Oldalképek
PDF

llI. Si vero infirmus es membris, quod facere non potes noli reprehendere : immo riga et tu secundum Prophetam lacrymis stratum tuum, et dic : Sic memor [ui tui super stratum meum ( Psal. lxii, 7). lnjunge etiam vigilantibus, ut te suis precibus juvent : quo adjutus a Domino super lectum doloris tui canere possis, et tu aliquando merearis dicere : In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus (Ibid.). Alioquin stultum et satis extraneum est, e ut quia ipsi currere non valemus, bene currentibus derogemus. Nam etsi non possumus, debemus congratulari potentibus. Sicut enim de consensu malitiæ participatur cum facientibus pœna : sic participatio gloriæ speranda est de consensione bonitatis. Alios enim effectus coronat : alios voluntas pia lætificat.

IV. Nec sane onerosum, vel difficile videri debet etiam delicatis [ Al. add. vel infirmis] corporibus in septimana duarum noctium, id est, sabbati atque Do

tes. Bonus Deus, qui ita prospexit, ita constituit, ut A homo exiturus ad opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam, haberet vicarium tempus, in quo a duris laboribus, et multa fatigatione requiesceret. • Ergo diem ad opus, noctem fecit ad requiem, et pro lioc, sicut pro omnibus gratias debemus agere illi qui praestitit. Novimus autem multos hominum, ut aut majoribus suis placeant, aut sibi aliquid peculiariter prosint, noctis particulam ad aliquod opus segregare, id.pro lucro ducere, quod furati de s0pore suo, operari potuerint. b A Salomone vero laudatur et femina , quæ pensa et lanificium, ad lucernam vigilanter exercet (Prov. xxxi, 15). Addidit etiam quod ex hoc laus viro ejus in portis et gloria magna nascatur. Quod si in carnalibus instrumentis, id est, victui, aut vestitui necessariis, qui vigilat B non reprehenditur, immo laudatur : e mirapi me fateor esse aliquos, qui sacras vigilias tam spirituali

opere fructuosas, orationibus, hymnis lectionibusque fecundas, aut superfluas existimant, aut otiosas, aul quod his est deterius, importunas. ll. Et quidem si sunt homines a religione nostra alieni, qui ista sic sentiunt, non est mirum. Quomodo enim profauis religiosa p!acere possunl ? quibus si placerent, nostri essent : quia simus [ Al. scimus ] uique Claristiani. Si vero nostri sunt quos vigiliarum salutifer actus offendit, ut nihil de his deterius suspicer, aut pigri sunt, aut somniculosi, aut quod his est proximum, senes, vel infirmi. Si pigri sunt, erubescant, quia illis resonant verba Salomonis : Vade ad formicam, o piger, et æmulare vias ejus (Prov. vi, 6, seq. ). Si somniculosi sunt, expergiscantur, Scriplura, proclamante : 0 piger, quousque dormis? Quando autem de somno surges? Paululum quidem dormies, modicum sedebis, pusillum autem dormitabis, pusillum rero complecteris manibus pectus. Deinde superveniet tibi tamquam viator paupertas : inopia, tamquam bonus et levis cursor cito veniet. d Si senex es, quis te compellit ut vigiles? quamquam et non compulsus pro ætate tamen vigilas. Et si stare non potes, et tuam cogitas impossibilitatem, non debes juvenes et valentes ad tuum revocare torporem, quos propter varias lentationes juventutis, seipsos propensioribus macerare decet vigiliis.

minicæ, portionem aliquam Dei ministerio deputare. Ista enim quasi purificatio est dierum quinque vel noctium, quibus stupore carnalium [Al. carnali] ingravescimus, aut mundanis actibus f oscitamus. Nec erubescat aliquis in bono studio sanctitatis : cum non erubescant improbi in perpelrando opere foeditatis. Merito ergo Scriptura in Proverbiis ingerit : Est confusio quæ ducit ad peccatum (Eccli. iv, 25). In bono enim opere confundi p-ccatum est : sicut in malo faciendo non confundi pernicies est. Si sanctus es, ama vigilias, ut thesaurum tuum vigilando custodias, et ipse in sanctitate serveris. Si peccator

