestatorum, tum vero ex occuluorum
legibus secundum consequentiam suppositis sacris
literis et intellectibus et animabus. Non enim hisio-
riam nudam, sed vitalem habet perfectionem prae-
posita eis simul omnis, et per omnia ralio. 0portet
igitur et nos, pro populari de ipsis susceptione, palam
sacrorum symbolorum sanctam pulchritudinem per-
mittere, et non spernere ea, divinorum cum sint
characterum poscere formationes, et imagines ma-
nifestae arcanorum et supernaturalium speculami-
C mum. Etenim non solum 1 superessentialia lumina, et
invisibilia, et simpliciter divina typicis pervariantur
symbol*, sicut supernaturalis Deus ignis dictus, ei
invisibilia Dei eloquia ignita. Insuper autem eu
invisibilium simul et intellectualium angelorum
deiformes ornatus variis formis describuntur, et
multis speciebus et igneis figurationibus *. Et aliter
oportet eandem ignis imaginem juxta superintelli-
gentiam Dei dictam excipere: aliter autem secundum
ipsam invisibilium ejùs providentiarum aut ratio-
num : et aliter in angelis. Et eam quidem secun-
dum causam , istam vero secundum subsistentiam,
hanc vero secundum participationem , et alia aliuer
secundum haec theoria et disciplinalis * ordinatio
intemtionem ponit. Et non ut consequebantur sacra
D symbola confundere, sed convenienter ea causis, aut
subsistentiis, aut virtutibus, aut ordinibus, aut di-
gnitatibus : replicare, quorum sunt manifestatoria
composita. Et ut non ultra quod oportet extendamus
in ipsis, jam proposita nobis quaestio scienda. Et
dicimus, quia omnis esca perfectiva est nutriendo-
rum, imperfectionem eorum et indigentiam replens,
et infirmum curans, et vitam eorum custodiens, et
florere faciens, et renovans, et vitale eis beneficium
donans, et simpliciter contristantem et imperfectum
respuens, et laetitiam eorum et perfectionem * lar-

VARIAE LECTIONES.

* BE sota. * BE fulgurationibus. £ eorum et perfectionum largiens.

• H disciplinabilis.

* Sic A; Bli eorum perfectionum largiens;

giens. Bene igitur supersapiens et optima sophia A ab eloquiis laudatur, cratera mysticum statuens, et sacrum eis potum profundens, magis autem ante hos solidas escas proponeus, et cum excelsa praedicatione ipsa desiderantes se optime et pulchre desiderans. Duplicem igitur escam divina sapientia proponit : unam quidem solidam et manducabilem, alteram vero humidam et profusam , et in cratere porrigit providas suas bonitates. ipse igitur crater rotundus dum sit et repandus, symbolum sit expansae simul et in omnia circumeuntis sine principio et infinitae horum omnium providentiae. Verumtamen quoniam in omnia proveuiens, manet in seipsa, et stat in immutabili naturae similitudine, et perfectissima irremeabiliter seipsa collocata uniformiter et fixe, sic crater stat. Aedificans autem et sapientia domum sibi diciur, et in ipsas solidas escas et pouis et-cratera proponens : sic esse divina divinitus symbola facientibus clarum, quia et providentia perfectissima est ipse essendi et bene essendi omnia causalis, et in omnia procedit , et in omni fit, et continet omnia, et iterum ipse in eodem per excellentiam, nullum in nullo per nullum est, sed exaltatur omnibus, ipse in seipso similiter et aeternaliter ens, et stans, et manens, et semper secundum eadem et sicsic habens, et nullo modo extra seipsum facus, neque propria gravitate et incommutabili mansione et bonitate relictus : sed et in seipsa' totas et perfectissimas providentias optime operans, et proveniens in omnia , et manens in seipso, et stans semper et motus*, neque stans, neque motus*. C Sed o si quis dixerit providas operationes in mansione, et mansionem in providendo connaturaliter simul et supernaturaliter habens. Sed quae solida esca, et quae humida? Has enim optima sapientia donare simul et providere laudatur. Ipsam quidem solidam escam compositionem gestare arbitror intellectualis et nutritoriae perfectionis, et naturalis immutabilitatis, secundum quam divina constiterunt, et potentem et uniformem et inseparabilem scientiam participant cum intellectualibus sensibilium illorum,quibus sapientissimusPaulus ex sapientia accipiens, vere solidam escam tradita. liumidam* autem perfuse simul et in omnia provenire festinantis virtutis, et adhuc per varia et multa et partita, in simplam et non tremulanlem divinam cognitiouem nutrilos familiares* ipsis boniuale manuducenuis. Propter quod et rore, et aqua, divina et invisibilia eloquia, et lacte et vino, et melle adimaginantur, propter vitae fecundam eorum , ut in aqua, virtutem : et auctivam, ut in lacte : et revivificativam, ut in vino : et purgativam simul et custoditivam, ut in melle. Haec enim divina sapientia donat

