Oldalképek
PDF

tatem, et colloquium Dei, unius pomi cupiditate su- A audiat capite, sin autem vertat tergum, signum est

peratus, perdidit Paradisum. Et quia per transgressionem unum habere praesumpsit, multa simul bona amisit. Sic uxor Lolh, post angelorum obsequia, contra a interdictum retroaspiciens, in figmentum salis repente mutata est. Quis hic præsumptionis spiritus, qui tantam in animo nostro operatur audaciam, ut cum sanctos homines de levibus etiam culpis videamus esse punitos, et nos quotidie in majoribus, et pluribus delinquentes , b intactos in media damnatione fore credamus ? Quamquam leve numquam sit Deum etiam in exiguo contemnere ; qui non tantum ad qualitatem peccati respicit, sed etiam ad personae contemptum: propter quod homini non solum intendendum est, quale sit, quod jubetur, sed quantus sit ille, qui jubet. Excluditur lioc loco vulgaris illa sententia, qua mihi suo judicio religiosi, et qui sapientes sibimet videntur, dicere solent: sufficit nobis, ut non criminalia peccata, et majora faciamus. Facilis est enim omissio minorum delictorum : qui dum animali sapientia occupant animos, spiritualem intelligentiam, et consuetudinem divinae legis ignorant, quæ sæpe peccatum ostendit, quod nobis non videtur esse peccatum; et quæ illic impietatem facit, ubi nos opus pietatis ostendimus. Saul et Josaphat reges fuerunt Israel, et dum misericordiam his, quos Deus oderat, praestiterunt, Dei offensam in opere [ Al. ope ] pietatis incurrunt (III Reg. xv). Econtrario, Phinees, filiique Levi gratiam Dei humana cæde et suorum parricidio meruerunt. Wides, quantum ab humanis sensibus per nostram imperitiam discrepat divina sententia, ut nobis interdum coelestis judicis dispensationem nescientibus, injusta videantur, quæ per causarum scientiam juste satis et recte facta probantur. Et rursum: Ea quæ nostro judicio recte probantnr apud Deum plerumque reproba et ingrata videntur. Quis hodie patris Abrahæ exemplo innoxium volens filium trucidare (Gen. xxii), humano judicio non crederetur insanus ? Econtra, quis in tactu arcæ Domini imitatus Ozam (Il Reg. vi), hominum sententia damnaretur? Consideremus igitur, quantus casus sit temere contemnentis, cum tanta ruina esse dicitur in negligentia obsequentis; vel quam damna

tionem excepturos credimus esse indevotos, cum tan- I)

tam reprobationem devotus exceperit. Tepidum discipulum non amat Christus. Qui vult meus esse discipulus, ait, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. Beatæ itaque sunt illæ animæ, quæ dorsum suum curvaverunt, ut suscipiant sessorem verbum Dei super se, et frena ejus patiantur, ut quocumque ipse voluerit, flectat eas, c et agat habenis præceptorum suorum. Quando enim magister præcipit, obedientis indicium est, si dimisso contra

° Male apud Martian., contra interitum.

b ln aliis libris, æternos.

* Omittunt alii editi libri, et agat habenis præceptorum suorum.

contemnentis. CAPUT II. De tribus generibus monachorum in AEgypto commorantium.

Et quoniam monachorum fecimus mentionem, et te scio libenter audire, quæ d sancta sunt, aurem paulisper accommoda. Tria sunt in Ægypto genera monachorum. Primum cœnobitae, quod illi Sauses gentili lingua vocant, nos, in communi viventes, possumus appellare. Secundum anachoritae, qui soli habitant per deserta, et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, nuncupantur. Tertium genus est, quod Remoboth , dicunt deterrimum [ Al. teterrimum ], atque neglectum, et quod in nostra provin

B cia, aut solum, aut primum est. Hi bini , vel terni,

nec multo plures simul habitant, suo arbitrio ac ditione viventes : et de eo, quod laboraverint in medium partes conferunt, ut habeant alimenta communia. Habitant autem quamplurimi [Al. quanipluriiuum] in urbibus et castellis: et quasi ars sit sancta, non vita, quidquid vendiderint, majoris est pretii. Inter hos sæpe sunt jurgia : quia suo viventes cibo, non patiuntur se alicui esse subjectos. Revera solent certare jejuniis, et rem secreti, victoriæ faciunt. Apud hos affectata sunt omnia, laxæ manicæ, caligæ follicantes, vestis crassior, crebra suspiria, visitatio virginum, detractio clericorum. Et si quando dies festus advenerit, saturantur ad vomitum. Ilis igitur quasi quibusdan pestibus exterminatis,

