Oldalképek
PDF

panibus : et ego hie fame pereo? Surgam itaque, et A Domine, neque despicias me, Deus salutaris meus

vadam ad patrem meum, et dicam illi : Pater, peccavi in coelum et coram te, jam non sum dignus vocari filius tuus : fac me sicut unum de mercenariis tuis ( Luc. xv, 17, seqq.). Pater autem eum vidisset humilitatem filii, et nimis inopia defessum, misericordia commotus est : pro filio humili occidit vitulum saginatum. Memento ergo, fili, quoniam Christus pro te mortuus est, qui ante fuerat vitulus saginatus. Filius autem ilMfus major contristatus est. Quare occisus est Christus, qui erat vitulus saginatus? Pater autem iliius corripiebat illum, dicens : Fili, tu semper mecum es, et omnia mea tua sunt : Gaudere te oportet, quia hic filius meus mortuus fuerat, et revixit : perierat, et inventus est. 0 quam beatum populum, pro quo Christus mortuus est : quale gaudium pater portat, quando quod mortuum fuerat, reviviseit : el quod perierat, inventum est! Ill. Ecce sanus jam factus es : noli peccare, ne tibi aliquid deterius contingat. Attende ergo unde cecideris, ct plange, et age pænitentiam. Si quo minus, veniet Dominus tibi, et movebit candelabrum twum de loco suo, nisi pœnitentiam egeris. Memorare, fili, Chrisium reliquisse nonaginta novem justos, et quæsisse uuum hominem peccatorem : et inventum in invio, humeris suis reporlasse. Vel illam mulierem quae perdiderat drachmam, hoc est, Ecc!esiam hominum peccatorum : et accendisse lucernam , hoc est Christum, qui est lumen justiti;e et illa inventa in stercore, convocasse amicas vel vicinas, id est, Eccle

sias gratulasse super inventum hominem peccato- C

reim : et , a stercore erectum c0llocasse eum eum principibus populi sui : hoc est, cum apostolis et prophetis. Ecce quid faciat pœnitenlia hominis peccatoris : qui dum in stercore jacet, cum principibus invenitur. Pœnitentem hominem dco, qui diebus ac noctibus ingemiscit et peccata sua eleemosynis redimit. Pœnitentem hoininem dico, qui plangii qnia fecit malum : et rogat Dominum, ut etiam non faciat qnod aimiserat. Poenitentein hoininem dico, qui post concupiscentias suas non vadit, et a voluntate sna $e prohibét. Poenitentem hominem dico, qui diligit quod aute neglexerit, et quod fecerat obliviscitur. Adhæreant in te quae bona sunt : et quæ nala sunt deleantur. Si pœnitentiam non egeris, incides in manus Domini secundum magnitudinem ejus. Direrte a malo, et fac bonum : inquire pacem, et persequere eam (Psalm. xxxiii, 15); sicut scriptum est : Omisi mala, et quæsivi bona. Fac ergo dignos fructns poenitentie: et non dixeris: Peccari : et quid accidit niihi triste ? IV. Non adjicias peccatum super peccatum, et dicas, miseratio Domini magna est. Scito autem quod uisericordia et ira ab illo est. Revertere ad Dominum, et plange dicendo: Tibi soli peccavi, et malum eoram te feci ( Psalm. l, 0). Delicta juventutis meæ, et ignorantiæ meæ ne memineris, Domine(Psalm. xxiv, 7 ). Ne avertas faciem tuam a me, et ne declines in ira a servo tuo. Adjutor meus es tu, ne derelinquas me,

(Psalm. xxvi, 9), Ne projicias me a facie tua, et spiritum sanctum tuum ne auferas a me (Psalm. l, 45). Sana animam mram, quia peccavi tibi. Libera me de ore leonis, et averte oculos meus ne videant vanitatem. Illumina faciem tuam super servum tuum : et salrum me fac in lua misericordia. Adliaesi testimoniis tuis, Domine : noli me confundere. Ne tradideris me in manus tribulantium me. Custodi me, Domine, ut pupillam oculi, sub umbra alarum tuarum protege me. Peccatum meum cognitum tibi feci, et injustitias meas non abscondi. Confitebor tibi, Domuine Deus, in uoto cordemeo. Domine, exaudi orationem meam, et clamor meus ad te veniat. Non avertas faciem tuam a me, in quarumque die tribulor, inclina ad me aurem tuam.

