Oldalképek
PDF

cite eis, Fratres nostri estis (Esa. lxvi, 5): sunt igitur sine dubio fratres, quamvis non boni. Quare nemo miretur, eos me b appellare fratres, (29) qui non possunt non esse fratres (30). Est quidem nobis et illis spiritalis una nativitas, sed (51) diversi sunt actus. Nam et Cham, qui patris sui risit impie nuditatem (Gen. ix), frater innocentium fuit : et pro merito suo jugum servitutis incurrit, ut esset fratribus frater addictus. Ergo hoc nomen fraternitatis, nec interveniente peccato deponitur. Sed le istorum fratrum delictis dicam alio loco : qui sedentes adversum nos • (52), detrahunt (0), et contra nos scandala ponunt (Ps. xlix, 20): et (33) cum illo fure concurrunt (Ibid. 19), qui Deo furtum facit e (54) : et cum moechis, id est, cum hæreticis, partem suam ponunt, et peccata sua laudant, et convitia contra nos Catholicos meditantur.

et nolunt se dici fratres vestros a (28), vos tamen di- A

IV. Cur Parmeniani Librum refellendum suscipiat. — Omnes quidem per singula loca maledicis vocibus perstrepunt : (quibus ad aliqua de occasione respon. dam t ; (35) sed unum quidem 8 vix invenimius, cum (56) 5 quo per litteras, vel hoc modo loquaiuur; Parmenianum scilicet, fratrem nostrum; si tamen se a nobis vel hoc nomine nuncupari permittit. (57) Et quia (58) collegium episcopale (59) nolunt nobiscum habere commune, non sint collegæ, si nolunt: tamen (ut supra diximus) fratres sunt. Frater meus igitur Parmenianus, (40) ne ventose ac nude b, ut cæteri, loqueretur, quidquid sentire potuit, non solum dixit, sed etiam in scriptura digessit. Cujus dictis, cum respondere, veritate cogente, commpellimur: erit inter nos absentes quoquomodo collatio. Eodem modo sa

B tisfiet et desideriis aliquorum. Nam a multis sæpe i

desideratum est ut ad eruendam j veritatem, ab aliquibus defensoribus partium conflictus haberetur:

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

qua 0ptatus versione. Eadem etiam utitur Aug. in lib. post Collat. c. ult. Du PiN. (28) Et nolunt se dici fratres vestros. Hæc verbn

cap. 36 : Potest cum melle canceratis mederi, laleris dolores haustum eae vino mitigare, cap. 40. Aliquando magis absoluta. Idem cap. 48, ejus libri : Siliquæ re

sunt Optati, qui prolatis ex Scriptura testimoniis, so- C centes stomachum avertunt, alvum solvunt, eædem sicet fieri potuit. Sed quoniam et accessum prohibent, A sunt, et contra vos, ut diluvii et circumcisionis com

let aliqua de suo quasi supplens inserere. Fralrum nomen repudiabant Donatistæ, ut præter Opt. testatur Aug., lib. iii, contra Gaudent. et lib. iii contra Parm., c. 2. DU PIN. (29) Qui non possunt non esse fratres. Qui non possunt non esse baptizati, in cujus aquis tanquam in utero sunt concepti. M. CASAUb. (30) Non possunt non esse fratres. Eumdem agnoscentes Deum Patrem; eamdem habentes fidem; eodem baptismate regenerati. DU PIN. (51) Diversi actus. In Cypriano, actus pro episeopali functione et pro ea disciplina, quami obsérvare facit in sua diocoesi accipitur, uti cum ait unumquemque episcopum de suo aetu esse responsurum. ALBAsp. (32) Qui sedentes adversum nos. Hæc et sequentia pertinent ad Ps. xlix, 19, et sequentes, et explicantur fuse de Donatistis ab Optató, lib. iv. Du PiN. (53) Cum illo fure concurruni qui Deo, etc. Ut verba constent, quæ nunc male cohærent, ita distinguenda sunt : Ponunt, et cum illo fure concurrunt : qui Deo furtum faciunt. (Deum deserunt) : et cum mœchis, id est cum haereticis, partem suam ponunt, etc. psalm. xlix, 18. M. CAs AUb. (34) Cum illo fure concurrunt, qui Deo furtum facit. Diabolo nempe. DU PIN.