C es, magis cura, ut vigilando et orando purgeris,

dum tunso pectore frequentius clamas : Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo (Psalm. xviii, 15). Qui enim jam ab occultis desiderat emundari [Al. purgari], necesse est ut eum non delectet istis miseriis inquinari. W. Res 8 exigit, charissimi, ut de auctoritate vigiliarum, et antiquitate, deque ipsa utilitate pauca dicamus. Magis enim quilibet labor libenter suscipitur, si ante oculos proponatur ipsius laboris utilitas. Antiqua est vigiliarum devotio, familiare bonum omnibus sanctis. Isaias denique propheta clamat ad Deum : De nocte vigilat spiritus meus ad te, Deus, quoniam lur præcepta tua super terram (Isa. xxvi, 9). David re

* Duos ferme versus ab, Ergo diem usque præstitit D ibi penitus deest. Porro iterum plurium numero, Si gio et prophetico sanctificatus unguento, ita canit : A WII. Sed a veteribus veniamus ad nova : de mini

qui deerant, ex Dacheriana editione suffecimus. * Ab his verbis, A Salomone, usque ad subsequentis periodi finem, nascatur, interimedia in Dacheriana editione desiderantur. * Apud Dacherium, Quanto magis nos sacras vigiliau... fecundas observare et amare debemus, ut a Domino Deo mercedem recipiamus. Equidem sunt homines, qui ista reprehendunt : sed a fide catholica et refigione alieni sunt. Sed non est mirum, quomodo enim impiis et profanis, etc. * Plurium numero in Dacheriana editione, Si autem senes sunt, quis eos compellit, ut vigilent ? quamquam et non compulsi rigilare debent, pro ipsa ætate sua. Tuin, et Dominum Deum instantius orare. Vigilare itaque delent sedentes, si stare non prævalent : uae tantummodo habentur pro insequente periodo, i si stare non potes, etc., usque decet vigiliis, quæ

PATROL. XXX,

vero infirmi sunt, etc., cohærenter. Denique, Commendent etiam vigilantibus, ut eos suis precibus, etc. • Additur penes Daclerium, a religione, et mox debemus non invidere, sed congratulari potentibus. Sicut enim qui consentit malitiæ, particeps est pænæ. Male autem paulo post, coronat affectus pro Ę. t Pro oscitamus, in Dacher. edit. duobus verbis obsessi lætamur. Mox, confusio quæ adducit peccatum. Deinde, si sancti estis, amate vigilias, etc., plurium numero continenter et inferius, ut tundentes pectora frequentius clametis ad Dominum ea toto corde dicentes : Ab occultis, etc. 8 In Dacherii edit. Tempus exigit : ex qua et suffecimus paulo post adverbium libenter, quod deerat. Mox quod in ea aduitur, spiritu, ubi dicitur, regio et prophetico, glossatoris est vitium.

* . . - 8

Domine, Deus salutis meæ : in die clamavi et nocte coram te (Psal. lxxxvii, 2). Et in alio psalmo : Memor fui [Al. Memoralus sum] nocte rominis tui, Domine, et custodivi legem tuam (Psal. cxviii, 55). ^ Sed forsitam in lectulo suo positus hæc canlabat : quod aliquanti pigriores sufficere putaverunt, si tantum in stratu suo aut oret unusquisque, aut psalmum submurmurel. Quod quidem et ipsum bonum est : Dei semper et ubique meminisse, salutare est. Sed quod sit melius exsurgere et conspectui divino assistere, accipe ejusdem Prophetæ aliam vocem, quæ et tempus et locum et habitum deprecantis ostendit: In noctibus, in qu.t, ertollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum ( Psalin, cxxxiii, 2). Et ne vespertinas

stris Legis ad ministros Evangelii : de novo etiam Testamento vigiliarum gratia consignetur. Anna Phanuelis filia vidua, continuis orationibus et jejuniis l)omino [Al. tacet Domino] serviens, non e discessisse de templo die ac nocte in Evangelio legitur. Pastores illi sanctissimi, dum super greges suos nocturnas exercent vigilias, et angelos in spleudore videre, et Christum natum in terris primum audire meruerunt. Jam vero institutio Salvatoris nonne tota diligei, uia ad vigilandum auditores exsuscitat : sive in parabola boni seminatoris dicendo [Al. docendo ] : Dum dormirent homines, venit mulus homo, et superscminavit zizania in triticum, et abiit (Matt. xuii, 21). Quod si non dorimissent, nec malus fortasse zizauia seminare