B In quacumque die invocavero te, velociter exaudi me.

Fac mecum signum, Domine, in bonum : ut videan! qui oderunt me, et confundantur. Remitte mihi, Dcmine, ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero. V. Ecce poenitentia hominis humiliantis se : quomodo veniam non habebit qui taliter ingemiscit ? Quis non audiat illum, el moveatur? Quoniam qui se humiliat eraltabitur, et qui se exaltat humiliabitur (Luc. xiv, 11). Quid gloriaris in malitia, qui potens es in iniquitate ? Melius est te non vorere, et reddere, quam vovere, et non reddere. Poenitentem te dicis, eu carnis libidine delectaris. Peccata tua non desinunt ambulare, et tu dicis quod sedeant. Percatori autem dixit Deus, quare tu enarras jnstitias meas, et assumis Testamentum meum super os tuum? Tu rero odisui disciplinam, et projecisti sermones meos retrorsum. Si videbas furem, currebas cum eo : et cu m adulteris portionem tuam ponebas. 0s tuum abundavit nequitia, et lingua ttta concinnabat dolos. Sedens adversus fratrem tuum detrahebas : et adversus filium matris tuæ ponebas scandalum. Haec fecisti, et tacui. Existimasti inique quod ero tui similis : arguam te et statuam contra faciem tuum. Intelligite haec qui obliviscimini Dominim : nequando rupiat, et non sit qui eripiat. Sacrificium laudis honorificahit me, et illie est iter qao ostendam ei salutare meum (Psal. xlix, 16 seqq.). VI. Ecce qualis comminatio Domini in hominem peccatorem. Tu qui dicis, qui asseris te poenitere : ubi est poeiiitentia tna? Exelusa est per superbiam

D et contemptum : sequi Deiim praetermisisti. Audi, sultabis in Domino, qui vicisti malignum. Tunc erit A innata deprehenditur : quae omnia nisi spiritualiter

fili, et retrahe pedem tuum de sæculo, cui reuuntiasti. Poenitere ergo de omni pompa iniquitatis. Apprehende fidem quam ante perdideras, ut consensires diabolo et tenebris, et Dominum, qui lux est, post dorsum reliqueras. Memorare, fili, quid est. Misericordiam rolo, et non sacrificium (0se. vi, 6). Miserebitur tibi Dominus : si hæc cum legeris, facias, et per obedientiam pœnitentiam sequaris. Verum si de toto corde poenitentiam egeris, si Da»minum præ oculis habueris, si amissa voragine poculi venenosi, calicem salutaris acceperis, si die ac noete in lege Domini meditaveris, si oinnein sollicitudinem tuam super illum miseris : tunc gaudebis et exmerces tua copiosa in cœlis, quia taliter in opera Do:uiui laborasti : tunc erit Dominus adjutor tuus in die judicii : tunc stabis cum magna fiducia a dextris Domini cum sanctis suis, et dicet vobis : Vemite, benedicti Patris mei, percipite regnum praeparatum, quod praeparavit vobis Pater meus qui est in cuelis (Matth. xxv, 34). lnjustis autem dicetur : Ite in ignem æternum, quem præparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Ubi ignis non exstinguetur, et vermis eorum non morietur. Tunc ibunt justi in vitam æternam : impii autem et peccatores in ignem æternum (Ibid., 41, 46). MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Prodigiosæ balbutientiæ hominem Erasmus vocat hujus aiictorem epistolæ : quæ tamen nobis non infra superiorum aliquot censum, atque ingenium videtur. '

EPISTOLA XXXIV. De diversis generibus leprarum.