C veniamus ad eos qui plures sunt, et in commune harente pergit ad mensam : quibus per singulas heb- A in me Christus. Qui mortificaverit meml)ra sua, et im

bitant, id est, quos vocari cœnobitas diximus. Prima apud eos confoederatio, est obedire majoribus, et quidquid jusserint facere. Divisi sunt per decurias atque centurias : ita ut novem hominibus præsit decimus : et rursum decem præpositos sub se centesimus habeat. Manent separati, e et sejunctis cellulis : usque ad horam nonam, ut institutum est, nemo pergit ad alium, exceptis his decanis quos diximus: ut, si cogitationibus forte quis fluctuet, illius consoletur alloquiis. Post horam nonam in commune concurritur , psalmi resonant, Scripturae recitantur ex more : et completis orationibus, cunctisque residentibus, medius quem Patrem vocant, incipit disputare. Quo loquente, tantum silentium fit, ut nemo alium respicere, nemo audeat exscreare. Dicentis laus est in fletu audientium. Tacite volvuntur per ora lacrymæ : et ne in singultus quidem erumpit dolor. Cum vero de regno Christi, et de futura beatitudine, et de gloria coepcrit annuntiare ventura, videas cunctos moderato suspirio et oculos ad cœlum levantes inter se dicere : Quis dabit mihi pennas sicut columbæ, et volabo et requiescam (Psal. liv, 7)? Post hæc concilium solvitur, ~et unaquæque decuria cum suo pa

d Antea, quæ facta sunt : male. e Rubeus, sed junctis cellulis : quemadmodum et Victorius.

domadas vicissim ministrant. Nullus in cibo strepitus est: nemo comedens loquitur : Wivitur pane et leguminibus, et oleribus quae solo sale condiuntur. Winum tantum senes accipiunt, quibus a cum parvulis saepe fit prandium, ut aliorum ætas fessa sustentetur : aliorum non frangatur incipiens. Dehinc consurgunt pariter, et hymno dicto, ad præsepia redeunt, ubi usque ad vesperum cum suis unusquisque loquitur et dicit : Widistis illum et illum ? quanta in ipso gratia sit ? quantum silentium ? quam moderatus incessus?

Si infirmum viderint, consolantur. Si in Dei amore ferventem, cohortantur ad studium. Et quia nocte extra orationes publicas in suo cubili unusquisque vigilat, circumeunt cellulas singulorum, et aure apposita, quid faciant, diligenter explorant. Quem tardiorem deprehenderint, non increpant, sed dissimulato quod norunt, eum saepius visitant ; et prius incipientes provocant magis orare, quam cogant. 0pns b diei statum est, quod decano reditum fertur ad œeonomum, qui et ipse per singulos menses patri omnium cum magno reddit timore rationem : a quo etiam cibi eum facti fuerint, degustantur [Al. praegustautur]. Jejunium totius anni æquale est, excepta Quadragesima : in qua sola conceditur districtius vivere. c A Pentecoste cœnæ mutantur in prandia, quo et traditioni ecclesiasticæ satisfaciant, et ventrem cibo non onerent duplicato.

Ad tertium veniam genus, quos Anaclioritas voeant, qui et de coenobiis exeuntes, excepto pane et C. sale, amplius ad deserta nil deferunt. fiujus vitæ auctor Paulus, illustrator Antonius, et, ut ad superiora conscendam, princeps Joannes Baptista fuit. Talem vero virum Jeremias quoque propheta describit dicens: Bonum est viro cum portaverit jugum Domini [Al. tacet Domini] ab adolescentia sua : sedebit volitarius et tacebit, quia sustulit sup*r se jugum, et dabit percutienti se marillam : saturabitur opprobriis, quia non in sempiternum ubjecit Dominus (Thren. iii, 27, seqq.). Horum laborem et conversationem in carne non carnis, alio tempore si volueris explicabo. Nunc ad propositum redeam. Bonum est obedire majoribus, parere præfectis : et post regulas Scriplurarum vitæ tuæ [Al. suæ] tramitem ab aliis discere, nec præceptore uti pessimo, scilicet praesumptione tua.

[ocr errors]

C A P U T III. De Caslitate.

