Oldalképek
PDF

duamini. Nonne anima plus est quam esca, et corpus A pturis exempla suppeditant, quæ avaritiam doceant

plus est quam restimentum ? Respicite rolatilia cæli, quoniam non serunt neque metunt, neque congregcnt in horrea, et Pater vester cælestis pascit illa (Matth. x). Si vestis defu*rit, illa proponantur. Si esurieris, leatos audias pauperes et esurientes. Si aliquis afïlixerit dolor, legito illud Apostoli : Propter hoc complaceo mihi in infirmitatibus meis (ll Cor. xii, 9).

lllud autem quod derelicta militia, castrasti te propter regna coelorum, quid aliud quam perfectam secutus es vitam ? Perfectus autem servus Christi nih l præter Christum habet. Aut si quid præter Christum habet, perfectus non est. Igitur ut concludam, si perfectus es, cur bona paterna desideras? Dominus evangelicis vocibus tonat: Non potestis duo

esse fugiendam. Verum quod non ante plures annos gestum sit referam. Quidam ex fratribus parcior quam avarior, nesciens triginta denariis Dominum venditum, centum solidos, quos lina texendo acquisierat, moriens dereliquit. lnitum est inter monachos consilium (nam in eodem loco circiter quinque millia divisis cellulis habitabant) quid facto opns esset. Alii pauperibus distribuendos esse dicebant, alii dandos Ecclesiæ : nonnulli parentibus remittendos. Macharius vero et Pambo et Isidorus et caeteri, quos patres vocant, sancto in eis loquente Spiritu decreverunt infodiendos esse cum eodem dicentes: Pecunia tua tecum sit in perditionem (Act. viii). Neque hoc cru

bus dominis servire (Matth.yi), et audet quisquam B deliter quisquam putet esse factum. Tantus cunctos

mendacem Christum facere, mammonae et Christo serviendo? Qui dicit se in Christum credere, debet quomodo ille ambulavit, sic ambulare (I Thess. iv, 1). Affatim dives est, qui cum Christo pauper est. Nam servi Dei, qui diebus et noctibus serviunt Domino suo, qui in terris positi angelorum imitantur conversationem, et nihil aliuù loquuntur, nisi quod ad laudes Dei pertinet, habentes victum et amictum, bis contenti sunt divitiis, qui plus habere noluit, si tamen servant propositum. Alioquin si amplius desiderant, his quoque quæ necessaria sunt, prol)antur indigni. Quidquid tamen corpora nostra defendere potest, et humanæ succurrerc imbccillitati, quos nudos natura profundit, haec una appellanda est lumica. Si ergo vis esse quod prophcta est, quod Christus est, da pauperibus, quo nccessitas sustentetur, non qno opes augeantur : Quodque si qnid plus habes quam tibi ad victum vestituiuque necessarium est, illud eroga : in illo debitorem te esse noveris. Nam aliena rapere convincitur, qui ultra [ Martian. tac. ultra] necessaria sibi retinere conatur. Clerici quoque qui de boiiis parentum sustentari possunt, si quid pauperum accipiunt, sacrilegium profecto committunt. Scit enim hostis antiqnus magis continentiæ quam nummorum esse ccrtamen. Facile namque abjicitur quod haeret extrinsecus. Intestinum bellum periculosius est. Zachæus dives erat : apostoli pauperes : et quan

tum ad divitias nihil, quantum ad voluntatcm totum 1)

mundum reliquerunt. Si offeramus Christo opes cum anima nostra, libenter suscipiet. Si autem quæ foris sunt Deo, quae intus dial)olo demus, non est æqua partitio. Nolo igitur quod ea tantum offeras, quæ potest fur rapere, hostis invadcre, proscriptio tollere, et quæ ad instar undarum et fluctuum a succedentibus sibi dominis occupantur, et quæ nolis velis in morte dimissurus es. Illud offer quod nullus tibi possit hostis auferre. Nam aurum deponere, incipientium est, non perfectorum : se ipsum offerre Deo, proprie Christianorum est. Nec enim imaginem crucifixi præfert, nisi qui in hoc sæculo se mudum mortuumque reddiderit. lnfinita namque de Scri