1. Admirabile divinæ dispositionis examen: quæ exhiberi sibi Deus ac deferri voluit, magno consilio et solerii scientia ac ratione mandavit. Diversa enim hominum moribus genera naturarum, diversis statuit pr.vceptorum sententis gubernari. Aliis enim imaginarium legis opus, quasi sub veritatis colore depinxit. Aliis corpus ipsius veritatis declaravit. Quos enim obvolutos adhuc mundi caligine, ad comprehendenda ea quæ germana erant ac solida, perpendit : eis observantiæ ordine suspenso, subtili quo

sentiantur : rationem intelligentiæ simplieis non admittunt. Nam divina sapientia, legis suae profundum in hujus exurema sæculi regione, quasi lemplum suo nomine consecratum, intra civitatis alterius moenia collocavit. Cujus constructio atque opus quamvis magnificum videatur, interior tamen aditus non omuibus reseratur. Mulli enim mirantur ornamenta viliorum : sed interioris scientiae aditus reserare non possunt. Ill. Quare oranda est divina dignatio, ut pulsantibus nobis, intelligentiæ patescat ingressus. Jubetur igitur diversa leprarum genera sacerdos lempli diligenter inspicere, atque earum habitus, vel colores, pleniori consideratione deprehendere. A coloribus

B enim lepra refertur posse agnosci, quos tamen ad

peccatum magis animæ, quam ad morbum corporis manifestum est pertinere. Diversi etenim colores, diversas animi indicant maculas. Cum igitur pallida lepra conspicitur :' languens et aegra fides animæ denotatur. Cum autem rubicunda deprehenditur, mens furore atque iracundia inflammata et homicidii cruore respersa cognoscitur. Cum vero alba, tunc hæreticorum fucata et male munda conscientia condemnatur. IV. Sed alia lepra in capite, alia oriri perhibetur in barba. Sunt enim hæretici qui Deum Patrem videntur tantummodo blasphemare, ut Manichæus, qui non solum eum factorem denegat mundi, verum etiam malorum profitetur esse auctorem. Ili sunt

dammodo examine susurravit, quos autem depre- C qui lepram in capite portare videntur. Caput enim,

hendere posseabsolutum prædicatis nis carmen agnovit, eis Deus perfectam harmoniam solidæ vocis intonuìt. Inde est quod figuris et æuiguaatibus lex prisca depingiur, quoniam dum infirma Judæorum acies hebetatur, et candidum scientiae claritatis vigorem inspiciendi lumen non habent, necesse est ut in variis figuris figurarum color adhibeatur. Nam illis et virtutum præmia, supposita spe, promittunuir ; et peccatorum notæ inuruntur in corpore, His enim confirmahtur alii, quibus alii Iransferuntur. Praesens leetio exigit hujusnuodi ferre sermonem ; quæ diversa leprarum genera deprehendenda in diversis maleriis designavit. Alia enim lepra in parie • tìbus demonstratur, alia humano nolatur in corpore,

inquit Apostolus, viri Christus est (I Cor. xi,35). Quæ vero lepra in barba portatnr : hi sunt qui blasphemare videulur in Filium. Christum enim in adventu pristimo, perfecti viri ævum agentem, quasi triceiiariæ ætatis virilitas decoravit. Sed et, si tetra, inquit, et livida fuerit : quid aliud quam lividam et livoris maculis exsecrandam designat ? Si autem, ait, nigra fuerit lepra, fumo utique idololatriæ, et sacrificiorum nidoribus est notata. Si autem, inquit, florens lepra fuerit, et coopernerit omnem florem maculationis a capite usque ad pedes, visu sacerdotis dijudicabitur. Videbit enim sacerdos : et ecce lepra cooperuit vmnem pellem corporis, et mundabit illumi sacerdos a maculatione, quoniam in a!bum mutabitur.

alia in vasculis, alia ih weste, alia designalur in sta- D V. In hac lepra, quam quasi albam et florentem

nuine. Deinde quæ in hujusmodi vulneris loco, erebra ae varia pellicula deputantur. Quid enim dicam? Tot sunt genera quot oolores, alia pallida, alia teura, alia rubicunda. 0einde si homiues lepra, quod est insitum naturæ vitio, polluantur, quid hi faciunt, qui graviuribus morbis corporum prægravanlur? Il. Sed age jam videamus genera leprarum, ut medelarum causas agnoscere atque probare possimus, $i fuerit, inquit, lepra alba vel rubicunda, sive tetra, vel pallida, vel si florens, ait, hoc est leto corpore decurrens. Nam est detestabilis lepra, quæ omnino mundari non possit. Est et quo facilem habeat mundationem. Alia quoque adventitia : alis