tantum horas noctis existimes appellatas, occurrit B potuisset : sive cum dicit : Sint lumbi vestri præcinmotu [Al. add. faeto] concussis carceris fundamen- A beatum virum describens, summam beatitudinem

et dicit : Media nocte surgebam, ut confiterer tibi super judicia justitiæ tuæ (Psalm. cxviii, 62). liabes el tempus expressum exsurgendi, et sollicitudinem, quomodo Deo confitearis, ostensam. VI. Adhuc consileranti inilii iutenlionem sancloruin, majus aliquid et laboriosius occurrit, et ultra humanæ naturæ conditionem suggeritur, cuiu euuldein audio Prophetaiu psallentem : Si ascendero in »tratum lecti mei, si dedero somnum oculis meis et palpebris meis dormitationem, et requiem temporibus meis : donec inveniam locum Domino, tabernaculum 1)eo Jacob (Psalm. cxxxi, 5 seqq.). Quis enim b tantum non stupeat Dei amorem et animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo humana utique

corpora deficiunt, penitus interdixerit : donec locum C

ad [ Al. ac] templum Domino fabricandum rex et propheta reperiet? Quae res nos delet firmiter [Al. forliter ] admonere : ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus ac templum cupimus haberi perpetuum : sicut Paulus asserit, dicens: Vos estis templum Dei vivi (II Cor. vi, 16): in quantum possumus exemplo sanctorum, vigilias diligamus : he de iiobis dicatur, ut psallitur [Al. tacet ut psallitur] : Dormierunt somnum suum : et nihil invenerunt in manibus suis (Psalm. lxxv, 6). Quin potius gratulabundus [Al. add. vestruim] unusquisque jam digau : In die tribulationis meæ Deum exquisivi manibus ineis nocte coram eo, et non sum deceptus. Quia b0num est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Al

tissime. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, D

et reritatem tuam per noctem (Psalm. lxxvi, 3 seqq.). il;ec et hujusmodi tanta ac talia ideo sancti [Al, add. illi] cecinerunl et scripta reliquerunt, ut nos eorum posteri paribus excitaremur exemplis ad celebrandam eliam noctibus nostræ salutis excubias, *.

• Quæ hinc subsequuntur per solidos sex versus usquô ad assislere, iii l)acheriana editione desideparatwr. b Eadem edit. Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devolionem. e Ibidem, non discessit de templo. In evangelio legitur quod Pastores, et£. Inde et verbuni videre suf(ecimiis, quod deerat. Paulo post, Qui si vigilassent, ro, Quod si non dormissent. Tum duo verfia, estote hominìbus, ac deinde integra periocha, lllud autem

cti, et lucernæ ardentes in manibus vestris : et vos similes estote hominibus exspectantibus Dominumn suum, quando revertatur a nuptiis. Beati servi illi, quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Et si vespertina, iuquit, hora venerit, si media nocte, si galli cantu, et invenerit [Al. inveniat] eos vigilantes, beati sunt. Illud autem scilote, quia si scirei puter[auuilias, qua hora fi.r veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Itaque et vos estote parati : quia qua hora non putatis, filius hominis venturus est (Luc. xii, 55 seqq.). Nec solum verbis docuit vigilias ; sed etiain docuit exemplo. Namque testatur in Evangelio : Quia erat Jesus pernoctans in oratione [Al. add. Dei](Luc. vi, 12). I'ei noctabat I)ominus, non sibi, sed ut sciremi servi inopes et infirmi quid agere deberent : quando Dominus dives in omnibus, nec ullius iiidigens, quaum fortissime per noctem in oratione duraret. Sic ei iucrepat Petrum tempore passionis, dicens : non potuisti una hora vigilare mecum (Marc. xiv, 57)? Et ad omnes jam dicit : Vigilale et orate, ne intretis in tentationem. Ilaec verba, ' Iiaec el ejusmodi exempla, oro vos, quem non de profuudo etiam somno et morti simillimo valeant suscitare? WIll. Ilis intructi sermonibus, luis confirmati documentis beati apostoli, et ipsi vigilarunt, et vigilias imperaruiit. Petrus noctu [Al. tacet noctu] ab angelo in carcere suscitatur, et ipso reserante portam ferreaim, in domuim Mariæ pervenit, ubi erant muiti congregati : non sterientes [Al. dormientes] utique, sed orantes. Idem in sua Epistola ponit, ac dicit : Sobrii estote, ac vigilute, quia adversarius tesler diabolus tamquam leo rugiens circumit, quærens quem devoret [Al. transvoret.] Paulus et Silas in eustodia pu blica circa medium noclis orantes, hymnuum audieu