(55) Sed unum vix invenimus cum quo per litteras, £tc. Loquamur, hoc est, loqui possimus. Phrasis familiaris jur. consult., lib. xi, § 4; lib. vi, § 11. D. £le judic. ubi domum revocant pro revocaré jjossunt, fungitur pro fungi potest : et talia quæ in LL. sæpis. sime occurrunt. lidem JCti. possüm facere pro debeo usurpant, quod huic affine est, et hotavit Åmicus olim noster C. Ritterhusius ad 4 Pauli sententiar. Plin., Valerian., lib. iv, cap. û, de cucurbita : Ejus aridæ cortices efficaciter possunt combusta sanare. Idem

catæ in contrarium possunt. BARtii. (56) Quo per litteras. De eadem re conqueritur D. Augustinus, et cum Augustino de nostris possumus conqueri; sed hoc peculiare est hæreticis fugere orlhodoxorum colloquium. Ai.bAsp. (37) Et quia collegium episcopale nolunt, etc. Collegium episcopale non aliud quam episcoporum universus ordo ac societas, quam late patet. Omnes enim toto orbe episcopi collegæ, et ita olim vicissim nuneupabant. Hinc aliquando collegium absolute pro episcopale collegium; et collegæ pro episcopis. lta apud Sidonium Apoll. turba collegii, pro quantum est episcoporum, epist. i, lib. vi, et qui collegæ provinciales, epist. w lib. vii, eos sacerdotes provinciales appellat , epist. xxv, lib. vi, quicumque essent ejusdem provinciæ episcopos, intclligens. M. CASAUB. (58) Collegium episcopale. Societatem , communionem, consortium, fraternitatem Ecclesisticam et episcopalem : distinguit inter fraternitatem et communionem, aitque Donatistas posse quidem jus communionis tollere et dirimere, sed non fraternitalis, quia hæc a nativitate consequitur, illa vero in consuetudine versatur. ALBASP. (39) Collegium episcopale. Societatem, communionem, consortium inter episcopos catholicos et episcopos partis Donati. Distinguit inter fraternitatem et communionem , aitque Donatistas posse quidem a communione excidere, non autem a fraternitatis nomine, quia ad hoc suflicit unitas fidei et eadem nativitas, ad illam vero præterea necessaria sunt externa charitatis et unitatis indicia. l)u PIN.

(40) Cum venenose ac nude, ut cœteri, loqueretur. Ita primum correxit Fr. Balduinus, cum in Cochlci editione Germanica, omnium prima, legeretur cum nequitiose. Werum iterata editione Optati et aditus intercludunt, et consessum vitant, et colloquium denegant: vel tecum mihi, frater Parmeniane, sit isto modo collatio : ut qui tractatus tuos, quos in manibus, et in ore multorum esse voluisti, non aspernatus sum, neque contempsi, sed omnia a te dicta patienter audivi, audias et tu humilitatis nostræ responsa a.

, V. Cujus generis sint ea quæ in libro Parmeniani.— Nam et ego intelligo, et tu non negas, et quivis sapiens pervidet, te nulla alia ratione tam prolixe tractasse, nisi ut Ecclesiam catholicam tuis tractatibus indigne pulsares. Sed, ut intelligi datur, aliud habet animus,{aliud resonat sermo. Denique non omnia b te video dixisse contra catholicam * : imo multa pro calholica, cum catholicus non sis, ut et nobis necesse non fuerit respondere tractatibus tuis: nisi, quod dum male instructus es, (41) ut quod non vidisti, d sed falso audieris , loquereris, (42) cum in epistola Petri (43) Apostoli legerimus : Nolite per opinionem e judicare fralres vestros (Jacobi iv, 11): (44) ut inter aliqua, quæ ad nos non pertinent (sicuti probaturi f sumus) diceres, a nobis contra vos (45) militem fuisse postulatum. Cæterum a te in aliis patribus tractatus tui, aliqua pro nobis dicta

paratio : quædam et (46) pro nobis, et pro vobis, ut ea, quæ in laude dixisti baptismatis, (præter illud quod (47) carnem 6 Christi male tractaveris) : ideo et pro vobis, quia quamvis foris sitis, tamen ex nobis existis. Nam et illud pro ambobus, quod demonstrasti hæreticos (48) extraneos esse catholicis sacramentis : si tamen vos ipsos non eis adjungeres, quos esse schismaticos constat. Quædam pro nobis solis, ut unius Ecclesiæ commemoratio 8 : quaedam contra vos per ignorantiam h (quia (49) peregrinus es}ut traditorum et scbismaticorum accusatio i : etiam illud et j contra vos, quod dixisti de aleo et sacrificio peccatoris. Ac per hoc miliil contra nos a te dictum est, nisi quod ignoranter dixisti, a nobis militem