[merged small][ocr errors]
[ocr errors]

provenientibus copiose eis, et non deficientibus epulis affluentia largiente et supermanante. Hoc autem vere epulari, et propter haec vivificatrix simul et parvulorum nutrix, et renovatrix, et perfectrix laudata. Secuudum hanc auteui sacram epulationis apertiouem, et ipse omnium bonorum causalis Deus inebriari dicitur, propter stiperpleiritudinem et intelligentiam epulationis : aul poius dicendum , epulationis Dei perfectissimam et ineffabilem deterius immensurabilitatem. Ut enim in uobis secundum quod ebrietas immoderata repletio est, et mente et seusibus ecstasis, sic secundum quod melius, in Deo ebrietatem non aliud quid oportet intelligi, praeter superabundanliam et causam provenieulem in ipso omnium bonorum immensurabilem. Sed et consequens ebrietatis sapientiae ecstasis, supereminens Dei superintelligentia intelligenda, secundum quam et exaltatur intelligendo superinlelligere ens, et superintelligitur et super ipsum esse, et ipse omnium, quaecumque sunt, optima inebrians simul e: satians est Deus, tanquam omniuin ipsorum simul et superplenorum immensurabilis universitatis superexcellentia, et iterum extra et summitas omnium sursum positus. Ab his autem volentes et in regno Dei sanciorum convivia juxta eundem accipiemus modum. Transiens enim, ait, ipse rex discumbere eos faciet, et ipse ministrabit eis b. Significant autem haee communem quamdam et aeque invisibilem sanctorum in divinis bonis socieuatem, et Ecclesiam primogenitorum descriptorum in caelis, et spiritus sanctorum omnibus oplimis perfectos, et primum optinuis repletos. Et recubitum requiem arbitramur multis doloribus vitam illaesam, et conversationem divinam in uuuuine et regione viventium, omni sensu sacro repletam, et largissimorum et beatorum optimorum- copiosam dationem, per quam laetitia omni replentur. Hoc autem est laetari, Jesu recumbere eos faciente, et ministrante, et aeternam requiem donante, et plenitudinem bonorum distribuente simul et infundente. Inquisitionem vero bene scio, eu benedictum somnum Dei, et evigilantiam aperuisse, cum dicimus, divinum somnum esse remotum Dei, et incommunicabile provisis : vigilare autem, in providendum eos doctrina, aut salute deprecantibus succursum. Multa autem theologica symbola praetermissa. Ideo superfluum arbitrantes esse, eadem eisdem revolventes alia videri, simul etiam vobis in bonis obediendum , et cognoscentes quae quidem sunt epistolae, ab his quae dicta sunt, quiescimus, excedentes, ut aestimo, in plus quam nostris literis debita. Ilanc autem totam nostram symbolicam theologiam mittimus, per quam invenies cum sapientiae domo * et columnas septem bene discre

[merged small][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

vas, et solidam escam ejus in thymiamata et panes A dicare eas sentiendo credo. Injuste autem affligentes

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

vos, et circumscribere aestimantes non recte evangelii solem juste interveniens oro, haec dimittentes quae in seipsis agunt, in bonum converti, et ad seipsos nos attrahere et recipere lumen. Nos autem non econtrario privatione Joannis clarissimi radii*, nunc quidem praeparatos in memoria et renovatione tuae verae theologiae, paulo post autem, dico enim et jam audacius, vobis ipsis adunandos. Dignus autem fide omnino sum, haec praecognita tibi et discens ex Deo et dicens, quia et ab ea, quae in Pathmo est, custodia dimitueris, et in Asiacam terram reverteris, et operaberis ibi optimi Dei imitationes, et his, qui tecum sunt, trades a?