Mortificate, inquit Apostolus, membra vestra, quæ sunt *uper terram (Coloss. iii, 5). Unde ipse postea d confidenter aiebat: Viro autem jam non ego, vivit vero

• Idem falso, quibus et pasculis sæpe fit, etc.

* Minus recte erat, 0pus Dei.

* Victorius aliique, A Pascha ad Pentecosten.

° Alii edit., postea considerans aiebat.

* Werbuin invenio, Erasmus, aliique edili libri taCent.

imagine noctis perambulaverit, non timebit dicere : Factus sum sicut uter in pruina (Psalm. cxviii, 83). Unde idem Apostolus castigabat corpus suum, et in servitutem redigebat, ne aliis prædicans ipse reprobus inveniretur. Corporisque ex persona generis humani inflatus [Al. inflammatus] ardoribus loquebatur. Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Et iterum : Scio quoniam non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Velle enim adjacet mihi, ut faciam autem bonum, nequaquam e invenio : neque quod volo bonum, sed quod nolo malum illud facio. Et denuo : Qui in carne sunt, Deo placere non possunt. Vos autem non estis in carne, sed in spiritu, si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Unde post cogitationum diligentissimam cautionem , jejuniorum tibi arma sumenda sunt; et canendum cum David : Humiliavi in jejunio animam meam (Psalm. xxxiv, 15). Matrem ita vide, ne per illam alias videre cogaris, quarum vultus cordi tuo hæreant : et tacitum vivat sub pectore vulnus. Ancillulas quæ illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis : Quia quanto vilior earum conditio : tanto facilior ruina est. Volo ergo te propter has causas non habitare cum matre : et praecipue ne aut [Al. ipsam] offerentem delicatos cibos, renuendo contristes, aut si acceperis, oleum igni adjicias: et inter frequentiam puellarum per diem videas, quod noctibus cogites. Adolescentiam tuam nulla sorde commacules, ut ad altare Christi, quasi de thalamo virgo procedas : et habeas deforis bonum testimouium. Licet de cæteris virtutibns, ut sapientia, fortitudine, justitia [Al. add. temperantia], humilitate, mansuetudine et liberalitate possint et alii judicare: pudicitiam sola novit conscientia, et humani oculi hujus rei certi judices esse non possunt. Feminæ quoque quæ nomen tuum noverint, vultum nesciant. Nam Joannes Baptista sanctam matrem habuit, pontificisque filius erat : et tamen nec matris affectu, nec patris opibus vincebatur, ut in domo parentum cum periculo viveret castitatis. Vivebat in eremo : oeulis desiderantibus Christum, nihil aliud dignabatur aspicere. Vestis aspera, zona pellicea , cibus locustæ, et mel sylvestre : omnia virtuti et continentiæ præ

D parata. Unde martyrem quem tormenta non vicenare, qui nec manum valet cohibere, nec linguam. A ore] Christus resonabat, macerat corpus suum : et

rant, superabat voluptas. Tandem cœlitus inspiratus præcisam morsu linguam in osculantis se faciem expuit, et sic libidinis sensum succedens doloris magnitudo pr;eripuit [Al. superavit]. t Nam quomodo qui ignem tetigerit statim aduritur : ita viri tactus et feminæ sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. $ Item quomodo poterit libidinem refre

f Addit Rubeus ex lib. ii advers. Jovinian. cap. 7, Tactus alienorum corporum, et feminarum ardentior appetitus vicinus insaniæ est.

8 Pro his quæ sequuntur, Item quo modo, etc. in IRubei editione hæc substituuntur ex lib. mi commentar, in Ezechiel., cap. viii : Vultuque et oculis disSed et hospitiolum tuum numquam mulierum pedes terant. Videas [Al. aut] ne sub eodem tecto mansites : nec in præterita castitate confidas. Quia nec David sanctior, nec Samsone fortior, nec Salomone potes esse sapientior. Memento semper, qu0d paradisi colonum de possessione sua mulier ejecerit. Ægrotanti tibi sanctus quilibet frater assistat. Nam scio quosdam corpore convaluisse, et animo aegrotare cœpisse. Periculose tibi ministrat, cujus vultum frequenter attendis. Si tamen vidua a te visitatur, aut virgo : numquam domum solus introeas. Solus cum sola et absque arbitro vel teste non $edeas. Tantaque confabulandi fiducia sit, ut intrante alio, non paveas nec erubescas. ° Speculum enim