B postulatum : quod calumniose a te dictum esse, pro

bationibus verissimis demonstrabimus. Tolle hanc calumniam, et noster es *. Quid enim magis * pro nobis et nostrum est m, quam quod dixisti, (50) in comparatione n baptismalis semel factum esse diluvium? Et singularem circumcisionem salubriter • profecisse populo Judæorum, magis pro nobis, quasi noster locutus es : hæc enim nostra vox est, qui in (51) Trinitate p baptismatis unionem defendi

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small]

idem vir diligentissimus F. Balduinus ex meliori exemplari ms. emendavit ac in contextum recepit: Frater meus igitur Parmeniamus, ne ventose ac nude, ut caeteri, loquar. INcert. (41) Ut quod non vidisti. Vel quia multo ante Parmenianum hæc evenerant, vel quia peregrinus erat, et ita ea non viderat. AlbAsp. (42) Cum in epistola Petri legerimus, Nolite, etc. lmmo Jacobi, ni valde fallor, cap. iv, 11. Erroris, ut conjicio, fuit hæc causa ; quod in Jacobo, laudata ab Opiaio verba, quæ proximè præcedunt; eadem in l'etri quoque epist. 1, c. v, 6. M. CASAUB. (43) In episiola Petri. Nihil simile est in epistola Peiri, sed in epistola Jacobi c. iv, 11, ubi habetur: Nolite detráhere alterutrum fratres. Qui detrahit Jratri, aut qui judicat fratrem suum, detrahit legi, et judicat legem. Forle hunc locum resi;!, Optatus. U t*iN. (44) Ut inter aliqua, etc., Non satis cohærent nisi loco, ut,; et vel id scribas. Ita tamen Optatum scripsisse non ausim asserere, cum majora sint in hoc genere, quæ peccat non uno loco. M. CASAUb. 45 Militem. Macarius manu armata et imperatoris jussu plebem Donatistarum ad Ecclesiam coegerat, unitatemque fecerat, et quos schisma diviserat societatem coire compulerat, unde contra suam plebem militem a Romanis postulatum conquerebantur Donalistae. Albasp. (46) Pro vobis et pro nobis. Donatistarum baptis

mus ab orthodoxis probabatur; quare quæcumque in laudem baptismi dicebantur, pro utraque parte dicta videbantur. AlBAsp. (47) Carnem Christi. Quia peccatricem eam esse dixerat. AlbAsp. (48) Extraneos. Vel per sacramenta cætera Religionis, excepto baptismo, intelligit mysteria, vel in Cypriani consilii erat sententia, quo hæreticis l)aptizandi potestas tollitur. ALBASP. (49) Quia peregrinus es. Peregriniis is vocatur apud antiquos, qui natus erat in alia diœcesi, qui quamvis multos annos in una moratus esset civitate, vel eliam quamvis ipsius civitatis facttis esset episcopus, peregrinus adhuc censehatur, uli alibi probabimus. Cæterum non licebat presbyterum aut episcopum peregrinum ordinare ; quo respiciens 0ptatus tacite carpit Parmenianum , quod cum alibi nauis esset, contra Canonum mentem Carthaginis constitutus esset episcopus peregrinus. AlhAsp. (50) In comparationem baptismi. Nihil magis gsteiidit baplismum non esse repetendum, quam ejus cum diluvio comparatio. AlbAsP. (51) Qui in Trinitate baptismatis. Quin in baptismo facto in nomine Patris, Filii et Spiritus sancti dicihius generationis sacramentum bene et utiliter collatum , quamvis apud hæreticos factuin sit. AlbAsp. Ibid. In Trinitate baptismatis. 0rdo verborum, quæ alioquin sul)obscura videantur, hic est : qui uniouemu taplismatis in Trinitate defendimus : id est, baptis