Nobilibus * quondam fueras constructa patronis:
Subdita nunc servis heu ! male Roma ruis.
Deseruere tui tanto te tempore reges,
Cessit et ad Graecos nomen homosque tuus.
Constantinopolis florens nova Roma vocatur :
Moribus et muris Roma vetusta cadis.
Transiit imperium, mansitque superbia tecum,
Cultus avaritiae te nimium superat.
Vulgus ab extremis distractum partibus orbis,
Servorum servi, nunc tibi sunt domini.
In te nobilium, rectorum nemo remansit,
Ingenuique tui rura pelasga colunt.
Truncasti vivos crudeli vulnere sanctos,
Wendere nunc horum mortua membra soles.
Jam mi te meritum Petri Paulique foveret,

quid pati, sed et corporis passiones solummodo ju- C Tempore jam longo Roma misella fores b. VARIAE LECTI0NES.

[blocks in formation]

A Mabillonio acceptam edidit Thomas Gale in Appendice ad Joannis Scoti opus de divisione Naturae p. 1-48.

[blocks in formation]

Graeco in Latinum Vobis julentibus edidi. Dimi- A λντικὴ dicitur, hoc est resolatio, reversio vero 9;.....

ci!limum prorsus, orthodoxissime Regum, servulo vestro, imbecilli valde etiam in Latinis, quanto magis in Graecis, laborem injunxistis. Insuper etiam accelerare veluti erudito utriusque linguae citoque perficere imperastis. Sed pro viribus ingenioli mei et acceleravi, et divina ducente ac largiente gratia ad finem nsque perduxi. Forlassis autem qualicumque apologia defensus, non tam densas subierim caligiiies, i:isi viderem, praefatum beatissimum Maximum saepissime in processu sui operis obscurissimas sanctissimi theologi Dionysii Areopagitae sententias, cujus symbolicos theologicosque sensus nuper Vobis similiter jubentibus transtuli, introduxisse, mirabilique modo dilucidasse, in tantnm, ut nullo modo dubitarem, divinam clementiam, quae illuminat abscondita tenebrarum, sua ineffabili providentia hoc disposuisse, ut ea quidem, quae nobis maxime obstrusa in praedictis beati Dionysii libris, aut vix pervia, sensusque nostros fugere videbantur, aperiret, sapientissimo praefato Maximo lucidissime explanante. Exempli gratia, ut pauca de pluribus dicam, quomodo causa omnium, quae Deus est, una sit simplex et multiplex : qualis sit processio, id est, multiplicatio divinae bonitatis per omnia, quae sunt, a summo usque deorsum, per generalem omnium essentiam primo, deinceps per genera generalissima, deinde per genera generaliora, inde per species specialiores usque ad species specialissimas per differentias proprietatesque descendens. Et iterum, ejusdem, divinae videlicet, bonitatis qualis sit reversio, id est, congregatio per eosdem gradus ab infinita eorum, quae sunt, variaque multiplicatione usque ad simplicissimam omnium unitatem, quae in Deo est et Deus est; ita ut et De:is omnia sit, et omnia Deus sint. Et quomodo praedicta quidem divina in omnia processio άνα

hoc est deificatio. Et qua ratione, quae sunt maxima multiplicatione, minima sunt virtute, qnae vero minima multiplicatione, maxima virtute. Quid xzrapaτικήν et άτορατικί» dicam 0so)oyiav, in quibus maxime praedicti beati Dionysii Areopagitae profundissima divinissimaque admiranda est disputatio? Quam clare pulchreque aperit, quomodo, cum inter se oppositae valdeque contrariae videantur, ad unum tamen consensum perveniunt, ut, dum una neget. altera confirmet, utrumque in utraque contineatur; ita fit, ut et xzrapartxâ non confirmet, quod &ποματιx: abnegat, neque &το;ατική abneget, quod zara parer; aflirmat. Et non solum has duas maximas theologiae partes in Deo, sed etiam in omni creatnra esse manifestissimis declarat exemplis; per eas namque ordines caelestium essentiarum et discernuntur et ordinantur. Et qua ratione Deus dicitur movere et moveri, dum sit immutabilis. Et quod nec sensibilia per sensum Deus sentiat, nec intelligibilia per intellectum, nec sensibilia per intellectum, nec intelligibilia per sensum, sed omnia in aeternis suis rationibus contemplatur. De unitate quoque trium divinarum substantiarum , deque tribns substanuiis divinae unitatis veluti mysticissimo mirabiliter disputat senario: et multa alia, quae studiosus praesentis operis lector inveniet. £Jws£i- rars e igitur Regum, opus, quod ad communem catholieae fidei illuminationem jussistis fieri, altissimae auctoritatis Vestrae judicio non respuatis roborari, et inter

