Oldalképek
PDF

retroquadringentisimpletis... » Pseudosynodus Sardi- A Fabricio elaboratam, hæc tradit cap. 5.... Et inde a gendi sunt. Non enim subsistit exaggeratus mos de A verum Christianæ æræ annum recensuit. Ne qui vero studens S. Antistes a connubio cum viro gentili lu- A consecrari sine sacrilegio videri potest. Antithesis liic

censis in decrelo apud Hilarium frag. 5, numero a, tom. 11, pag. 648, editionis Veronensis (nostræ vero editionis, tom. x, col. 659), eumdem Marcellum Ancyranum reprehendit inter cætera propterea quod... vinitium... inquit... regnandi accepisse Dominum dicat ante quadringentos annos... Hæc antem pseudosynodus habita est an. 547. » Arnobii testimonium quod adducunt Domini Ballerinii annorum 90 circiter excessum continet : Antiochenæ autem pseudosynodi, si illud non totis pro ultimo anno non complero accipiatur, quinquaginta quatuor. Eusebii contra Marcellum 60 et amplius : pseudosynodi Sardicensis quinquaginta trium annorum excessum exprimit. Quomodo igitur ex iis tam diversis annorum computis canon chronologicus instituendus est, ut Ballerinii volunt quinquaginta annorum excessum a scriptoribus sæculi quarti non atlendi ? Obstant huic penitus novo canoni et ipsi allati textus. 0bstat pseudosynodi Antiochenæ textus ; illa enim verba non totis, indicant, et annorum quæ supra decem vel centum numerantur haberi rationem : lndicat idem Eusebii textus illis verbis quadrinqemtis impletis. At enim vero hoc non esse in more positum inter auctores quarti sæculi evidens est. Arnobius enim lib. primo adversus Gentes cum Christianæ religionis initium definiat, aperte dicit : Trecenti sunt enim ferme minus, vel plus aliquid, eae quo cæpimus esse Christiani, et terrarum in orbe censeri. Quo textu Sevvechius adnot. 106, in librum secundum Arnobii, anachronisinum esse probat in allato numero quadringenuorum annorum. Locum vitiosum esse non altinet dicere ex eo, quod Arnobius lib. primo scripsit annos 300, plus minus ex quo Christiani esse cœperint, et in orbe terrarum censeri : facile videre est in objectione itla pagani, cum inquit... quadringentos... in numerorum notis valde esse oberratum. Ad pseudosynodum vero Antiochenam.... dico Marcelli errorem iudicari, ut statim post relata verba : Non satis abhinc quadringentis annis, subjungitur: Ab eo enim tempore volunt Christum initium regni adeptum esse regnique finem habiturum post consummationem, et judicium. Tales sunt discipuli Marcelli, et Scotini. Ejusdem Marcelli errorem Eusebius carpit, et pseudosynodus Sardicensis reprehendit. Minime quidem video, cur unius hæretici error ejusque secuatorum ad usitalum morum probandum allegari possit inter omnes quarti sæculi scriptores, qui contra eumdem errorem senliunt : cum vero t0luim errorem respuant, et notam temporis respuere censendi sunt. Eusebius certe improbasse dicendus est, si ea quæ scribit de Christi mativitate recenseamus. Vide Spondanum in Apparatu ad Annales Baronii numero 51. Alia congerunt testimonia Patrum Domini Ballerinii nempe S. Philastrii episcopi Brixiaui, qui S. Ambrosio coætaneus scripsit ante annum 591, in omnibus editis ante editionem Hamburgensem a Joanne

[merged small][ocr errors]