per totam Ægyptum terror invasit, ut unum solidum dimisisse sit criminis. Radix omnium malorum est avaritia : ideoque et ab Apostolo idolorum servitus nuncupatur. Non quidem occidet fame animam justam Dominus. Junior fui, et senui : et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quærens panem (Psalm. xxxvi, 25). Elias corvis pascitur ministrantibus. Vidua Sareptana ipsa cum filiis suis peritura nocte prophetam pascit esuriens, et mirum in modum capsace repleto, qui alendus venerat, alit. Petrus apostolus ait : Argentum et aurum non est mecum, quod autem habeo hoc tibi do : surge et ambula in nomine Jesu. At nunc multi licet sermone taceant, opere lo

C. quuntur : Fidem et misericordiam non habeo; quod

autem habeo, aurum et argentum tibi non do. Audi Jacob quid postulet: Si fuerit Dominus meus mecum, et servaverit me in tia per quam ego iter facio : et dederit mihi panem ad manducandum, et vestem ad vestiendum (Gen. xxviii). Tantum necessaria deprecatus est. Unde et latrones ad sanctum llilarionem : Quid faceres si latrones ad te venirent? Quibus respondit : Nudus latrones non timeo. At illi : 0ccidi potes. Possum, inquit, sed non timeo: quia sum mori paratus. Cujus qui mirantur signa et portenta quæ facit : mirentur et incredibilein abstinentiam, scicntiam, et humilitatem. Ego autem nihil ita stupeo quam gloriam illum et honorem calcare potuisse, quia factu est difficile gloriam virtute superare, et ab his diligi quos præcedis. Cuin ergo Christi gaudeas libertate, ac propemodum in domate constitutus sis, non debes ad tollendam tunicam tecto descendere : nec respicere post tergum, nec aratri semel arrepti stivam amittere, sed si fieri potest, imitare Joseph, et AEgyptiæ dominæ pallium relinque, ut nudus sequaris Dominum Salvatorem, qui dicit in Evangelio : Nisi quis tulerit crucem suam et secutus me fuerit, non potest meus esse discipulus (Matth. x). Projice sarcinam sæculi, ne quæras divitias, quæ camelorum gravitatibus [Al. pravitatibus] comparantur. Nudus et levis ad cœlum vola : ne alas virtutum tuarum auri deprimant ponpræcipit. . Si igitur qui habent possessiones et divitias jul)entur omnia vendere, et dare pauperibus, et sic sequi Salvatorem : dignatio tua non debet quærere quod erogatura es. Vidua illa in Evangelio paupercula, quæ duo minuta misit in gazophylacium, cunctis praefertur divilibus, quia totum quod habuit dedit. Et tu igitur eroganda non quaeras, ut fortissimum tyrunculum suum Christus agnoscat, ut lætus uibi de longissiiua regit;ne venienti occurrat pater, ut stolam tribuat et aniiulum, ut immolet pro te vi

dera, ut impleas sacculum, quem Domiuus evacuare A nor paupertas et divitiæ collocantur, ut divit is hu

tulum saginatum. CAPUT V.

De utilitate Paupertatis.