C. similia sanae doctrinae instrumenta recipi, cum ex

praeclarissimis Graecorum fontibus non dubitetis derivari. In quibus si quid incognitae adhuc ncbis doctrinae inveniatur, auctoribus ipsis est deputandum, quia nemo aliud in hoc opere recte mihi debet tribuere, nisi solummodo simpliciter transtulisse.

[ocr errors]

Sanctissimo ac beatissimo archiepiscopo Cyzici D praeoccupastis, per quam Christi -Ecclesiae digni

Joanni Maximus humilis monachus. Laudantur quidem, et fortassis juste, ab omnibus, qui bona propter studium doctrinae promptiores amant, et disciplinam, quae in eis est, sollicitiores cogitant, ad meliores et meliorum magistros accedentes; quia per interrogationem sapientum disciplinam reverenter accipientes, seipsos ab ignorantia et imperitia et earum opprobrio liberant. Wos autem quis digne laudarit sermo ? Aut quis hominum, etsi intelligentiae experimentum accipiens, vestrae virtutis magnitudinem idoneus inveniet? Quia probabiles ovium rationabilium pastores dum sitis, et ad supernum ovile vocibus fistulae spiritualis eas ducere et introducere nostis, singularem b, multis impossibilem, mysticae divinorum scientiae habitudinem

fidelesque gubernacula, navis in modum, disciplinate dirigitis cum onere fidei, divinaeque conversationis decore ad portum divinae voluntatis, per mare seculi tentationibus illaesam. De his autem, quae vobis cognita sunt, quorum etiam magistros vos constituit Dominus, non solum sapientiores, si quis vestrum • est omnino secundum scientiam superior, sed et nullo dignos, et penitus omnis imperitos doctrinae, fide inveniendi quid nobile etiam apul immundos d, sicut soliti estis, indignum interrogare non ducilis. Ac per hoc accipiens et ego venerabilem vestram epistolam, scribere vobis jubentem de umoquoque dubiorum vobis e Capitulorum rim sancti theologi Gregorii sermonibus, de quibus studium habebam, quando cum cot)venientibus eram, reddi

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

tam tunc rationem scripturae commendo. Vos A quidem merito virtutis miratus sum, et in ipsa claram atque excelsam Christo placentem vestram hospitalitatem laudavi, magis vero per omnem modum per vos et in vobis glorificatum Dominum, qui fecit vos ad hoc dignos fieri, donatamque ab ipso virtutem, qui suis servis a per vestra opera veritatis aperte pulchritudinem manifestat, usque ad me parvum, et nullo dignum, et indoctum, et omni nudum omnino virtute et scientia. Ac per hoc -hunuiliatos considerans, meipsum accipere vestrum praeceptum secundum virtutem compuleram, dum in nullo temerarius aestimabor multis vestri gratia faciens sermonem, sed et vos gratam et amabilem obaudientiàe mercedem accipere expectanti vestras videlicet orationes intentas consuete donabitis, ut B Christus Dominus, qui est paratum timentium se adjutorium, veniat mihi sermonis adjutor; magis autem dicendo totum pie, ut Verbum largiatur ver£)um. Posco autem vos postulantes, ne ornatam quaeratis a me dictionem, qui ornantes auditum sermones non habeo, et curiosis bombis b ambitiis facere ignoro. Talium enim doctrinarum dum sim inscius, et curae, quae in eis est, magnitudinem non constituens, dilectissimum reor atque optabile, si sensum sancti hujus et magni magistri, etsi confusa explanatione, et hoc aliquantulum considerarim, non tamen multiplici versu expositionem honorifieando. Theologus enim iste vir, sicut scilis, brevis sermonibus dum sit, et multus intellectu, necessitatem dat explanare volenti ejus intentionem, etsi C. facundissimus et sapientissimus in multis sit e, et 1:magis mihi indocto. Si vero vos consuete Deo amabilis moverit zelus, dum ad breve simul ac planum ea, quae scripta sunt, deferimus, nos magis quam totum intellectum erigimus ad id, quod excelsius est, mercedem per se perfectam accipietis, deiferi illius scilicet ad Dominum omnium orationes, utpote non concedentes ejus divinos et supernaturales intellectus, spretis ac vilibus tractari contemplationibus. Consequenter autem vestrae epistolae per singula capita inquisitionem feci, et literis commendavi, bonos atque misericordes vos eorum, quae dicta sunt, judices fieri deprecans.