Domino usque nunc anni 490, plus. Sed Philastrius, addit mox in subjecta admotatione Fabricius.... ante aunum Christi 591 scripsisse se significat cap. 85, atque interfuit concilio Aquileiensi anno Christi 587. ilinc numerum manifeste corruptum ita restituendum esse judicavit Latinus Latinius, cui alii viri eruditi assentiuntur. Et in textu proinde Hamburgensis editionis emendavit sic.... Et inde a Domino usque nunc anni 580, plus.... Haec tamen eae mom obserrata ejus sæculi consueludine in annis adnotandis pendent. /Equidem non hoc uno capite eadem notatione Philastrius usus legitur, sed et cupite 106, pag. 206, ubi scribitur.... quod contrarium invenitur, si ita qui senserint, non quadringentos jam plus annos transisse cognovimus, ex quo venit Dominus, atque coinpletos :... Ubi minus legendum Fabricius cens, t.,. quadringentos jam plus minus annos... cum si hoc significare voluisset S. episcopus haud addidisset... atque completos... Immerito quidem arbitrio suo correxisse S. Philastrii textus incusatur Fabricius : nam objecta consuetudo asseritur, non probatur; el ex uno incorrupto textu alios manifesto corruptos corrigere, ut Fabricius corrigit, quis audeat redarguere? Si enim S. Philastrius ipsemet, se ante C. A. 591, scripsisse testatur, quis non videt vitiatum numerum quadringentorum annorum in aliis textibus; quod vitium ex iisdem vitiati textus verbis eruitur, ea euim verba : plus minus atque completos indicant, ut jam notavimus non rudi Minerva annos describi, sed circiter, quis vero hoc circiter accipiat pro excessu 90, vel etiam 50, annorum spatio : cum etenim superius dixerit plus minus, tum posterius corrigit, atque completos, ut si quis dixerit quatuor cenlum annis plus minus, quinimmo completis. Nam cum S. Philastrius affirmet, se ante annum Christi 391 scripsisse, quomodo completos 400 annos postea potuit asserere. Corrupius itaque textus est; vel ipse S. scriptor in computandis annis erravit : eum namque ulpote non ita exactum in re chronologica redarguiu Christianus Lupus de origine Meleliani Schismatis agens. Miscet tempora facta, varia, vera falsis. Ita de S. Philastrio ideim Lupus. Baronius vero viliatum codicem circa 400 annorum numerum putat. Tertulliani quoque textum laudant eadem disser

D tatioiie. Tertullianus adversus Nationes lib. 1 , quem

ineunte tertio sæculo scripsit... tercentos... Ferme annos pro... ducentis... Christianæ religioni vindicat, c. 7.... Igitur ætati nostræ nondum anni 500 (scribendum ex teslimonio sequenti, pro eo quod in editis est 250, mutato c. in l.) et capite 9;... ut supra diximus, ætati nostræ nondum anni Irecenti... At cur non corrigendum potius capitis iioui textus, ubi anni trecenti leguntur ex capite septimo, ubi ducenti et quinquaginta numerantur; cum septimi capitis textus veritati magis consonet? Num ex vitioso textu incorruplus textus corrigendus est? An veritati præferendus est error ? Illud enim, ut supra dirimus, nihil addit, si pro trecentis ducenti quinquaginta anni le