designat, diversa crimina varie depreheiidit : quia cum mundialis vitae voluptas, quasi candida et florens existinaatur , tum grave vitiorum contagium grassatur iii eorpore. Nam aut avaritiae, aut libidinis maculæ perpalescunt. Sed hanc lepram cito dicit posse muudari. Avaritiæ enim crimen facile curare potest, qui conversus ad Dominum, et ea quæ possederit indigentium alimoniae ministraverit : ita ut Dominus in Evangelio ait : Verum date eleemosynam, et ecce omnia vobis munda sunt (Luc. xi, 41). Libidinem quoque celeriter mundare poterit, si jejuniis frequentissiumis et abstinentia corpus retinuerit. Sed his omnibus medelam per sacefd6tem præsacrificiorum oblationibus emundetur. Aliam vero quam aquæ facilius abluant : necnon et quæ extra castra posita mundetur. Esse quoque lepram asserit : quæ mundari omnino non possit. VI. Horum igitur secundum figuram graviorum peccatorum crimina congregantur. Alia sunt quæ ante baptismum videntur esse, commissa : quæ tamen per gratiam baptismi diluuntur. Alia vero quæ post lavationem baptisinatis perpetrantur : quæ sive graviora, sive minora peccata sint, visus tamen sacerdotis emundat. Quodcumque enim modicum delictum fuerit, potest a sacerdote omnino relaxari. Quæ autem graviora sumt, disciplina debent ecclesiasticæ regulæ et oratione purgari. Quæ vero insa

cepit Dominus adhiberi. Dicit enim esse lepram quæ A tus, in quibus credere oportet, ut emundari a lepra

peccatorum prius mereamur, unum cuin venit et passus est, alium quo est venturus in gloria. Sed vitulum, inquit, offerat : hoc animalium genere, gentes crucis Christi jugo subjugandas esse demonstrat. Duæ gallinæ animam indicare videntur et carnem. Sed unam, inquit, gallinam occides, alteram aqua ablues, et dimittes. Caro utique in passione jubetur occidi: anima vero quæ per naturam æternæ morti videtur esse subjecta : abluta aqua baptismatis a criminibus relaxari. IX. Sed et lignum, inquit, cedrinum. Imputribile hoc ligni genus esse, nemo est qui nesciat. Ergo per cedrum, incorruptam mentem et stabilem fidem voluit ostendi : hyssopum autem preces orationesque

nabilia sunt, Deo judici reservantur. Et inde est B demonstrat. Sed et coccum, scilicet martyrii gloriam

quod in hoc loco ait : Unumquemque secundum quod habet propriam curationem, sacrificium offerre debere: id est, unusquisque secundum quod se deliquisse cognoscit, sive per carnalem concupiscentiam, seu per idololatriam, seu perjurio, seu mendacio, quasi lepræ se vitiis intelligil maculatum : prout potuerit, Deo sacrificare non desinat. Sed dicit genus esse lepræ, quod omnino mundari non possit : et ideo hujusmodi homo extra castra jubetur expelli. Hoc est sane crimen, quod admittitur in Spiritum sanctum, blasphemiæ scilicet, sicut ipse Dominus in Evangelio ail : Qui peccaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei neque hic, neque in futuro (Matth. xii, 52).

manifestat. Qui mediocris est, ait, quod valet offerat : id est, si quis non omnes divitias coelestium est charismatum consecutus, vel potest etsi minimum Deo devotionis suæ deportare obsequium. Ut si virginitatem quis observare non potuit, unius conjugis saltem castum cubile custodiat: vel qui martyrii tropæum non valuit reportare, fugæ se præsidiis Deo servet invictum. Et olei, inquit, tortulam offerat, utique misericordiæ gratiam : etiam si clarissimam sanctimoniæ facem præferre non valuit, lucernam saltem fidei non exstit,guat. Widetis ergo, dilectissimi fratres, nullam esse tam exiguam spiritualis gratiæ paupertatem, quæ ad offerendum sacrificium Deo non quamcumque possit sanctimoniæ oblatio