tamen cernit naturalem carnis ardorem, suæ repugnare sententiæ, ut quod non vult hoc agere compellatur; et tu te arbitraris ahsque lapsu et vulnere posse transire, nisi omni custodia servaveris cor tuum. Maxime cum plurimi, etiamsi continentes, iracuudi sint, ebriosi, procaces, superbi, ex continentia magis inflati, percussores, maledici, cupidi,' timidi, multum sibi placentes ut indicent continentiam, quasi præferant incontinentiæ subministrasse materiam. Sed ille continens vere est : qui universa membrorum officia a malis affectibus sublrahit, et cogitatum a tota nequitia compescit. Quanto plura tamen sunt quæ impugnant pudicitiam, tanto victoris

mentis facies est : et taciti oculi, cordis fatentur ar- B majora sunt præmia. Nam et ego cum essem ju

C:\ma. Tales quoque habeto socios, quorum contubernio non infameris. Non veste, sed moribus ornentur : et pudicitiam habitu polliceantur. Corrumpunt mores bonos confabulationes pessimæ. Caveto omnes suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest : ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, el fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos, blandasque et dulces litterulas, sanctus amor non habet. b Mel meum , lumen meum, meumque desiderium. Omnes delicias [Al. divitias] et lepores et risu dignas urbanitates, et cæteras ineptias amatorum in comoediis erubescimus, et in sæculi hominibus detestamur : quanto magis

venis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum ardoremque naturæ ferre non poteram : quem cum crebris jejuniis frangerem, {mens cogitationibus æstuabat. Ad quam edomandam cuidam me fratri, qui ex Hebræis crediderat, in disciplinam dedi : ut post Quintiliani acumina, gravitatem Frontonis, Ciceronisque fluvios, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem , et stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quotiesque cessaverim : et contentione discendi rursus incoeperim : testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam. Et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum dulces fructus capio [Al. carpo].

in clericis et monachis : quorum et sacerdotium C Prima igitur tentamenta clericorum sunt mulie

proposito, et propositum sacerdotio ornatur ? Nec hoc dico, quod aut in te, aut in sanctis viris ista formidem : sed quod in omni proposito et gradu et sexu boni et mali reperianlur : malorumque condemnatio laus bonorum sit. Vide quid prosint [Al. possint] frena : a vitiis nos retrahunt: introducunt ad virtutum choros : in Christoque, monte pulcherrimo, habitare nos faciunt. • Quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso : varia Scripturarum poma decerpe. His utere deliciis, harum fruere complexu. Si scandalizat te pes, oculus, manus tua : projice ea. Nulli parcas, ut soli parcas animæ tuæ. Qui viderit, inquit Dominus, mulierem ad concupiscendum eam :

rum accessus. Nocivum genus femina, janua diaboli, via iniquitatis, scorpionis percussio : cum proximat stipula, accendit ignem; flammigero igne perculit femina conscientiam pariter habitantis, exuritque fundamenta montium. Ego judico si cum viris feminæ habitent, viscarium non deerit diaboli. Si alligaverit quis ignem in sinu suo : et vestimenta sua non comburentur ? Mihi crede non potest toto corde cum Domino habitare qui feminarum accessibus copulatur. Sed dicis: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter (Prov. x, 9). Bene et argute; sed oportet bonum habere testimonium ex his qui foris sunt. Licet coram Deo recte ambules, tamen coram hominibus

jam mæchatus est eam in corde suo (Matth. v, 28). D bona providenda sunt : quia astutiores sunt filiis

Quis gloriabitur castum se habere cor ? Astra non sunt munda in conspectu Domini ; quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Wæ nobis miseris, quoties concupiscimus, toties fornicamur. Inebriatus est, inquit, gladius meus in cælo : multo amplius in terra, quæ spinas et tribulos generat. Was electionis, in cujus pectore [Al.

simulari non potest conscientia, dum luaeuriosa et lasciva mens lucet in facie,'et secreta cordis motu corporis et gestibus indicantur. í Econtrario periocha isthæc,Speculum enim, etc., in illa editione desideratur. b Refinximus locum ad Rubei exemplar, antea enim his præfigebatur, Audi me, tum alio sensu le

lucis filii tenebrarum. Cum ergo a te hoc genus non amputatur : das reprehendentibus te locum, cum ipse te detrahentium morsibus tradidisti. Nam inter illecebras voluptatum , etiam ferreas mentes libido domat : quæ majorem in virginibus patitur famem, dum dulcius putat omne quod nescit. Narrant gentilium fabulæ , cantibus Sirenarum nautas in saxa

gebatur, meumque desiderium Christus est : quod erat etiam a Hieronymi mente alienum.

e Atque his alia substituuntur a Rubeo usque ad locum, Si scandalizat te pes, etc. Quarum tamén interpolationum satis nobis est unum atque alterum specimen præbuisse.