Pauper vero ita consolandus est, ut sciat in paupei tate magis bona consideranda. Et primo quidem quod a Deo illi sit utiliter provisum. Praescivit enim Deum infirmitatem ejus considerasse, ei se scisse Ju d divitiarum sarcinam et sollicitudinem portare non posset. Deinde sciat quantas tentationes, quanta pericula transiverit nomine paupertatis, si affluentia deest, quae frequenter contraria est. Ad animi divitias quantocius sine impedimento in pauperiale uransitur : certe quantis malis caruit , consideret. Caret invidia, æmulatione, insidiis, dolo, superbia, contentione, el his quæ hominibus in hoc sæculo diviti;e solent conflare. Fluxu enim rerum, et ubertale copiarum, animus solviiur : vigor meutis infringitur, virtus corporis enervatur. A t in paupertate, non

lasciva convivia, non turpes polationes : omnia so- (;

Ijria, omnia rigida, omnia humilia, non al)jecta ; quoniam conscientia pura et virtute sunt plena : non est abuudans extraneis facultatibus. Non facile ad divitias animi, id est, ad virtutes hujus mundi dives accedit. Filius enim Dei difficilius dicens, divitem introire in regnum coelorum : utique intelligit pauperem facilius : ne se ob paupertatem alienum esse a cura Dei existimet, Propheta testatur, dicens: Et pauperem et divitem ego feci : pro omnib;ts acqualis cura mihi est. Non est enim Deus personatum acceptor; nec pro illo tanlum curam gerere profitetur, qui in sæculi divitiis pollet, sed pro omutjbus, et pro pauperibus curam sustinet : remuner., turus quem invenerit, aut in divitiis humileum, aut i., paupertate patientem : distributi veluti , totius corporis humani ct niiiisteriuim quæritur singuI riim. Lonsideres hominis corpus esse unum quidem corpus : sed plurima membra. Numquid omnia sunt vctilus, aut pes, aut reliqua membra? Scd sicut ait Apostolus doctor gentium in fide et veritate (I Tim. 11) : quæ inferiora sunt membra majorem his tribuiimus honorem. Et quemadmodum virtus singulorum ru embrorum in suo ordine alque officio demonstrat :r : ita in lolius generis humani corpore velut ni

manitas Dei exami;ie comprobetur. Exsultai e del)et pauper, Deo gratias ágere, quod mullis patrimonii nexibus liberatus, in die probationis non gravatur compe.lihus facultatum. Facilius liber sequitur discipulus D minum null.s nexibus implicatus. Non desit etiam ab ipso inquantum potest iuisericordia justa in egenos, quia sicut justus eflicitur de frugalitate, iuferioril)us el non hal)entibus prorogator non verea:ur ne ipse deficiat, cum in usu sanciæ administratioiiis habeat promptissimam voluntatem. Nihil enim sibi deerit, non cupiat in s;vculo dives fieri : ne imala sibi plurima acquirat, dicente ac monente glorioso paulo : Habentes victum et vestitum his contenti simus (Ibid., vi). Immo si vera fide et propter salutem credere cœlestes sibi divitias cooptet et comparet, quas unusquisque et misericordia et reliquis actibus bonis comparat et assumit. Temporalibus enim æterna sunt praeponeuda : caducis stabilia : so.l;citis securiora : periculosis libera : inlionorificis clariora. Igi ur cum Christus dixerit: Primum quæ, ite regnum Dei, et hæc cmnia apponentur vobis (Matth. vi), nulli dubium fore credo, his copiam necessariam rerum in terris non defecturam, quibus coelestia præparantur. Unde liis motuitis, et dives temperetur, et pauper sublevetur. Difficile potentes, et nobiles, et divites, et multo luis difficilius eloqi;eiites credunt Deo. 0})c;ec itur maiuque inens eorum divitiis, opibus atque luxuri , circumdat: vitiis non possunt videre virtutes. Felix ergo qui noii in divitiis, non in sapientia, non in potentia sæculari et eloquentia, sed ii: Claristi passionibus gloriatur. Ac niliil miserius quam Deum propter nummum contemnere. Ideo quem senseiis semper aut crebro de nummis loquentem, institorem habeto potius quam monachum.

C VPUT VI. De Cvrrectione ct Doctrina Præsidentis.