VII. Adjecit autem Scriptura divina, lepram esse C nem offerre.

in vasculis, lepram in parietibus, lepram in vestibus, lepram in stamine, sed quomodo in his rebus lepra esse possit, penitus ignoro : quæ quia vita carent, etiam sensu carere necesse est. Sed ego arbitror cum in parietibus domus lepra esse referatur, hæreticorum perfidiam notari. Quid enim non polluitur, ubi adulterinæ doctrinæ blasphemia prædicatur? Ideo hanc lepram sacerdos jubetur a parie. tibus emundare, ut catholicæ veritatis doctrina, maculosa hæreticorum verba depellat. Cum autem lepra in vasculis dicitur esse, proprii corporis delicta monstrantur. Wasa autem hominum coporibus comparat Apostolus : Habentes, inquit, thesaurum hunc in vasis fictilibus (II Cor. iv, 7). In stamine autem quomodo lepra esse potest, nisi quia stamine anima hominis fidelis designantur? Quæ cum tenta. tionibus, ut fusum filorum tenuitate torquetur : firmioris virtutis soliditate constringitur. VIII. Stat ergo anima, ut densissimum stamen crecta: corporis vero sensus, ut trama stamini subjacebit. Et ideo etiam in trama lepram esse designat: quia alia corporis, alia animæ peccata significat. Sed quid pro mundatione leprarum, aut duo agni anniculi, aut tortula olei, aut duæ ” gallinæ jubentur offerri? In duobus ergo agnis, duo Christi significantur adven. * ln textu autem dicuntur conEy, quod est, aves,

[ocr errors]

MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Dicitur a nonnullis esse Chrysostomi, quamquam nec ejus sit. Certe ut Hieronymum auctorem non habere sentias, quamquam res clamat ipsa, satis abunde fuerit hanc cum Hieronymiana earpositione in epistola 21 , ad Damasum contendisse. Hic præterea num. 2 duas alius parabolas de ove, et de muliere, contexto ordine supra a se ait recitatas, quas numquam est proprio opere S. Doctor interpretatus.

EPISTOLA XXXV. SEU HOMILIA DE DUOBUS FILIIS, FRUGI ET LUxURIOSO.

I. Omnium quidem de Scripturis quæstionum absoIutio illi soli ita ut est, est nota, qui dixit : Ego sum veritas (Joan. iv,6). Nos autem oportet pia voluntate accedere, et speciali sensu ad inquisitionem divinarum Scripturarum : scientes quod si aliquod vere invenerimus bonum desiderium mentis attentæ Deo, inter fines beatitudinis ejus erimus : de qna dicitur : Beatus vir qui implerit desiderium suum (Psal. cxxvi, 5). Qualis autem sit hnjns concupiscentiæ species, adjectio beatitudinis facile declarat audire volentibus, id est, prudenter audientibus. Quod si non potuerimus ad plenam veritatis ipsius intelligentiam pervenire : nec tamen sic longe erimus ab illa beatitudine, quam capiunt qui implent desiderium suum. Neque enim si non ceperimus id munus, cujus præstandi potestas in alterius manu posita est, reprehenex mundorum genere. Verum ita est olim Origcnes

interpretatus : nec visa est aliis ex Patrum choro expositio illa incongrua.

sionem sustinebimus: sed si in his quæ agere præ- A rabant Judæi, et urebantur invidia, quod a Domino