[ocr errors]

s!ias, ac siiieuiu dura mollita. D.fficiie quoque inter epulas servatur pudicitia. Nitens cutis, sordidum ostendit aniiuuin. Licet quidam puteiit umajoris esse virtutis praesentem contemnere voluptatem : tamen ego securioris arbitror to.tinentiæ nescire quod quæras. Remotio igitur viri, castitatis collocat arma, construit in melioril)us castra pudoris. Thecla post ten ationem p;issionis Antiochiæ , cum Paulo prohibetur pariter pergere. Nemo miles cum uxore pergit ad bellum. Geri;;i;;ant feminæ spinas cum viris habitantes, arcana mentium acuto uicrone concuriant [Al. percutiunl]. Nemo igitur inter sei pentes et scorpioiies securus ingreditur. Libido enim semper sui relinquit pœnitudinem. Nuniquam satiatur, et ex siincta reaccenditur : u-u crescit et decrescit [Al. tacet et decrescit] : nec rationi paret, quæ impetu ducitur. Unde virginitas in eo felicior est, quod carnis incentiva non novit : et viduitas eo infelicior [Al. solicitior], quod præter. i as auimo recoiit voluptates. Viro enim !uxurioso verbum castitatis offensio est. Qui vivunt in monasterio, et quorum simul magnus est numerus : numquam soli extra procedunt. I)e agmine columibarum crebro accipiter unam sep rat, quam statim invadat et laceret : el cujus carw bus et cruore saturetur. Morbidae oves suum re1. quunt gregem : et Iuporum faucibus devorantur. Itatus ig:t:r iilii sit egressus in publicum : martyrcs iibi quaerantur in cubiculo tuo. Numqùam tibi causa

giliaruin frigore restinguendæ sunt. Erras mai.;que, frater, erras, si putas umquam Christianum pcrsecutionem non pati. Tunc enim maxime oppugnaris, si te oppugnari nescis. Nemo enim est tanta firmitate suffultus, ut de stabilitale debeat esse securus : dicente Apostolo: Qui stat, videat me cadat : quoniam nullius hostili exercitu obsidente securus est. Nam adversarius noster tamqnam leo rugiens aliquid devorare quærens , circumit (I Petr. v, 8); et tu pacem putas ? Sedet in insidiis cum divitibus et in occultis, ut interficiat innocentem (Psal. ix). Quod de libidine diximus referamus ad avaritiam , el ad oinnia vitia quæ vitantur solitudine. Et idcirco urbium frequentiain declinemus, ne facere compellamur, qu e nos

B non tam iialura c0git facere quam voluntas. .

CAPUT IV. De Paupertate.

Quondam dives adolescens, omnia quæ in lege præcepta sunt se implesse jactabat. Ad quem Domiuus in Evangelio : Unum tibi, inquit, deest : si vis perfectus esse , vade , vende omnia quæ habes, et da pauperibus : et veni, sequere me. Qui omnia se dicebat fecisse, in primo certamine divitias vineere non potest. Uiide difficile iis trant divites regna cocl. rum, quæ ex peditos el alarum levitate subiiixos habiiatores desiderant. Vude, in'|uit, vcnde : non partem substantiae , sed universa quæ possides : et da, non amicis, non consanguineis, non propinquis, nou

rit procedendi , si seu per necessarie processurus C uxori, non liberis : p'us aliquid addain : nihil tibi