Itector quoque hoi;ore suppresso, aequalia sub Jitis J)ene viventibus a deputet, et erga perversos jura rectitudinis exercere non formidet. Nam liquet quod omnes homines natura genuit æquales: sed varieiate meritorum, ordine alios aliis culpa postposuit. Sed et arguunlur negligentes rectores Ecclesiæ Dei, ob quorum incuri:im pcrit omnis decor populi Cliristiani, cum nec iu iiieditaiione legis divin;e, nec cultu pietatis, nec in sacrarum virtutum exercitio labora1 e conenlur. Tunc enim doctrina doctorum suavitas cst, cum doctrina pariter et vita conseiitiant. Sed i;ec putent sua scieutia et sapientia, sed Dei auxilio pacem Ecclesiis suis redditam : qui si suum servaverint gradum, sunt domus Dei, et qi:asi am ge:us I)omini. Sed si plus cupiunt videri nosse quam caeteri, quandoque patent veritatis regulam nou t*** vei e.

Magister qtioque discipulum corrigit, queiu ardeiu

'A'$.§£\m deputet. Sunt t«c autem exfalso ascriptis Hieronymo) commeutariis in Lamenta:,

[ocr errors]

tioris cernit ingenii. Nam medicus si cessaverit cu- A ciias, sed sancta simplicitas. Qui enim in sermone

rare, desperat. Quoniam non est parvi apud Deum meriti beue filios educare. Rectorum quoque est, ut laborantium noverint sudorem, vel lapsis manum porrigere, vel errantibus viam ostendere. Sed ne glorieris quod multos discipulos habeas : Filius Dei docuit in Judæo, et duodecim illum tantum aposoli sequebantur. Pharisæorum autem doctrinæ omnis popu!us app'audebat. Lædit discipulus magistrum : si per negligentiam suam, præcepta ejusque laboretn disperdat. lleo non sit in eis pœnæ diversitas, quibus paria sunt peccata. Nu! ius personam accipias, quantumcumque sit potens v, I nobilis : si peccaverit, corripe eum. Nam confusionem sequitiir ignominia : ignominiam correctio : correctionem consolatio : consolationem sa'us. Vera enim amicitia, quod senuir, simul.ire non debet. Non est crudelitas pro Deo crimina punire, sed pietas. Nihil tamen crudelius, m hifque miserius inveniri potest, quam ut timiore m ris propriæ, ne salutem filiorum audeant definlere. [)orente autem te in Ecclesia, non clamor populi, se I gemitus suscitetur, lacrymæ audientium landes tuæ sint. Sermo presbyteri Scripturarum lectione conditiis sit. Unile et Apostolns praecipit : Sermo tester sit sale conditus. Quod si infatuetur, foras projicitur, et perdil nominis dignitatem. Nam sicut viclori, Domini, triumphus est servorum : sic magistri eruditio, di- cipulorum profectus. Nisi enim caput [Al. cerebrum] sanum sit, omnia membra sunt in vitio. Quando doctrina non erit in Ecclesiis, intelligemus perire pudicitiam, castitatem mori, ct omnes obire vi tutes, quia non comederu:mt verbum l)omini. Tunc Scriptu: a utilis est : udientibus, cum absque Christo non discitur : cum siue Patre non° profertur : cum sine Spiritii sancto, non insiuuat il'e qui praedicat. Sed difficile dignus praeco virtutum Christi inveniri potest, qui in annuntiandis illis non summ. srd ejus quaerat gloriam quem praedicat. Confusio qi;o-iue est ignominia et Jesum crucifixum et iam, erem et esurien:em fartis prædicare corporibus: et jejuniorum doctrinam per rubentes buccas iumentiaqt:e ora proferre. Non confundant ergo opera sermonem tuuim, ut cum iu Ecclesiis loquoris, iaritn- quisque respondeat : Ctir haec quae dicis, ipse non facis? Accusare avaritiam etiam latro potest. Sacerdotis vox cum monte concordet. Nam quomodo potest præses Ecclesi;c malum auferre de melio ejiis, qui in delictum simile corruerit ? Ac qua liierate corripit peccantem, ciim tacitus ipse sibi respondeat eadem admisisse quæ corripit ? Perdit enim auctoritatem docentli, cujus opere sermo destruitur. Et illud Tullii : Caput ortis est docere qiiod facis. i Veneralioni mihi semper fuit,Tnon verbosa rusti