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

tis, et januæ a sponte apertæ, et omnium vincula sunt solata. Idem Paulus apostolus a Troade profecturus, sermonem docebat usque ad mediam noetem, accensis lanternis quam pluribus im coenaculo. Ex quo Eutychus adolescens se somno oppressus, disputante Paulo prolixius, a fenestra deductus, cecidit de tertio tecto, et sublatus est mortuus, quo statim reddito vitæ, usque ad lucem sermocinatus, Deo guberuante, profectus est. Quam ylene idem quamque copiose super exercendis vigiliis adhortatus, Thessalonicensibus scribens ait: Itaque non dormiamus sicut et cæteri, sed vigilemus et sobrii simus. Nam qui dormiunt, nocte dormiunt : et qui inebrianur, nocte ebrii sunt. Nos autem qui Dei sumus, sobrii simus(I Thes. v, 6 seqq.). Etmire concludit: Sire, inquit, vigilemus, sive dormiamus, simul cum illo vitamus. Ad Corinthios autem : Vigilate, state in fide, confortamini, viriliter agite (I Cor. xvi, 15). Sic et ad Ephesios scribit : Orantes in omni tempore in spiritu (Job. vi, 18). Et ipse vigilantis quoque exemplum poneus in catalogo virtutum suarum, fructum de vigiliis rnultis apud Corinthios gloriatur. IX. IIæc sufficiant de antiquitate et auctoritate vigiliarum : superest ul secundum promissum ordinem [Al. tac. ordinem] de earum utilitate aliquid conferamus [Al. aliqua proferamus] : quamquam sentiri magis possit per exercitium ipsa utilitas, quam loquentis sermone narrari : b Gustandum enim videiur, quia suaris est Dominus (Psalm. xcix, 5): sicut

scriptum est. Qui ergo gustavit, intelligit et sentit C

quantum pondus pectoris vigilando deponitur, quantus menlis stupor excutitur, quanta lux animam vigilantis et orantis illustrat : quæ gratia, quæ visitatio membra universa lætificat. Vigilando timor omnis excluditur, fiducia nascitur, caro maceratur, vi1ia tabescunt, charitas roboratur, recedit stultitia, accedit prudentia : mens acuitur, error obtunditur, erimiuum caput diabolus gladio spiritus vulneratur. Quid hac utilitate magis necessarium ? quid istis lucris [Al. add. sanctis] commodius? quid hac delectatione suavius ? quid hac felicitate beatius? teste ctiam Propheta: qui in principiolpsalmorum suorum,

• Tacet Dacher. exemplar sponte, plus vero mox habet, sunt subito soluta. Cætera quae conseqnnntur per ferme viginti versus a verbis, Idem Paulus apostolus a Troade, etc., ad finem usque hujus numeri idem Dacherian. exemplar omittit, sive pro ingenti fiac lacinia, haec modò liahet , Ita beatus apostolus Paulus super erercendis vigiliis adhortatur Thessalonicenses dicens: Vigilate, et state in fide, confortamini, et viriliter agite : quae ita videntur ab Antiquario ex sequenti contextu deformata,quod exemplar ob oculos haberet mutilum, obnoxio ejusmodi erroribus loco, ul»i apostoli Pauli momen ac testimonium recturrit.

b Edii. Dacher. Gustando : tum veri)a, sicut scriptum est, prætermittit: legitque porro, quantum pudoris, pro quantum pondus pectoris. Paulo post, quæ sancta visitatio membra universa rigilantis lurtificat. Omnino autem rectius, castitas roboratur, pro charitus.

e Amplius in eadem edit. bona oratio, sed multo gratior et efficacior est nocturna meditatio : quia, etc., ium, multip'ex, pro duplex. Et, Nox autem secreta est,