cipimur pareamus, praemium laudis juste adipiscimunt. II. Quoniam ergo omnimode demonstratum est, non solum nullius periculi, sed et plurimæ utilitatis esse, scrutari divinas Scripturas: disquiramus illam Evangelii parabolam, quæ est de patre et duobus filiis (Luc. xv). Nam unius rei causa et de ove et de muliere comparationes nobis contexto ordine supra recitatæ sunt. Quæritur ergo quis ille senior sit frater, qui ex dimidio datam sibi paternæ substantiæ portionem: custodivit, et inseparabilem cum patre suo vitam agere dilexit. Quis vero junior, qui accepta similiter ex patre substantia, profectus est in longinquam regionem, et profligatis illic omnibus partis suæ facultatibus ad inopiam redactus, porcos alienos pascere coactus est. Sed et qualitatem poenitentiæ ejus non omittamus, et lætificati patris promptam remissionem modestamque pietatem, qui revertenti filio discessionis præteritæ {Al. præterit] levitatem, et dissipatæ substantiæ flagitia non exprobrat : sed venientem clementer suscipit, et occurrens salutat, et gratulans osculatur, incumbens requiescit in eo, et vitulum illum saginatum pro lætitia recepti filii epulandum immolat. In quo compunctus senior frater dicit patri, etc. llæc quæ per partes digesta sunt, expositio vestris sensibus intimabit. Necessarium enim est ante omnia percunctari causam, pro qua, et quid volens de propositis Salvator ostendere, hujusmodi parabolas Judæis aptaverit. Si enim vobis causa talium comparationum patuerit : tunc ea quæ de ipsis sentimus, an rationabiliter congruant veritati, facile dignoscitur. IlI. Sunt itaque qui dicunt de duobus filiis istis, seniorem angelos esse et archangelos, vel omnem cœli militiam. Minorem vero ponunt hominem, qui in longinqua peregrinatione abierit, quando ad terram de cœlis et paradiso cecidit : et aptant quasi scientia respicientis ad casum vel stalum Adæ. Sed hic sensus pius quidem videtur. Nescio tamen si verus sit. Dicit aliquis : quare? Quia minor filius et junior ad pœnitentiam venit sua sponte, recordatus præleritæ abundantiæ patris sui, sicut habet series lectionis. Dominus autem veniens, ad pœnitentiam vocavit humanum genus, cum sua sponte regredi unde ceciderat, non cogitaret. Deinde senior filius, si chorns est coelestium angelorum, ut prædictum est : quomodo in reditu et salute fratris sui, et in vituli immolatione tristatur? Cum in eodem Evangelio dicat Dominus: Lætitiam esse in cælo apud angelos super uno peccatore poenitentiam agente. IV. Discutiemus ergo hujus parabolæ rationem non ut illum alium intellectum vituperemus, sed magis ut cum sensu illo id quod nos sentimus, vestris dijudicandum arbitriis [Al. arbitrariis] conferamus. Jam enim causam exponimus, quam et Domini sermo subjungit: de superiore causa hanc parabolam introducens sicut præfati sumus singularum in his parabolis personarum memoriam facientes. Murmu

B

[ocr errors]
[ocr errors]

nostro Jesu Christo peccatores suscipi, simul etiam convivari, et publicanos libenter doctrinæ Salvatoris intendere viderant. Ad hanc ergo insolentiam Judaeorum aspiciens Dominus, quia reprehendebatur ab eis, incipit primam de pastore illam parabolam, ubi nonaginta et novem ovibus derelictis, ad unam quæ aberraverat, requirendam abiit. Et subnectit huic aliam parabolam de drachma decima, quam perditam intra domum suam accensa lucerna mulier invenit. Deinde hæc de filiis duobus parabola subsequitur, secundum dispensationem, et providentiæ divinae ordinem, harum comparationum textum faciens. Nam quia ipse princeps et auctor salutis nostra, est, seductum hominem, et dolo diaboli perditum, salvare incipiens, et perfectioni restituere : hoc est numero centesimo reddere, in quo perfectionis plenitudo numeratur : hinc initium comparationis facit. Subjungit autem et mulieris personam, arguens Judæos, docens autem Ecclesiam, et hominem quasi erraticam ovem diligens pastor inquirit : quem hominem drachmam nominat, propter imonetæ regalis similitudinem : figuraliter in drachma, quæ pecuniæ genus est, quod illi tamquam nummo, imago et inscriptio regis coelestis insculpta sit. Quærit ergo eam drachmam mulier, accensa lucerna eu mundata domo invenit : hoc esl, homo illuminatus verbo et misericordia Dei, gloriam naturæ suæ, in qua ad imaginem creatoris sui factus est, quam obscurata peccatis domo cordis, in tenebris cordis amiserat : emendatis sensibus reperit : et gaudio gaudet quod omnem immunditiam interioris aulæ, studiis disciplinæ specialis absterserit : et contractas animæ de rebus et curis sæcularibus sordes, orationibus et increpationibus expurgatas excusserit. W. Secundum prædictum consequenler annectit parabolam, de duobus filiis collationem, ut milii videor facere : non de Judæis transgressoribus, nec de gentibus perditis, sed populi ejus, qui per patientiam redditur saluti, quem juniorem filium nominat. Seth, Enos et his juniores, qui ab Eva usque ad Salvatoris humanum adventum, secundum justitiam legis viventes justi videbantur. Ergo quod aii juniorem et seniorem, non in ordine temporis, sed in voluptatum qualitate, præponens se ei, qui non voluntarie, sed alieno dolo circumventus aberraverat, sicut ovis, hoc est, irrationabili animali imprudentem hominem comparans, sollicitudinem pastoris adhihens : ut quaerat ovem perditam, et reportet inventam. Ei vero qui arbitrii sui libertate utitur, et recognoscit unde ceciderit, pœnitentiæ et reversionis ntilitatem accommodat. Unde hæc inter parabolas supradictas ratio distinctionis est, secundum personas vel mentes peccantium : pater filium non requirat peregrinantem, sed recipiat poenitentem. Pastor vero ovem errantem, et non sapientem reverti, requirat, et humeris suis referat. VI. Videamus nunc si consonent, quæ significata sunt ad hanc expositionem. Dicit Scriptura : Divi