* Antea non probatur, et nox non jam insinuat.

se dicit apostolos imitari, prius imitetur virtutes et vitam illorum, in quibus loqucndi simplicitatem excusabat sancti nominis magnitudo. Non enim facit ecclesiastica dignitas Christianum : nec est facile stare loco Pauli, tenere gradum Petri, jam cum Christo regnantium : ne forte veniat angelus Domini, qui scindat velum templi tui, qui candelabrum tuum de loco moveat. Igitur ædificaturus turrim, futuri operis sumptus computa. Sicuti non Jerosolymis fuisse, sed Jerosolymis bene vixisse, laudandum est. Prius ergo faciamus, et sic doceanus : ne doctrinae auctoritas castis operibus destruatur. Nam de eloqnentibus et pronuntiantibus plenus est orbis. Loquuntur quæ

B nesciunt: docent quae non didicerunt. Magistri fiunt,

cum ante discipuli non fuerint. Sed nec ad scribendum cito prosilias, et levi ducaris insania : multoque tempore disce quod doceas, et non sic temeritate quorumdam doceas quod nescias : sed ante disce quod docturus [Al. dicturi.s] es. Nam qui sapientis verba crebro audire et inleJligere negligit, vitam suam gubernare non novit : quanto magis nec aliorum regimini proficit ? Igitur servum servis te esse convenit. Atque ita in oninibtis perdocere, ut quicumque audiunt, -conversatione fua magis quam sermone proficiant. Quouiam quidem non in sermone est regnum i)ei, sed in virtute. Sed ne statim multitudinis acquiescamus judicio :

C sed electi in principatum noscamus meusuram no

stram : et humiliemur sub potenti mann Dei. Revera nil fœdius pr;vceptore furioso, cum debeat csse mansuetus et eruditus : econtra torvo vultu, trementibus labiis, rugata fronte, effrenatis conviciis, facie inter pailorem, ruboremque variata, clamore perstrepit : et errantes non tam ad bonum trahit, quam ad malnm, sævitia sua praecipitat : licet non qui irascitur iraciii;lus est, sed il'e qui crebro hae passione super;tur. Sunt que in ulti docentes ea qu;e non oportet, turpis lucri gratia : qui totas dofnus subvertiint: et putant quæstum esse pietatem. Quoil plerum;que accidit, ut habeamus pugnas legis non ub desiderium veritatis : sed ob jactanliam glori;c : dum api:d audientes docti volumus existimari. Fe

b stiiio igitur gradu pergamus ad magistros, et corum

[merged small][ocr errors][merged small]

tum vicinitatibus perfruaris, id est, ut et urbe careas, A es mundo ? Paupertatem times? beatos pauperes

et propositum monachi non amittas. Loquor non de episcopis, non de clericis, quorum alia causa est, alia monachi. Clerici oves pascuiit, ego pascor. Sed de monacho loquor, qui pretium possessionum suarum ad pedes Apostolorum posuit, docens pecuniam calcandam, humiliter, et secreto victitans, semper contemnat quod semel contempsit. Nam summæ stultitiae est, renuntiare sæculo, dimittere patriam, urbes deserere, monachum profiteri, et inter majores populos peregre [Al. periculosius] vivere. Quia igitur fraterne interrogas, per quam viam incedere debeas : revelata tecum facie loquar. Si officium vis exercere presbyteri, si episcopatus te, vel opus, vel honor forte delectat, vive in urbibus