sis. Ali; rum vulnus , nostra sit cautio. Pestilente fi ge!lato, stuitus sapientior erit. Nam vt aim qua: lumines æstimant sibi salutaria, Deo volente, verti videmus in periiiciem. ln tranquillitate enim tempestas oritur : niliil, Deo adversanie, securum est. Naturale quoque est unumquemque in suo periculo de alio plus sperare. Si quando senseris exteriorem hominem florem adolescentiæ suspirare : et accepto cibo, cum te in Jecto positum dulcis libidinum pompa concusserit : arri e scutum fiJei in q::o igiiitae diaboli exstinguiintur sagittae. 0mnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum (0se. iii). Licet dificile est humanam animam aliquid non amare, ut in quoscumque niens nostra trahatur affectus. Carmis igitur amor, spiritus amore superetur. Desiderium desiderio restinguatur : quidquid inde minuitur, hic crescat. Non sinas ergo c. gitationem crescere : dum parvus est hostis, interficc : ncquitia eiidatur in semine. Audi psalmisiam : Beaius qui ai!idet parvulos suos ad petram (Psat. xui)! Impossibile est in sensum hominis non ir. iiere motum [Al. innatum mediillarum , etc.], et me,iull.irtim calorem. llle tamen laudatur, ille pra:dicatur be:tus, qui statiim cum cœperit cogitare, int-rficit cogitatus, et al!i!.t eos ad petram. Petra autem erat Christus (l Cor. x, 7). Nam files pura moram non patitur. Cum apparuerit scorpio, illico contetendus est. PAtnol. XXX.

[ocr errors]

ob metum inopiae reservabis, ne cum Anania damneris et Sapphira : sed da cuncta pauperibus, et fac tibi amicos de iniquo imammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula , ut ime sequaris ut Duuiiuum. Nam omnis qui reliquerit domum , vel fratres, aut sorores , aut patrem, aut matrem , aut uxorem , aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam æternam possidebit (Malth. xix, 2}). 0 quanta beatitudo pro parvis magna recipere, aeteriia pro i)revibus, pro morituris semper vivcntia, et habere Deum debitorem? In Aclibus Apos:olorum (quod Domini nostri adhuc calebat cruor, et fervebat recens in credentibtis fides) vendebant omnes possessiones suas, ct pretia earuiu ad Apostolo: ut ostendereut pecunias esse calcandas : dabaturque singulis, prout cuique opus erat. Unde Amynias et Sappliira dispensatores uinuidi , immo corde duplici , et idea condemnati, •quia post votum abstulerunt ri::asi sua, et iion ejus cui ea voverant, partem, que si!i jain aliena: substantiæ reservaverunt, me;ueiites famem , quaui vera fides non timet : el præsentem meruere visu!ictam, non crudelitate seiitentiae, sed correctionis exemplo. Wende ergo omnia quae liabes , et da pauperibus, non divitibus, non ad luxuriam, sed ad i;ecessitatem. Sive ille sacerdos sit, sive cognatus, sive aftinis : nihil aliud in co consideres, nisi paupertateni. T Quodque in Ægyptiis, et Syriis monasteriis i.oiis, £1

*. est : ut qui se Deo voverint, sæculo renuntiantes, A laqueum diaboli et desideria multa. Et præsertim,

omnes sæculi delicias conculcent : ^ utinam quod sæculo renuntiamus voluntas sit, non necessitas : ut paupertas habeat expetita gloriam, non illata cruciatum. Cæterum juxta miserias hujus temporis, et ubique gladios sævientes, satis dives est qui pane non indiget : et mimium potens est, qui servire non cogitur. Multi enim ædificant p ;rietes, et columnas Ecclesiæ substruunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, et gemmis altare distinguitur, et ministrorum Dei nulla est electio. Neque vero milii aliquis opponat : dives in Judaea lemplum, mensam, lucernas, thuribula, scyphos, et alia ex auro fabricala. Tunc haec probantur a Domino, quando sacerdotes hostias immolabant, et sanguis pecorum erat redemptio peccatorum, quamquam hæc omnia præeesserunt in figura. Nunc vero cum paupertatem domus suæ pauper Dominus dedicaverit : cogitemus crucem, et divitias lutum putabimus. Sed numquid tempus, ut liabitetis in domibus laqueatis, id est, ornatis et compositis : et quæ non tam ad usum sunt, quam ad delicias, inquit Propheta. Nam habitaculum meum, in quo fuerant Sancta sanctorum, et clierubim , et mcnsa propositionis, pluris rigabitur : squalebit solitudine, eu sole torrebit. Quæ autem utilit is fulgere gemmis : et Christum in paupere fame mori [Al. periclitari] ? Jam non sunt tua quae po sides : dispensatio tibi credita est : cave ne quasi fidelis et famosus quonJam tuorum dispensator, alienam pecuniam distribuendam accipias. Crates ille Thebanus, homo quondam ditissim.us, cum ad philosophandum Athenas pergeret, magnum auri pondus abjecit : nec putavit se posse virtutes simul et divitias possidere, el nos suffarcinati auro Christum pauperem sequimur : et sub pratextu eleemosynae pristiuis opibus incubantes, quomodo possumus aliena fideliter distribuere, qui nostra timide reservaumus? lntelligis quid loquor. Dedit enim tibi Dominus iii oimiiibus intellectum : Præter w:ctum et vestitum et manifestas necessitates nihil cniquam tribuas : ne filiorum panem canes comedant. Tu ergo considera, ne Christi substantiam imprudenter effundas : id est, ne, immoderato judicio, rem pauperum tribuas non pau| eril)us , quod paris est sacrilegii : secundum dictum prudentissimi viri, liberalitas pereat. Sunt quoque qui pauperibus parum tribuunt, ut amplius accipiant : et sub prætextu eleemosynæ divitias quærunt : quæ magis venatio quam eleemosyna dicenda est. Sic bestiæ, sic aves, sic et capiuntur pisces. Modicum in hamo escæ ponitur : ut matronarum in eo sacculi protrahantur. Nos autem humiles atque pauperculi, nec habeiuus divitias, nec oblatas dignamur accipere. Balsamum, piper et poma palularum rustici non emunt : Qui enim vo!unt divites fieri, incidunt in tentationes et