mus (52) : non pro vobis qui baptisma, (55) in cu- A te dicta sunt singula. Tu enim primo loco dixisti

jus imagine a sunt illa duo (54) audaciter, el quod contra leges b est iteratis : (55) quamvis et vos ipsi non negetis, quia non debet iterari, quol semel jussum est fieri. Sed dum tu e subtiliter laudasti, quod omni laudis præconio dignum est, (56) callide vestram supposuisti personam, ut quasi, quia semel licet, vobis liceat (57), aliis denegetur. (58) Si traditoribus non licet, vobis licere non debuit, quorum (59) principes probamus fuisse traditores. Si schismaticis non licet, adæque vobis licere non debuit, apud quos (60) origo schismatis invenitur. Si peccatoribus non licet, etiam peccatores vos esse uestimonio divino convincimus. Et tamen quia semel licet, non per electum hominem, sed per quod semel licet : ideo post vos (61) non emendamus, quia et B apud nos et apud vos, unum est (62) sacramentum : cujus sacramenti ratio, tota quinto libro monstrabilur. 7 VI. Argumenta librorum Parmeniani. — A te quidem, frater Parmeniane, multa tractata sunt. Sed video mihi non eo esse respondendum ordine, quo a

comparationes laudesque baptismatis, et præter carnem Christi a te male tractatam, ca:tera bene dixisti: hoc enim magis pro nobis te dixisse, suo loco monstrabitur. Secundo autem loco, exclusis haereticis, unam dixisti esse Ecclesiam : sed eam, ubi sit, agnoscere noluisti. Tertio loco, traditores (65) nullis certis personis aut nominibus accusasti. Quarto a te unitatis lacerati sunt operarii (63). Quinto, ut minima prætermittam d, dixisti (65) de oleo et sacrificio peccatoris. VII. Divisio operis hujus, et singulorum librorum Argumenta. — Sed mihi videtur primo loco traditorum et schismaticorum (66) iudicandas esse civitates, personas, et nomina : ut quæ a te de iis dicta sunt, veros auctores et certos reos suos agnoscant. Deinde mihi dicendum est, quæ, vel ubi sil una Ecclesia, quæ est : quia praeter unam altera n in est. Tertio, a nobis militem non esse petitum, et ad nos non pertinere, quod (67) ab operariis unitatis dicitur essc commissum. Quarto loco, qui sit peccator, cujus sacrificium repudiat Deus, vel cujus (68) oleum

LECT10NES VARIANTES.

.* In ms. S. G. imaginem. In aliis et in editis, imagmne. b In ms. S. G. legem.

c Ita in mss. S. G. et P. S. In ms. S. T. omittitur, tu, ut et in editis. - d In nis. S. G. ut minuta mittam, idem sensus.

VARIORUM NOTÆ.

matis in nomine Trinitatis administrati. Non immerito tamen suspicetur aliquis, 0ptatum hic per Trimitatem baptismatis trinas illas mersiones intelligere, quas apostolorum uti yocant, can. 50, tpia 32**iapztz nuncupat, et secundum baptisma , aut intelligi aut restitui debere in hunc modum, qui in Trinitate baptismatis, ejus, sive baptismatis, unionem defendimus. Priorem tamen interpretationem magis probo, quamdo et alii ita quoque loquuntur, in Trinitate baptizare, &vri roù in nomine Trinitatis. Optatus ipse l. v, baptisma Christianorum Trinitate confectum, eic., eodem lib. Nemo adhuc tinctus fuerat in Trinitate, etc., ac deinceps sæpius. M. CAsAub. (52) Qui in Trinitate Baptismatis unionem defendimus. Qui baptismum invocato Trinitatis nomine collatum unum esse defendimus, nec iterari debere. AlbAsP. (53) In cujus imagine. Diluvium et circumcisio erant imagines baptisimi. AlbAsp. (54) In cujus imagine sunt illa duo. Diluvium et circumcisio figuræ baptisimi : et sicut unum est diluvium , nec iteratur circumcisio, ita unum est baptisma, quod semel administratur. DU PIN. (55) Quamvis et vos ipsi. Donatistæ non docebant baptismum iterandum esse, sed rebaplizabant orthodoxos, quod eorum aquis vim ad sordes abluendas incsse negarent. AlbAsP. (56) Callide vestram personam. Sensus est : Per ea quæ de baptisimi laudibus prædicatis cum orthodoxis convenire videmini : verum longe aliter est : nam cum unum tantum esse baptisma, et illud ab illis dumtaxat conferendum esse penes quos est Ecclesia, doceatis; tacite, et callide jus baptizandi vobis solis adrogatis, et nobis qui ex vestra sententia , jus Ecclesiæ , traditionis crimine amisimus, tollitis. - AlbAsp. (57) Ut quasi, quia semel licet, vobis liceat. Donatistæ asserebant equidem baptismum sem;el conferendum , sed negabant verum esse apud catholicos baptisma, idque ratum ac validum tantum esse aiebaut, quod a suis administrabatur. DU PIN.