Christus appellat. Labore terreris? sed nemo aihleta sine sudoribus coronatur. De cibo cogitas? sed vera fides famem non timet. Super nudam metuis humum exesa jejuniis membra collidere? sed Dominus tecum jacet. S*|nalidi capitis horret inculta cæsaries? sed caput tuum Christus est. Infinita eremi vastitas terret ? sed tu paradisum mente deambula: quoties illuc conscenderis, toties in eremo non eris. 0 desertum Christi floribus vernans! 0 solitudo, in qua illi nascuntur lapides, de quibus in Apocalypsi civitas magni regis exstruitur! 0 eremus familiarius, [Al. familiari] Deo gaudens, et cætera! Ad quæ etiam illud Apostoli : Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis

et castellis : et aliorum salutem, lucrum fac animæ B (Rom. viii).

tuæ. Sin autem cupis esse quod diceris, monachus: quid facis in urbibus, quæ utique non sunt solorum habitacula, sed multorum ? Ilabet unumquodque propositum principes suos. Romani duces imitentur Camillos, Fabricios, Regulos, Scipiones. Philosophi proponant sibi Pythagoram , Socratem, Platonem , Aristotelem. Poetæ æmulentur llomerum, Virgilium, Menandrum, Terentium. Historici, Thucydidem, Salustium, Ilerodotum, Livium. Oralores, Lysiam, Gracchos, Demosthenem, Tullium. Et ut ad nostra veniamus, episcopi et presbyteri habeant in exemplum Apostolos et apostolicos viros : quorum l)onorem possidentes, habere nitantur et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principesPau

Cur igitur timido animo Christianus cs ? Filius hominis non habet ubi caput suum reclinet : tu amplas porticus et ingentia tectorum spatia metiris : hæreditatem exspectans sæculi, cohæres Christi esse non poteris. Nudos amat eremus. Corpus assuetum tunicis, loricæ onus non fert. Caput operium linteo, galeam recusat. Mollem otio manum, durus exasperat capulus. Sed cur, inquis, pergis ad eremum ? videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus.

Respondebis : hoc non est pugnare', sed fugerc. Sta in acie, adversariis armatus obsiste : ut post

los, Antonios, Julianos, llilariones, Macarios.Et ut ad C quam viceris, coroneris.Fateor imbecillitatem meam. perseverant? Nemo id necessitate pati non potest, A 0 quoties in eremo constitutus et in illa vasta so

Scripturarum auctoritatem redeam, noster princeps Elias,noster princeps Elisæus,nostriduces filii prophetarum qui habitabant in agris et solitudinibus, et faciebant sibi tabernacula prope fluenta Jordanis. De his sunt et illi filii Rechab, qui vinum et siceram non l)ibebanl, el morabantur in tentoriis: qui Dei per Jeremiam voce laudantur, et promittitur eis, quod non deficiat de stirpe eorum vir stans coram Domino. lnterpretare igitur vocabulum monachi : hoc est nomen tuum. Quid facis in turba qui solus es ? non tibi eadem causa, quae caeteris. Nemo propheta in patria sua honorem habet. Nam ubi honor non est, ibi contemptus est. Ubi contemptus est, ibi frequens injuria. Ubi injuria, ibi indignatio. Ubi indignatio, ibi quies nulla. Ubi quies non est, ibi mens saepe a proposito deducitur. Ubi autem per inquietudinem aliquid aufertur ex studio, minus fit ab eo quod tolJitur. Et ubi minus est, perfectum non potest dici. Ex hac supputatione illa summa nascitur, monachum perfectum in patria sua esse non posse. Perfectum autem esse nolle, delinquere est. Ubi autem ego nunc sum, non solum quid agitur in patria, sed an patria persistat, ignoro. Immo nec milii concedi;ur unus angulus eremi : quotidie exposcor íidem, quasi sine fide renatus sim. * CAPUT VIII. De Laudibus, et Utilitate Eremui.