quinquagiuta annorum spatio a scriptoribus antiquis non haberi rationem. Tertullianum vero annorum Christi veram Epocham tenuisse constat ex eo, quod annos enumerans (ut noster S. Zeno fecit) a tempore quo prima Divi Pauli epistola scripta fuit centum sexaginta annos exprimit, quibus si quinquaginta, et septem addantur, quando ipsa epistola data fuit, annum ducentesimum decimum septimum indicat, in quo scribebat ipse Tertulliauus. In reliquis autem, quæ citantur Chronologicis notis, nempe S. Petri Chrysologi, qui circa medium quintum sæculum floruit serm. 145, de Generalione Christi in fine... annos quingentos circiter... a Christo malo enumerat. Cui S. Pelri Chrysologi sententi;e, assertio S. Ililarii lib. primo ad Constantium, quam Domini Ballerinii pariter afferunt, conformis est; concedendum quidem, cum rotundo mumero sæcula numerantur inter imedium annorum numerum non attendi, quod et in præsenti fit, cum sextum, decimum, duodecimum sæculum commemoramus. Nam et nunc decimo octavo sæculo vivere dicimur, cum adhuc medium sæculum minime attigerimus. At hæc sæculorum nota nihil proficit ad intentum, cum S. Zeno in hoc sermone non saecula enumeret, sed annos a scripta prima D. Pauli epistola ad Corinthios, ut ipsemet indicat illis verbis : ferme vel eo amplius, quæ in iisu non sunt, cum integra saecula significantur : ac proinde non eadem ratione ac ii, qui sæcula indicant, explicandus est. Arduum sane est ex uno anachronismo (frequentissime enim vetustioribus in libris reperiuntur) firmam constituere epocham, quam ad sustinendam nova prorsus conjectura adinvenienda est, quæ nulli hactenus criticorum in mentem venit, neque ratione ulla probari potest. Quinquaginta scilicel annorum excessum pro nihilo in antiquorum scriptis habendum... Iloc utique divinitare est, si canone isto chronologiae difficultates sunt dissolvendæ. Quid ergo tanta concertatio inter viros eruditos de S. Irenaei opinione circa Jesu Christi ætatem ? (Coincidit quæstio; nam Christianæ religionis epocha ab annis Jesu Christi initium habet). Ipsi namque tribuitur putasse nonnisi post quinquagesimum annum Christum Dominum ex hac vita sublatum. Cur in ipsius defensionem adducere, libros ejus fuisse vitialos? Minori certe licentia usus esset Irenæus, si viginti annorum spatio tantummodo Jesu Christi vitam protraxisset, quam veteres alii scriptores, qui ex hac nova conjectura Christianam aeram quinquaginta, nonaginta, et amplius annos excedentem suis in annorum calculis exhibuere. Neque S. Epiphanii locum, quo S. Justini martyrium sub Hadriano posuerit, insanabilem dixisset Petavius, licel S. Juslinus triginta post annos circiter sub Antonino martyr obierit. Sanari enim poterat hæc conjectura, qua non tam excessus, quam annorum defectus suppleri potest. At certum est, Justinum ea non esse usum, cum in Apologia prima, absque exce$$u, vel defectu ullo

præter rationem ad eorum, quæ nos docti sumus eversionem dicat ante annos centum quinquaginta, nos asseverare Christum sub Cyrenio natum esse, docuisse autem quæ docuit posterius sub Ponlio Pilato, etc., et ex ipsius verbis S. Epiphanii demonstratur anachronismus. Quis ergo inficiabitur ex hoc uno canone ad resecandum in anachronismis annorum excessum totam pessumdari, everti et confundi chronologiam? Pateor per plura Ecclesiæ sæcula ex consulum seric annos fuisse consignatos : At hæc est vera annorum Christi recensendorum ratio, ut Augustinus docet. Per 0lympiadas, et consulum nomina, multa saepe quæruntur a nobis, et ignorantia consulatus, quo natus est Dominus, et quo passus est, multos coegit errare.

B Quare ex iisdem consulum fastis veram assecutus

Christianam epocham, in epistola ad llesichium a Christi Domini nativitate ad sua usque tempora verum annorum numerum reddidit. A nativitate Domini hodie computantur anni ferme 420. A resurrectione autem, vel ascensione ejusdem anni 590. Non ea igitur necessitate adigebantur SS. Patres, cum per seriem consulum anni digerebantur rotundo aliquo numero, qui non unius, aut duorum, aut decem, sed 50, vel etiam 90, annorum excessum contineret. Quinimmo auctore Augustino, si quis error in anno— rum numero reperiebatur, ex ignorantia consularium Fastorum contigisse dicendum est. Ignorantia consulatus, quo natus est Dominus, et quo passus est multos coegit errare : quod maxime notandum est, Augustinus enim non hanc allegat consuetudinem ad anachronismos Veterum conciliandos, sed veros errores dicit coegit errare. Quis autem magis agnoscere debuit consuetudinem hanc, si tunc viguisset : Augustinus eorum temporum suppar, aut coetaneus, seu recentiores nostri ævi scriptores tot sæculis ab illis distantes, qui hæc ad suas epochas tuendas coinminiscuntur? Ne tamen longius divagemur a scopo ad numeruin 400 annorum , quem in tractatu D. Zenonis de Continentia legimus, redeamus oportet. Quamvis 50 annornm excessum in antiquis scriptoribus non computandum , ut Domini Ballerinii asserunt , pro certo haberemus: attamen ita certum est nolam i!Jam 400 annorum in eodem D. Zenonis tractatu