quia ætas optata cunctis non vicinam mortem , quæ debentur morlalibus naturæ lege : si d cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. Nemo enim tam fraclis viribus, et sic decrepitae senectutis est, ut non se putet adhuc unum annum es e victurum. Verum quid ago? fracta navi de mercibus disputo. Non intelligimus Antichristum appropinquare : quem Dominus Jesus interficiat spiritu oris ejus. Juvenis quidem potest mori cito : sed senex dim vivere non potest, maxime quia comparatione ae:ernitatis omne quod in mundo patimur, una dies appellari potest, non habitationis, sed peregrina ionis. Nam quotidie commutamur : tamen æternos nos credimus. Hoc ipsum quod dico, quod scribo,

B quod lego, quod emendo, de vita mea traluitur. Quot

puncta notarii , tot meorum damna sunt teniporum. Omnes namque diviti.c de iniquitate descendunt : nisi alter perdiderit, alter invenire non potest. Unde vulgata sententia milìi videtur esse verissima : Dives, aut iniquus, aut iniqui hæres. Vides enim homines maria transire : an'e potentum excubare fores : pati omnia quæ servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquan accipiant dignitatem. Et postquam hoc fueriut conseculi, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iuiquitati, ut quod avaritia congregat, luxuria consumat. Isti ergo pro laboribus suis efficiuntur hospitium daemonum. Qui templum Dei esse debebant, fiunt t ubernaculi Æthiopum. Postquam enim ditati fue

C rini, et per fas et nefas ad altissimum gradum con

scenderint, tunc conscientia peccatorum suorum scimper mortem, semper judicium formidabunt, et ad levem febriculam , quasi latrones in carcere de æternis suppliciis suspirabunt. Divites autem qui ingressi sunt regna cœlorum, ipsis divitiis ad bona utentes opera, divites esse desierunt, et dispensatores magis Dei quam divites appellandi. Obsecro ergo te, ne lucra mundi in Christi quæras militia. Negotia orem clericum , et ex inope divitem factum, ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fuge. Et præsertim cum sciam te toti renuntiasse mundo, et abjectis calcatisque divitiis, oratioui, lertioni, jejuniis vacare quotidie. Procuratores quoque et dispensatores domorum alienarum atque villarum clerici esse non p ssunt : qui proprias jubentur contemnere divitiarum facultates. Avari:iæ quoque malum ubi omnino vitandum est, non quo aliena non appetas, hoc enim et public;c leges puniunt : sed quo tua, quæ tibi sunt aliena, non serves. Si in alieno, inquit, fidcles non fuistis, quod vestri,m est, quis dubit tobis (Luc. xvi)? S d dicis : Juvenis sum delicatus, et mani!:us meis laborare non possum; si ad senectaum venero, si a grotare cœpero, quis inci miserebitur? Audi ad Apostolos loquentem Jesum : Ne cogitetis in corde rcstro, quid manducelis, neque corpori restro, quid in

• Ilic utinam deerat : mox erpeditam, pro expedita legebatur.

« ElőzőTovább »