[merged small][ocr errors]

Nolo spe pugnare victoriæ, ne perdam aliquamdo victoriam. Nisi fugero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimit. tere, et incerta sectari? Aut scuto, aut pedibus mors vitanda est. Tu qui pugnas, et superari potes et vincere. Fgo cum fugero, non vinco in eo quod fugio, sed ideo fugio ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire : potest fieri, ut me non mordeat. Fuga enim iion infidelitatis, sed prudentiæ indicium est, ne frustra nos offeramus periculis. Sed nuper Ægypti deserta vidisti : intuitus es angelicam familiam : quanti ibi flores sunl? quam spiritualibus gemmis prata vernantia? Vidisti serta quibus Dominus coronatur. Ille tibi ignis in pectore exac

D stuet, et illa quotidie cogita, tracta, considera [Al.

desidera], et quasi quodam carcere tentus exclama : Heu me, quia prolongata est peregrinatio mea (Psalm. cxix): et in paradisum menle conscendens, toties in terra non eris, quoties terrena despexeris. Eadem nobis certe cum his qui habitant per deserta, conditio est : iidem oculi, totidem et manus, iisdem infirmitatibus vel virtutibus subjacemus. Si te aquæ potus vexat, quanti nobiles non dicam vina nesciunt, sed carnes ignorant, et fuso [Al. infuso] tantum legumine sustentantur? Si balnearum te lavacra sollicitant, quanti principes civitatum, sive ob culpam propriam, sive ob invidiam ad insulas deportati, sine aeterno praemio perpetuaque mercede absque balneis quod pro Deo pati voluuiate detrectet. Habebis cellulam quæ te solum capiat. lmmo non eris solus: angelica turba versabitur, tot socii, quot sancti Leges Evangeliuin, fabulabitur tecum Jesus: replicabis apostolos vel prophetas. Numquid | oteris talem alium tuis sermonibus habere consortem? Terra sumus et cinis, et per omnia moinenta de nostra salute suspensi continuo in pulverem dissolvendi. Quid detrectamus [Al. retractamus] faccre de necessitate virtutem ? certe quandoque moriendum est. Quam cito mundi derelinquamus angustias : et si forte ob continentiam, quod tamen raro accidit, dolere stomachum, æstuare febribus coeperimus, perpetuae vitæ ingressuri januam morbum putemus.

litudine, quæ exusta solis ardoribus, horridum mo• nachis præstat habitaculum : putabam me Rom;nis interesse deliciis. Sedebam solus : quia amaritudine repletus eram. lHorrebant sacco membra deformia : et squalida cutis situm AEthiopicæ carnis obduxerat. Quotidie gemitus: et si quando me repugnanteim somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa hærentia collidebam. De cibis vero et potu taceo : cum etiam languentes monachi ibi aqua frigida utaiitur : et coctum aliquid accepisse, Iuxuria sit. Ille igitur ego, qui ob gehennæ metum, tali me carcere damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis : ct mens desideriis æstuabat in fri

Quanti enim in mediis opibus, et inter infulas [Al. B gido corpore : et ante hominem suum jam carne

tabulas] consulatus, repentina morte subtracti sunt.

Quid ergo desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate censemur ? milii enim oppidum carcer, et solitudo paradisus est. Sæcularium quoque, maxime potentum consortia devita. Quid tibi necesse est illa saepius videre, quorum contemptu monachus esse coepisti ? Nain monachum solitudo facit,

non publicum. CAPUT IX.

De periculo Vi:ae solitariæ.