[Al. beatitudinis] ejus in hoc versiculo collocavit: Si in lege Domini mediieiur dieac nocte. Bona est quidem diurna meditatio •, sed efficacior est nocturna : quia per dietu necessitates variæ obstrepunt, occupationes distrahunt mentem, sensum duplex cura dispergit. Nox quieta, nox secreta opportunam se præbet orantibus, aptissimam vigilantibus : dum carnalibus occupationibus expeditum, collectum sensum, intentum hominem divinis conspectibus sistit. Inde diabolus divinarum semper rerum callidus æmulator, sicut jejunia et virginitatem, vana baptismata et inania suis cultoribus dedit : ita et hoc sanctum æmulatus υfficium, nocturna sacra et vigilias suis commessationibus addidit, B X. Unde jam nostri fideles, si de suorum institutione uon excitai.tur ab habendas vigilias sacras, in adversa varietatis usurpatione cernentes, alienas a Dei rebus non esse fateantur : quas non aemularetur iniquus ad deceptionem, nisi Dco placitas esse cognosceret ad celebrantium benedictioneim.Tauiem, charissimi fratres, qui vigilat oculis, vigilet et corde : qui orat spiritu, oret et menle : quia ' valde inutile est oculis vigilare, animo dormiente. Cum econtrario ex persona Ecclesiæ Scriptura testetur: Ego, inquit, dormio, et cor meum vigilat (Cunt. v, 2). Curandum est eliam ne nimietate cilii vel potus vigilaturi pectus oneretur : me cruditates eructantes et crapulaim non solum ipsi nobis insuaves simus, sed et graiiae spiritus indigni judicentur : Quidam namque vir inter pastores eximius : Sicut fumus, inquit, fugat apes, sic indigesta eructatio averlit et abjicit Spiritus sancti charismata. Xl. Ergo tamquam divino functuri ministerio, ante nos per abstinentiam parare debemus, ut ingravati expeditius vigilare possimus. Cogitatio quoque mala pellatur, ne male vigilantis oratio fiat, sicut legitur, in peccatum. Sunt enim et ex maligno vigiliæ : sicut in Proverbiis legitur : Quare ablatus est somnus ab oculis corum. Non enim dormiunt, inquit, nisi male fecerint (Prov. iv, 16). Absint, fratres, absint ab hoc conveniu tales vigiliæ. Sit polius vigilantium

nor quieta est, et opportuna orantibus, aptissima, etc., et collecto sensu totum hominem divinis conspectibus sislit. Econtrario quæ sequuntur per duodecim ferme D versus a verbis, Inde diabolus divinarum, etc., usque ad numeri hujus finem , et subsequentis locum illum, ubi dicitur, nisi Deo placitas esse cognosceres, in eadem edit. desiderantur. Ita vero conceptus est sensus, Itaque Ijeo placitas cognoscite esse vigiliam ad celebrandam benedictionem. Tumtum, charissimi, qui vigilas, etc. " Dacherius, quia nec satis utile est oculis vigilare, et animo dormitare : tum, Curandum est etiam ante omnia, ne mimietate cibi vel potus nostrorum vigilatorum pectora onerentur. Paulo post, dirit namque vir quidum, etc., subsequente iiumero. Ego taniiquam divinum celebraturi mysterium, eu mox, ut integrati, et expetii:i, etc. Denique, sunt enim et er malignis maledictæ vigiliæ, vt in Proverlnis legitur, quia, ete.... sed absint et longe absint ab hoc conveniu tales vigiliæ, sed potius, etc.

pectus clausum diabolo, apertum Christo: a ut quem A spinosus nisi ante cultoris labore fuerit exstirpatus,

labiis sonamus, corde teneamus. Tunc erunt acceptabiles nostræ vigiliæ, tunc pernoctatio salutaris erit, si competenti diligentia, et devotione sincera ministerium nostrum divinis obtutibus offeratur. Hæc de vigiliarium auctoritate et autiquitate, nec non utilitate dicta sufficiant. Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis. Amen.

MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Nihil, ut rere ait Erasmus, est in hac epistola, qu0d ad Pammachium aut 0ceanum pertinere fideatur. 0bgurgat eos, quorum pietatem semper, alias prædicare Āolà : postremo quo signo deprehendas ad duos scrip!am potius quam ad unum ?