[ocr errors][ocr errors]

(58) Si traditoribus. Caecilianus , Cæcilianique

successores et fideles qui cum eis communicarent .

hoc est , omnes Africæ fideles , traditionis crimine

a Donatistis notabantur , atque ob hanc causam bap

tizandi potestate carere ab iisdem existimabantur. AlbAsP.

(50) Principes. Majores et auctores, a quibus desceiidisti. AlbAsp. (60) Origo Schismatis. Majorini ordinatio. AlB.\SP. (61) Non emendamus. Non rebaptizamus. AlbAsp. (62) Sacramentum. Unum baptisma. AlBAsp. . (65) Nullis certis personis. Nullis testibus aut actis: vel nullum ex orthodoxis peculiari nomine aut actione instituta, traditionis accusatis ; sed eos omnes lioc criiuine damnatis. AlbAsP. (64) Operarii unitatis, Paulus et Macarius, qui ex mandáto 'Constantis Imperatoris unitatem in Africa fecerant, hoc est, qui Donatistas ad Ecclesiam Catliolicam adducere voluerant. AlBASP.

(05) De oleo et sacrificio. In his duobus pene omnis sácerdotii vis et operatio consistit ; per oleum enim poene omnia sacramenta intelliguntur, in quibus oleum sanctum adliibetur. AlbAsP.

(C6) Indicandas esse civitates. Indicandum in qua civìtate tradiderint sacros Codices, ut ex illius civitatis actis publicis manifestum posset fieri, et legi, quinam Didcletiani, aut Maxentii tempore hoc crimine teiierenlur. AlBASP.

(67) Ab operariis unitatis, De Paulo et Magario sem; peí cónquesti sunt Donatistæ, ut licet videre apud üivum Augustinum; verum Augustinus et Optatus negabant ad Ecclesiam pertinere, si quid alienum a Ühristiana claritale iù illa expeditione factum esset. AlbAsP.

(68) Oleum fugiendum. Fugiendum et contemnenduim est oleum hæreticorum aut peccatorum , quia ad illius unctionem gratiam suam Deus non infundit. Ai.bAsp.

fugiendum sit. Quinto, de Baptismate. (69) Sexto, A Addo °, quod ejus caro de Spiritu sancto concepta,

de inconsideratis præsumptionibus ei erróribus vestris. WJHI. Carnem Christi nec peccatricem , nec aquis demersam dici debuisse a Parmeniano. — Sed priusquam de rebus singulis aliquid dicam, quod carnein Christi male tractaveris, breviter ostendam. Dixisti enim, (70) carnem illam peccatricem, Jordanis demersam diluvio, ab universis sordibus esse muudatam. Merito hoc diceres, si caro Christi pro omnibus baptizata sufficeret, ut nemo pro se baptizaretur. Si ita esset, ibi esset totum genus hominum ^ : illic omne quod corporaliter natum est. Nihil esset inter fideles et unumquemque gentilem, quia in omnibus caro est : et dum nemo non est qui non habeat carnem; si , (71) ut b dixisti, caro Christi diluvio Jordanis demersa est, omnis caro hoc beneficium consequeretur. Aliud est enim caro Christi in Christo; aliud uniuscujusque in se. Quid tibi visum est', carnem Christi dicere peccatricem ? Utinam diceres, caro hominum in carne Christi : nec sic probabiliter dixeras c, quia unusquisque credens, in nomine Christi baptizatur'', mon in carne Christi, quæ specialiter illius erat.