Monaclii etiam nunc mores discutimus, qui jugum Christi collo suo imposuit. Primumque tractandum est, utrum solus, an cum aliis in monasterio vivere debeas. Mihi placet ut habeas sanctorum contubernium, ne absque ductore ingrediaris viam, quam nnmquam ingressus es: statimque tibi in partem alteram declinandum sit, et errori pateas, plusque aut minus ambules quam necesse est: et currens lasseris, moramque faciens obdormias. In solitudine si10, subrepit superbia. Et si parumper jejunaverit, hominemque non viderit, putat se alicujus esse momenti. 0l)litusque sui unde, et quo venerit : intus corde, foris lingua vagatur. Judicat contra voluntalem Apostoli alienos servos [Al. suos]. Quo gula poposcerit, porrigit manus: dormit quantum voluerit, neminem veretur : onunes se inferiores putat, crebriusque in urbibus quain in cellula est : et inter fratres simulat verecundiam qui platearum turbis colliditur.

[ocr errors]

præmortua , sola libidinum incendia bulliebant. ltaque omni auxilio destitutus ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crime tergebam, repugnantein cariiem hebdomadarum inedia subjugabam. Non erubesco [Al. depudesco] infelicitatis meae, quin potius plango me non csse quod fuerim. Memini ille clamantem, et diem crebro junxisse cum nocie, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam rediret, Doiiiiiio increpante [Al. imperante] tranquiliitas. lpsam quoque cellulam quasi cogitationuim mearum consciam pertimescebam, et mihimet iratus et rigidus, solus deserta penetrabam. Sicubi coiicava vallium, aspera montium, rupium prærupta cernebam, ibi meæ erat orationis locus, ibi illud miserrimæ carnis ergastulum co'locabam [Al. tacet collocabam] : et, ut iuihi testis est Dominus, post mu!tas lacrymas, post coelo oculos inhærentes, nonnumquam videbar mihi interesse agminibus angelorttm, et lætus gaudensque cantabam : Post te in odorem unguentorum tuorum curremus (Cantic. i, 3).

Dicam et aliud quod in Ægypto viderim. Gracus erat adolescens in coenobio, qui nulla continentia. nulla operis magnitudine, flammam c:irnis poterat exstinguere. Hunc pater monasterii periclitantem, hac arte servavit. Imperat viro cuidam gravi, ut jurgiis atque conviciis insectaretur hominem : et post irrogatam injuriam, primus veniret ad querimoniam. Vocati testes, pro eo loquebantur, qui contumeliam fecerat. Flere ille contra mendacium coepit. Solus

0uid igitur ? solitariam vitam reprehendimus? Mi- D pater defensionem suam callide opponere studuit :

nime, quippe quam saepe laudavimus, licet ut præfertur solitaria vita periculosa est : ne abstracti ab hominum frequentia, sordidis et impiis cogitationibus pateant : et pleni arrogantia et supercilii, cunctos despiciant, armentque linguas suas, vel clericis, vel monachis detrahendo. Sed de ludo monasterioruin volumus hujusmodi egredi milites, quos eremi dura rudiinenta non terreant: qui specimen [Al. speciem] conversationis suæ inulto tempore dederint: qui omnium fuerint minimi, ut primi omiiiug, fierent, quos nec esuries aliquando, nec saturitas superavit : qui paupertate lætantur : quorum habitus, sermo, vultus, incessus doctrina virtutum est.

neabundantiori tristitia absorberetur frater. Quid multa? Ita annus ductus est : quo expleto, interrogatus adolescens, super cogitationibus pristinis, an adliuc molestiæ aliquid sustineret : Papæ , inquit, milii vivere non licet , et fornicari libeal? Hic si solums fuisset, quo adjutore superasset? Sunt enim meliores duo quam unus, et si alter ceciderit, ab altero ful• cietur. Funiculus triplex non facile rumpitur: et frater fratrem adjuvans exaltabitur. Vidi ego quosdam , qui, postquam renuntiaverunt, sæculo, vestimentis dumtaxat, et vocis promissione [Al. professione], non rebus, nihil de pristina comversatione mutarunt. Res familiaris aucta quam in*

« ElőzőTovább »