EPISTOLA XXXlI. AD PAMMACHIUM ET OCEANUM EXH0RTATORlA.

I. Qui Æthiopein invitat ad balueas, etsi nigredinem non auferat illi, certe vel pecuniam accipit silji, et licet in illius candore non gaudeat, certe vel suo in lucro lætatur. lta sine dubio inobedientem qui divinis sermonibus monet, quamvis refragantis peccata non tollat, mercedem tamen de ministerio verae charitatis sibi acquirit. Sed ideo hoc dico, quia vos sperno ? ldeo loquor, quia vos forte non diligo? Respondeo Apostoli voce : Testis est Deus (Phil. i, 8), quod facio, et faciam, non contemno, sed dolen, infidelitatis in meis argumenta apparere, non fidei, quia Judaica in vobis lestimonia, non Christiana cognosco. Quoniani videntes, non videtis : et audien* tes, non vultis audire. Item fortem dicturus sum. Ex

utroque conturbor. Timeo auditores offendere, sed C

plus timeo contemptores præceptorum : qui verbum Dei audire dissimulant, pejores idolis habentur. llla quidem aures habent, sed non voluntatem : non audiunt, non palpant manibus, nec capiunt. II. Unde in malorum hominum comparatione me

liora sunt, quia nec concupiscunt oculis, nec per

contraria et Deo inimica discurrunt. Et naturaliter surda, recte meliora inobedientibus judicantur. Dicat Propheta, si mentior. Loquatur David qui hujusmodi homines comparandos esse serpentibus non negavit : Sicut aspidis, ait, surdæ obturantis aures suas, ne vocem audiat incantantis (Psalm. lvii, 5). Et videant si non recte serpentibus comparantur, qui quod audiunt naturæ beneficio, dissimulant calliditatis astutia. An Cliristiani dici possunt, qui etiam nomen primæ humanitatis amittunt ? Ecce Jeremias dicit : Incircumcisæ aurcs eorum, qui hoc non possunt audire (Jer. vi, 12). Non quia non possunt, sed impossibilitatem voluntas naturæ inimica superduxit: dum longe vitiositatis usu, genuini mores per adversam consuetudinem corrupti, malis operibus ceciderunt. Etiam vasa limo plena, liquorem puri elementi recipere et continere non possunt. Ager

a Penes eumdem, ut quæ labiis sonamus: Et, acceptabiles apud Deum nostræ vigiliæ: in fine, necnon etiam de earum sancta utilitate dicta sufficiant. Quibus ha c subuecuuntur continuo : De hy.i. morum autem psalmorumque devotione, quam grata sint et acceptabilia I)eo,

non nutrit in se jacta semina, sed suffocat : ita et animus sæcularium sollicitudinum plenus illecebris, verbum non potest sustinere divinum : nisi prius ipsas mundi sollicitudines culparumque omnium materias, evangelica in se falce succiderit. Modo quibusdam minus forsitan videor, Deo dissimulante, peccare : sed aderit illa dies, qua" facta nostra quasi in quadam tabula depicta monstranda sunt. llI. 0 quantis in die illa expedisset, si in hac vita et membrorum sensu et viscerum vigore caruissent. Et quanti illic elingues et muti, feliciores loquaci. bus tunc erunt. Et quanti pastores philosophis; quanti rustici oratoribus : quanti hebetes argutiis praeferendi Ciceronis? Job sanctus in tentatione ad suam