[ocr errors]

inter alios (72) non potuit in remissam pcccatorum tingi, (73) quæ mullum videbatur admisisse peccatum (74). Addidisti, et Jordanis 8 diluvio f demersam : satis inconsiderale hoc usus es verbo : quod verbum soli Pharaoni, et ejus populo debebatur, qui pondere delictorum, tam quam plumbum, ita mersus sit, ut ibi remanserit. Christi autem caro, dum in Jordane descendit et ascendit, mersa a te dici non debuit : cujus caro ipso 5 Jordane sanctior h invenitur, ut magis aquam ipsa descensu suo muiidaverit , quam ipsa mundata sit i. IX. Hæreticorum mentionem supervacanee factam a Parmeniano. Etiam illud præterire non possum quod te subtiliter egisse considero: ut ad inducendos vel decipiendos animos auditorum, post circumcisionis et diluvii descriptionem, et post laudem baptismatis, hæreticos cum erroribus suis mortuos j, et oblivione jam sepultos quodammodo resuscitare voluisti: quorum per provincias Africanas, non solum vitia, sed etiam nomina videbantur ignota. Marcion, Praxeas, Sabellius, Walentinus, et cæteri, usque ad Cataphrygas*, temporibus suis a (75) Wictorimo Petavionensi 1,

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

(69) Sexto de inconsideratis. De his agitur libro sexto. AlbAsP. (70) Carnem illam peccatricem. De propria Christi carne non de corpore ejus mystico hanc blasphemiam dixerat Parmenianus. AlBASP. (71) Sicut dixisti caro Christi. Pro sicut lege si ut, duóbus verbis; ita enim sententia requirit , quæ alioqnin nulla potest elici ex vulgata lectione. Si, inquit, tit tu quidem vis et interpretaris, caro Christi, id est, omnis`caro peccatrix, etc. Quod autem hic, nemo non est pro nemo est, etsidurum, non ausim tamen emendaré, quia haud dissimile alibi obseryavi. M. CASAUb. (72) Non potuit in remissam peccatorum tingi. Jiemi§sain peccätorum dicit pro remissione etiam alibi, quomodo et usurpat Cyprianus, de Bono patientiæ : Dominus, inquit, baptizatur a servo, et remissam peccatorum daturus, ipse non dedignatur lavacro regenerationis corpus abluere. Idem lib. iii-epist. 14: Qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum , non habet remissam, sed reus est æterni peccati. Similia alia apud auctores occurrunt. Nec aliter offensa vulgo pro offensione dicitur. lNcERT. (73) Quæ nullum videbatur admisisse , peccatum, Mihus caute, ne dicam pie locutus cuipiam videri possit Optatus, qui vim locutionis, non ignotæ quiάem, seù antiquis minus usitatæ, non advertat. Quæ nullium videbatur, id est, quæ nullum admiserat. Ita apud Lampridium in Alex. Sev. Fures judicare jussit

[ocr errors]

in civitatibus ullis nunquam videri. Plura exempla si requiris, adi Casaubonuim, ad illa Capitoliui, ul octo pedes digito videretur egressus; pag. 599. Quómodo et loquitur Apostolus, ut hic obiter moneam, I Cor. xi, 6: Si quis autem videtur contentiosus esse. Atque iterum proximo capite : quæ videntur membra, etc., necnon et Christus, Lucæ viii, 18, quod videtur hatere, etc. Ac denique scriptor ad Heb. iv, A, μὴrors δοκή τις ἐζ ύμόν, etc, Hujus autem locutionis apud hunc nostrum exempla, cum singulæ prope paginæ suppeditent, semel monuisse sufficiat. Ât lib. ii: Quid mendacem videre vultis Spiritum sanctum, etc., ét si ferri possit in Optato, puto tamen eum scripsisse videri. M. CASAUb. (74) Quæ nullum videbatur admisisse peccatum. Id est quæ nullum admiserat. Vide notam M. Casauboni in liunc locum. DU PIN. (75) Victorino. Episcopo Pictaviensi, qui sub Diocleliano martyrio coronatus est, quique multa scripsit teste divo Hieronymo, quorum nie quidem paginain habemus. AlbAsp. Ibid. Victorino Pictaviensi, et Zepherino Urbico. Notum loquendi genus jam multis observatum. lia Wig. tor Uticensis de persecutione Wandalica lib. 1: Cujus eritum ita Urbici captivi planaeerunt , ut tunc se pútarent magis tradi manibus barbarorum , quandò ille perreaeit ad cælum: De captivis eum Romanis agere discas e præcedentibus. 0ptatus infra, postquàm ordinatus in urbe purgatus, id est, Romæ, idémque aliCarthaginensi, et ab aliis adsertoribus Ecclesiæ catholicæ superati sunt. (79) Ut quid bellum cum mortuis geris, quod ad negotium temporis nostri non pertinet b? Sed quia schismaticus hodie aliquid peccati, quod probare possis in catholicos, non habes °, ideo ad prolixitatem scripturæ tuæ augendam, tot hæreticos cum erroribus suis commemorare voluisti.