dere patrem ex aequo filiis duobus substantiam suam. A
Et quam substantiam hic evangelicus pater dividit
filio spirituali, nisi sapientiæ intellectuin, scientiam
boni et mali, quæ veræ et perpetuae sunt opes ani-
mæ bene viventi? Dat autem hic pater divitias suas
ex æquo. Non enim quisquam aut justus, aut pcc-
cator uascitur : sed quæ ex Deo est, in prima nativi-
tale hominis portio substantiae rationalis, æqualiter
cunctis nascentibus daiur. De subsequente autem
conversatione unusquisque plus aut minus hujus
substantiæ possidere invenitur, dum in semetipsis
per dissimilitudinem voluntatum negligentes dese-
runt : diligentes aulem custodiunt , ut naturalia
bona. Alius autem memorat intelligens Doiuini
Creatoris ea quæ a Deo Patre sumpserit, ita ut sui
ea pauis esse credens, quasi paterna custodiat.
Alius autem sua ex se sibi esse æstimans, sicut pr0~
priæ possessionis licentia dissipandis abuitur, et
cito profligata facultale privabitur. Describitur aii-
tem in istis et evidenler osleiaditur libertas avi)itrii,
quam animæ rationali specia!iter addidit creator
Deus.
WiI. Vide crgo, pater iste quon:odo nee illum vo-
lentem discedere retiueat, nec lileri arbitrii auferat
potestatem : meque alium manere cupientem cogat
abscedere, ne forte frequentium malorum, quæ post-
ea his suo vitio acciderent, ipse potius auctor esse
videatur, si illis libertalem propriæ volunlatis abs-
ciderit. Iiaque et petenti dat, quia ex nobis, non a
Deo, inopiæ et offensionis nostræ causa profici-
scitur. Accipiens autein partem suam junior, peregre,
inquit, abiit longe. Quod ait, longe, non locorum im-
tercapedinem , sed declinationem mentis expressit.
Qui enim oblivionem Dei ceperit, hic vere peregri-
mari a Deo dicitur. Sicut econtra conversatio sæcu-
laris non solum peregrinum, sed aiienum Domino
facit. Et, ut breviter dicam, peregrinantes a sæculo,
præsentamur ad Doiiiinuim : sic etiam permanentes
in rebus terreuis, a cœlestibus exsultainus. Denique
Cain exiita facie Domini ei longe efficitur (Gen. xv, 16),
non quia locus aliquis loris esset a conspectu Dei, sed
quod sua mente divisus esset a Domini respectu, pro-
pter homicidium separalus a Deo. Ilac ergo peregri-
natione per magnam ignorantiam peregrinalos fuisse
nos sciens beatissimus Paulus, dicit : Vos qui ali-
quando longe fuistis , nunc autem facti estis prope
(Ep.$. ii, 13). Hujusmodi ergo profectus, peregrina-
tionem jnnior ille filius assumii, et devorat prædict;e
portionis suæ de paterna haereditate substantiam :
utique spiritualibus destitutus opibus, id est, provi-
dentia Dei et intelleetu : cum porcos pascere cogitur,
hoc est, sordidas et immundas in anima sua cogit;i-
tiones nutrire, ut ederet escas irrationabiles pravæ
conver-ationis : dulces quidem egenti bonorum, quia
suave ; erversis vi.Ietur omne opns carneae voluptatis:
quod seductio desiderii et corruptio vitae est, quae vir-
tutem et forlitudinem animæ, non modo nullam prae-
stat, sed totum penilus enervat et perii,it. Hujus-
modi cibos, quasi porcinos et male dulccs, prout sunt