CAPITULUM I. EX SERM0NE DE HOSPiTALiTATE.

In hoe : Parco ut cooperatori, et non habeo quomodo fugiam superventum , aut quomodo non a Deo cadam, gravatus pueris d deripientibus aut detinentibus in terram.

Non id ipsum deripi, quod est detineri, visum est beato huic viro; neque sic arbitreris, probatissime, si quid tibi intelligere ipsius magnaniinitate dignum sollicitudini sit.Nam superfluus verbis,et intellectum ser

mones supereminentem non liabens manifestaretur, si non omni fere syllabae decentem inserens motitiam, ad pulcherrima et utilia sequentes ducendo, ullo modo disceptandi relinqueretur. Non sic haec habent se longe, sed et intellectui sermonem sapienter constituunt, et sermonem excelsum excelsus supereminet intellectus, ut excelsus excelso annuntietur, et veritatis aliquantulum ex ambobus interim multis, aut etiam omnibus, invia magnitudo ostendatur. Ut vero manifesta nobis sit omnis eorum. quae dicta sunt, obscuritas, ipsa, ut se habent, beati considerabimus verba. Parco, inquit, ut cooperatori, et non habeo quomodo fugiam superventum, aut quomodo non a Deo cadam, gravatus pueris deripientibus aut detinentibus in terram. Ilaec dicens, non de se ipso omnino, sed per se ipsum de communi humanitate disputat, videns, quia omnis, qui salutem amat, aut actioni penitus aut contemplationi attendit. Absque enim virtute et scientia nullus ullo modo aliquando consequi salutem potuit. Si ergo per comtemplationem, inquit, collocatorum Deo et I)eata pulchritudine fruentium unus constitutus sum, pacem habens in omnibus et sanctificationem , quippe meipsum applicans Deo inseparabili per cognitionem similitudine, irrationabiles virtutes animae cogitando decenter, et menti per rationem adducendo, et familiares faciendo, furorem dico et concupiscentiam, eam quidem in caritatem, eum vero in gaudium mutans, siquidem gaudii proprium est, exultare divinitus et laetari, sicut praeexultavit ex matre Joannes, magnus veritatis praecursor et praedicator, aut sicut, dum quiescere fecit arcam lsrael rex David. In matre enim, etsi difficilis ratio, quippe invia multis, sed tamen vera, et nos et Deus veibum sumus, qui universitatis est factor et Dominus, qui quidem in praesentis vitae statu occulte, veluti in matre, et vix sensibilis huic mundo apparet, et hoc his, qui sunt secundum Joannem in spiritu, homines vero veluti ex matre, materiali videlicet circumstantia, etsi tantisper in his, quae sunt, occultum perspiciunt verbum. Et in hoc fortassis sint, qui gaudiis Joannis laetantur. Ad ineffabilem namque futuri seculi gloriam, et claritatem, et vitae, quae in ipso est, proprietatem nil matris distat judicio laetantis • comparata praesens vita, in qua propter nos infantes sensibus Deus, qui est Werbum perfectum et plusquam perfectum, ut misericors, infans factus est. Si ergo, ut dictum est, talis quis sum, possibili hominibus secundum praesentem vitam transitoriam in divina summitate, neglexero vero deiformem habitum, meipsum ad corporis libens inclinans desiderium, dereptus sum gravatus pueris, id est curis, et a Deo cecidi, utpole de solo regno caelorum cogita

[merged small][ocr errors][ocr errors]
« ElőzőTovább »