et (76) Zephirino a Urbico (77), et a (78) Tertiilliano A et imbecillis est, auxilia comparare : mendacis est,

X. Haereticorum et schismaticorum discrimem. — Nunc alia quæstio est, ut quid a te memorati sunt illi, (80) apud quos non sunt sacramenta, quæ nobis et vobis videntur esse communia ? (81) Sanitas non flagital medicinam (82): de se secura virtus, forinsecus non quærit auxilia, veritas non desiderat argumenta : 9 ægroti est, remedia quærere, inertis °

argumenta conquirere. Interea dixisti, apud hæreticos (83) dotes Ecclesiæ esse non posse: et recle dixisti, scimus enim hæreticorum Ecclesias singu. lorum, prostitutas, nullis(84) legalibus sacramentis,et in se (85) jure honesti matrimonii esse: (86) quas non necessarias (87) recusatChristus, qui est sponsusunius Ecclesiæ : sicut in Canticis Canticorum ipse restatur (Cant. vi): quicum unam laudat, cæteras damnat,quiae praeterunam, quæ est vera Catholica, cæteræapudhærcticos putantur esse, sed non sunt: secundum quod indicat (utsupradiximus)inCanticis Canticorum,unam esse columbam suam, eamdem sponsamelectam eam. dem hortum conclusum, et fontemsignatum(Cant.iv): ut hæretici omnes neque claves habeant, (88) quas

LECTI0NES WARIANTES. a Ita in mss. S. G. et P. S. In ms. S. T. et in editis, B licos, non habes. Haud dubie præferenda est lectio co

Z qii;i', sed vulgo vocatur, Zephirinus; In ms. S. G. qui ad megotium temporis nostri non pertinent. c In editis necnon in mss. S. T. et P. S. habetur, sed quia schismatis hodie aliquid {quod probare possis in catho

dicis. d In mss. S. T. et P. S. inertibus, amanuensium incuria. “ In ms. S. T. Qui, minus bene.

VARIORUM NOTAE.