B gloriam devotus : sic in dolore suo clamabat : Quid

prodest in tormento lux ? Ut quid mihi juncta sunl genua ? ut quid ubera suaei ? Cur non in rentre mortuus sum : et mox ut de utero erivi, non protinus obii (Job. 111)? Si hoc Dei amicus dicebat in luce : quid ab inimicis ejus dicetur in tenebris? Si ille ingemiscit quem febris urebat : quid faciet quem gehenna consumet? Si ille sibi dolet genua fuisse conjuncta, cujus pedes semper in Dei amore cucurrerunt : quid dicturus est, cujus nunquam in veritate steternnt? Displicet illi quod natus ex utero vixerat, qui bene vixit, quia eum vermis moriturus edebat: quid male viventes facient, quus ignis æternus, et verimis numquam moriturus exspectat ? Durus est hic sermo: quis potest audire eum (Joan. vi, 61 ). Hec dixerunt illi discipuli, qui Christi vestigia in Evangelio reliquerunt : el de divino verbo scandalum passi, saeculum i:;aluerunt amare quam Deum : quorum venter Deus, cultum nolunt audire jejunii. Luxurioso verbum castitatis offensio est : sicut Propheta dicit: Abominatio est riro iniquo directa via. Jam antiquitus dictum est ab Isaia : quod Christus infidelibus lapis offensionis exstiterit. Adulari non possum, ne et fratrem decipiam, et me sermo percutiat* Salomonis, qui ait : Verba adulatorum mollia sunt : hæc autem feriunt interiora tentris (Prov. xvni, 8). Non est fidelis medicus qui ante digestam putredinem superducit vulneri cicatricem. Non possumus semper lac dare : quia nec vos semper parvu'i esse deletis. IV. Dicite mihi, quot anni sunt ex quo regenerati sumus in Christo? Consideret unusquisque quantum ex eo tempore in illa coelesti ætate profecerit. Nescio qualiter placeant parentibus illi iufantes quibus sunt anni quinque vel decem, si in ea qua nati sunt modicitate perdurant. Quid de nobis dicendum est, quos temporis ratio, non modicos, sed abortivos invenit? Ibunt de virtute in virtutem, de bonis scriptum est Christianis. Videamus si Christiani sumus : quid in nobis ( ex quo regenerati sumus in Christo) virtutis

nunc quantulumcumque dixissem, nisi ratio prolixior rolumem aliud postularet quod Domino largiente, sequenti erhibebitur lectione.Ite autem ipsa in ea ediiione alter subsequitur. Tractatus ejusdem Nicelii episcopi de Psalmodiæ bono.

[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

accesserit, quid humilitatis in prosperis, quid patien- A facit oratio, et labori meo finem ponit membranæ

tiæ in adversis, quid in tribulalione gaudii, quid felicitatis in damnis, quid indulgeutiæ in offensis, quid castitatis in occasione luxuriæ. Alii de virtute qu0tidie uranseunt ad virtutem : nos de infirmitate ad infirmitatem. Alii meliores per momenta fiunt : nos deteriores sæpe efficimur, quasi non eumdem judicem exspeciemus.*Stulti sumus, si unum probavimus credentium Salvatorem : et non unnm judicem fore credamus. Unam fidem, unum baptisma, unam Ecclesiam, unum Deum dicit Apostolus. W. Qui ergo hodie, malus, crastina pejor : hodie avarus, crastina avarior. Ante annum meæ cupidiuati una villa suffecerat : jam hoc anno quinta forte non sufficit. Prius extendebatur animus ut decem

conclusio.. Unum dico quod cupio, quia Christiani coelum debent amare, non terram : et verbo Dei plus obedire quam diabolo : et judicium æternum magis timere quam hominum.

MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Vere, ait Erasmus, tota specie refert parentem eumdem hæc epistola, quem superior, quam in pleris;ue codicibus absque titulo reperi : nullo indicio, ncc ad quem scripta fuerit, nec a quo. *j

EPISTOLA XXXIII. AD QUEMDAM QUI IN SÆCULO POENITEBAt.

I. Ad te surgo hominem, quem scio esse fidelem. Ad te increpatio mea festinat, quem sentio esse su

solidos possiderem : jam nunc centum parvi esse B perbum. Poenitere te asseris, qui totus in sæculo

coeperunt. Et cum veri Christiani, veri filii Dei qui vadunt de virtute in virtutem, si perdideriut aliquid, de virtutis occasione lætantur: ego misi aliena accepero, securus prandere non possum. Quid agis, cæca cupiditas? Quid crudelis in parvulo? Quid saeva in alieno filio? Ordinem naturæ an religionis evertis? Jam fecisti in pedibus, quod in capite esse debuerat. Aurum insensibile pariter omnibus dominatur. Et quid est illud rogo, vel quale est, quod nos avertiua Deo?Quis splendor et quantus est, per quem mihi splendor veri solis amittitur! Aurum et argentum lutum exquisitum ex arena et minera, et ut Propheta ait, lignum offensionis est aurum : quia judicio mentis everso, per aurum libidini mancipa