[ocr errors]

dilectio carnium illeeebrae, siliquarum' nomine Scri-
plura designat.
VlII. ltaque ille digressus a patre, el in longin-
quam peregrinationem profectus, in terra aliena
consumptis facultatibus quæ supradictae sunt, omnia
digna perpessus, et postea malorum suorum ueces-
sitate constrictus : hoc est, et fame et egestate,
poetiitet erroris sui : et sentit quid ipse sibi no-
cuerit, qui non de judicio voluntatis suæ, sed de
patre ad alienos, de domo ad exsilium, de opibus
ad eleemosynam, de abùndantia ad famem transierit:
in hoc loco servitutis et miseriao reminiscens, iiieipit
cogitare de rediiu, et secum ipse reputans dieit :
Dicam patri meo : Peccavi in cælum et in conspectu
tuo, suscipe me, sicut unum de mercenariis tuis. Os-
tendit Scriptura haec, Patrem non hominem intelligi
dehere, sed Deum. Quandoquidem non solum coe'um
nominat in confessione peccatorum pœnitens sup-
plex, sed dicit in conspectu tuo. I)eus enim est in
conspectu peccatorum omnium so!us. A quo nec in
corde meditata peccata abseondí possunt, Scrutans,
inquit, corda et renes Deus (Psal. vu, 40). Werum
nobis hoc ex loco, cœlum intelligitur Dominiis no-
ster Jesus Chrisliìs : ad quem hi gentiles qui in teme-
biis infidelitatis viventes blasphemaverunt, jam
conversi ad fidem confitentes veritatem Dei, in pœ-
nitentia erroris sui juste dicunt : Peccavi in cælum
et in te. Qui enim in coelum peceat, quod etsi super-
num sit, tamen visibile et lunaticum est, ipse est
qui peccat in hominem, quem suscepit Filius Dei
pro salute nostra. Proinde in Patrem Deum omnia
speculantem pecc;it.
IX. His igitur cogitatis, resipiscentem et per con-
fessionis huinilitatem ex regione longinqua remean-
tem filium ad se videns pater, laetatus occurrit, am-
plectitur et oscnlatur. Aperte hic charitas in homines
divina describitur. Quid enim aliud est, quod occur-
rit, nisi quia nos peccatis impedientibus, nostra
virtute ad Deum pervenire non poteramus. Ipse
an;em potens ad invalidos pervenire , descendit:
sicut de Zachæo operibus ipsis significantibus expri-
nitur : quod cum desiderasset videre Dominum, et
ol) hoc in arborem conscendisset, praeve:iiente Do-
mino, conspicitur, et vocatur : et illico Dominus
in domum ejus ad convivandum ipse declinaturum
se esse promittit. Vide quomodo credituri fidem
prævidens Christus, latentem in arbore, quasi in
peccatorum tenebris obumbratum, sollicite ut ovem
perditam requirit aspectu : et venire cunctantem
vocat, et venientem tamqnam humeris suis suscipit :
et nou audetitis invitare Dominum, desideranlis ta-
men saluliferam beuedictionein , peccatoris domum
ingreditur, conviviumque participat : ostendens vi-
sibili gratia invisibilem sanctificationem, quia Deus
sapientia familiariter cor credentis ingreditur, ere-
dentemque participat sacramento.
X. Ergo occurrens pater filio revertenti superfun-
ditur collo ejus, et in eo lacrymans requiescit. 0s-
culatur autem os ejus, per quod emissa de corde

« ElőzőTovább »