cubi, urbica commemoratio, eadem mente. MER. CAsAUb. ® tZepherino Urbico, Romanæ urbis Pontifici, Urbicús eiiim in antiquis auctoribus pro Itomanis accipitur, uti in concilio Arelatensi primo. AlbAsp. (77) Urbico. Urbis Romæ Episcopo. Nqta locutio. - I)U PIN. (78) Tertulliano. Inter Catholicae historiæ asserto. res eu vindices Tertullianum adnumeravit, et non inmerito; nam nemo unquam acrius in hæreticos viudiciain exercuit, eosque persecutus est, quam auctor isle. Ai.bAsp. - - (79) Ut quid bellum cum mortuis geris ? Ut quid, valet quare: sic statim infra ibid. : Ut quid a te mem0rati sujut illi ? et lib. ii : Ut quid tale infringitis promissum ? et lib. iii: Ut quid hoc factum est vobis? 0. Hieronymus in Vita Hilarionis : Ut quid, respondit, intrarem in eum qui habebat collegam meum ? et utitur hoc modo Martialis auctor tersissimus , lib. vii, epig. 33 : Ut quid tu Domini Deique nostri præfers miuiieribus ? et álibi. INCERt. (80) Apud quos non sunt sacramenta. Ego ex hoc cl ex multis aliis locis quantum conjicio, Optatus non existimabat hæreticos posse baptizare; quidquid sit, magnum inler hæreticos et schismaticos ponit discrimem. ALBASP. ILill. Apud quos non sunt sacramenta, etc. Ea erat Catholicorum ' etiam multorum a Cypriani usque temporibus in Africa senteutia, de qua non uno loco Balduinus,baptizatos ab hæreticis , esse rebaptizanJos. Quare quiod postea hoc ipso libro, ab Ecclesia alienum esse, quod Donatus confessus est, se rebaptizasse, monet Balduiiius, non id in Africa, sed Romæ, ubi cóntraria sententia semper obtinuit, esse pronuntiatum. Quod quidem verum est , cum pars sit sententiae aTMelchiade Romano in Donatum latæ. Cur tamen idem in Africa quoque a Catholicis Afris pronuntiari non potuerit, nihil ob$tat. |Neque enim le rcl)aptizationé hæreticorum, sed, schismaticQrum illis verbis agitur, 8', nQn minus improbant Afri, quam transniarini Catholici; Quod autem in rebaptizandis vel non rebaptizandis hæreticis discrimen a veteri Ecclesia observatum sit, consulendi sunt an1iqui canones et Augustinus de Baptismo; M. CASAUB. (81) Sanitas non flagitat. In Africa nullum est illaruì, $ectarum vestigium : quare ergo contra illas declamasti? ALBASi'- . - - (82) Sanitas non flagitat medicinam, ctc. His com

parationibus hoc efficere contendit Optatus, Parmelianum causæ suæ diffidere, qui a proposito suo excurrat et hæreticos aggrediatur, cum ipsi res sit adversum catholicos. DU PIN. (85) Dotes. Per dotes intelligit Ecclesiae proprietates, veluti potestatem , cathedram, annulum, fontem , et similia , quae illi a Christo tamquam dotalia assignata sunt. AlbAsp. (84) Legalibus sacramentis. Cum Ecclesia sit Christi sponsa, multa de ea per jura et leges matrimonii ab antiquis explicantur; quare hoc loöo ait Optatus hæreticos non posse jure et vi maurimonii uti sacramentis, quaemadmodum orthodoxi utebantur, quia cum Christo non essent matrimonii dignitate conjuncti. AlbAsp. (85) Jure honesti matrimonii. Jus matrimonii qu0 utitur Ecclesia, est quod oinnia confert sacramenta, dotestiue quas a Christo accepit auctoritate legitimi {matrimonii distribuit et impertitur quibus vult; quo jure uti nequeunt hæretici, quia hisce dolibus carent : et quamvis per baptisma cum Chrislo c0njuncti sint , tamen per hæresim sul>sequentem jus legitimi matrimonii amiserunt. AlbAsP. (86) Quas non necessarias recusat Christus. Id est, tamquam extraneas et ignotas. Sic lib. iii : lllis impulale qui populum Dei diviserunt, et basilicas fecerunt non necessarias, id est , novas ei peregrinas cum ge: nuiuis ac legitimis nihil habentes cómmune : qui Grexerunt altare conura altare, etc. Qui necessarii dicantur in jure , consule jurisconsuliós, verius lamen, ut alludat ad locum Isaiæ prophetæ, quem p0

D stea profert lib. iii, Ideo quoniain discendistiâ in tem

pla supervacanea, etc. Proprie de templis videntur usurpasse. Ita Victor Uticensis, postqüam narravi! gentilium numinum ædes a Wandali§ dirutas, a Christianorum vastationes ita transit, et ut de necessariis loquar, basilicam majorem, ubi corpora SS. Martyrum, etc. M. CASAUb. Ibid. Non necessarias. Una tantum est conjuncta cum Cliristo, et est ejus sponsa, quare cæteræ sunt adulteræ, et non necéssariæ. AlbNsp. P. (87) Non necessarius. Extraneas, peregrinas. Du IN. (88) Quas solus Petrus accepit, Pluribus in locis docet soli Petro claves datas esse, ut inde conse(]uens sit eos omnes schismaticos hal)endos esse » qui cuin Petro et cum ejus cauhedra et successore non comn!unicarent. AlbAsp.

« ElőzőTovább »