conversaris. Pœnitere te asseris, qui ea quæ vomeras, iterum sumis. Poenitere te asseris, qui dum opera diaboli sequeris, Dominum praetermittis. Scire a te desidero quid pœniteas. Nescio quid sit tua pœnitentia. Poenitere te asseris qui dum justitia Dei praecinctus es, superinduxisti superbiam. Poenitere te asseris, qui dum alienam carnem sequeris, sic fatigaris, ut canis reversus ad vomitum suum : sicut canis famidus, aut sus a calore defecta in limum terræ postrata. Quæ sit tua poenitentia, non invenio. Ambulavi in locum poenitentiæ et non inveni poenitentiam tuam. Tu qui sæculum deserueras, iterum ibidem inveniris. Qui carnis superbiam deposueras, submittis humerum, ut iterum portes. Qui avaritiae

tur : qui eodem astu acquirit solidum, quo animam C dederas dorsum, denuo illi obviam reverteris. Qni

perdit: lucratur imperatoris imaginem, et amittit imaginem Christi. Wis nosse quam perniciosus sit amor habendi, et amor requirendæ pecuniæ ? Per hunc Judas tradidit Salvatorem. Et certe quando andiuir, aut quando legitur, tantum scelus abhorremus omnes. Et quantum in nobis est, impium discipulum condemnamus: et per ignorantiam nostram nostro nos mucrone confodimus. VI. Quanti inter nos Judæ Judam damnant? Quanti in semetipsis cum per cupiditatem suas animas æternis cruciatibus tradunt : et traditores fiunt pariter et occisi? An putamus, fratres, quod jocando prædicent prophetae, ridendo loquantur apostoli, inutiliter Christus judicium comminetur ? Sed joci

vanitati remedium [forte repudium] dederas, iterum reverteris in gratiam ejus. Qui pompam sæculi fugaveras, iterum in manus illius incidisti. Ambulas autem superbus et elatus cervice, nescis, scriptum esse : Quid nobis profuit superbia, et quid honestas cum jactatione nobis contulit? Iterum dictum fuisse: Transierunt omnia illa tamquam umbræ (Sap. v, 8, 9)?

II. Fidelem te meministi qui per aquam baptismi fueras renovatus : sicut scriptum est : Lavamini, mundi estote : auferte nequitias ab animis vestris (Isa. i, 16). Illos ad lavandum hortatur*: tu autem cum esses mundus, sordidus factus es. Non potes jam denuo lavari : sicut dicit Petrus ad Dominum : Domine, non solum pedes, sed et manus lata, et caput

non sunt, ubi supplicia intercedunt: si jocando passi P et me totum. Qui semel lotus est, denuo non indiget

smnt, credantnr jocando locnti. Isaias serra secatur. Daniel leonibus deputatur. Paulus truncatur gladio. Petrus in cruce, Domini exemplo, suspenditur. Et hoc totum ut nos a peccatis sua doctrina revocarent. Sed uimeo ne inobedientibus in contrarium divina beneficia deputenlur, et proficiat ad pœnam in judicio, quod hic datum fuerat ad salutem. Timeo ne fides nostra magis jocalis sit quam fides et verba illorum. Timeo ne nos; jocando non salvemur : et quomodo per risum inuroimus in [Al. per] Ecclesiam, sic rideat ille de nobis : sicut scriptum est : Qui habitat in coelis irridebit eos (Psalm. ii, 4). Multa sunt quæ dicantur, sed fastidio vestro, quod aspera et inculta

lavari (Joan. xiii, 9, 10). Si vis autem ut iterum emunderis, da eleemosynam, et ecce omnia tua munda sunt. Quia eleemosyna est, quae purgat omnem sordem. Humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam. Subditus esto, et obsecra eum, ne aemuleris ut nequiter facias. Nam qui mualignantur, exterminabuntur. Ora Dominum quotidie cum lacrymis, si forte peccata tua solvantur. Quoniam superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam (Jac. iv, 6). Memento filium in longinquo positum, luxuriose vivendo substantiam im meretricibus dispensasse ; postea humilis factus, reversus est in semetipsum et aiu : Quanti mercenarii in domo patris mei abundant

« ElőzőTovább »