, anachronismum continere, ut liberaliter licet conce

deremus, ex eadem 400 annorum nota inferri non posse S. Præsulem quinto sæculo claruisse, nempe anno 457 qui numerus a scripta prima epistola ad Corinthios anno Christi 57 additis 400 annis in laudato sermone expressis , exurgit; nullo tamen modo S. Zenonis episcopatus epocha ab anno 556 ad 580 constitui posset, ut iidem præclari viri slaluere con . tendunt. lloc ea ineluctabili ratione probatur, quod ejusdem sermonis textus non modo aptari non potest saeculi quinti oeconomico Ecclesiæ statui , sed nec saeculi quarti, et præcipuè anno 556 ad 580 id modo considerandum suscipimus. christianam mulierem in eodem tractatu avertera culenter admodum incommoda illi exhibet, quæ circa religionis exercitium ex hoc connubio proveniunt. Inter alia hæc habet : Quid quod illius sacrificium publicum est , et tuum secretum? Illius a quovis libere tractari potest, tuum etiam a Christianis ipsis minime consecratis sine sacrilegio videri non potest. Ita in editione ultima Veronensi : at in hoc Pistoriensi ius. pro sacrilegio habet sacrificio. Tuum etiam a Christianis ipsis minime consecratis sine sacrilegio videri non potest. In Bibliotheca Patrum: Tuum etiam a Christianis ipsis minime consecrari sine sacrilegio videri potest. Hæc verba : Illius sacrificium publicum est, tuum secretum. Illius a quovis libere tractari potest , tuum etiam a Christianis ipsis minime consecrari (ita cum editis legere placet rationibus inferius deducendis) sine sacrilegio videri potest; hæc verba, inquam, temporibus indicatis nempe ab anno 556 ad annum 580 convenire nullo modo possunt. Anno quippe 556 Constanlio Constanlini Magni Filio imperante, lege ab eodem Constantio lata , templa idolorum clausa , ac sacrificia interdicta fuerant, nec reserata lempla, ac sacrificia idolis permissa , nisi anno 36l Juliano Apostata ad imperium post Constantium elato. JuIianus tamen idolis licet cultum restituere studuisset, numquam tamen Christianorum sacrificia veluit brevissimo imperii, seu tyrannidis suæ decursu. Postea vero Joviniano in imperium succedente , ac Valente, et Walentiniano, tum Gratiano, ac Valentiniano Juniore, ac demum Theodosio ad aiinum 590 usque et ulterius, quamvis gentilium superstitio adhuc permitteretur, tamen Christianorum ecclesias palam , ac publice frequentatas, ibique libere sacrificia cliristiano nore peracta fuisse ex historia Ecclesiasuica indubitatum est. Toto itaque isto tempore nempe ab anno 556 ad animum 580 et ultra Christianorum sacrificia publica fuere , et libere peragi p0tuerunt, non secreta : Itaque non hoc tempore scripebat S. Zeno, qui econtra ait, Gentilium sacrificia publica esse, et a quovis libere tractari posse, Christianorum vero secreta. Tertio itaque sæculo tum cum Gentilium sacrificia publica erant, secreta Christianorum, constituenda est S. Zenonis epocha, ut Baronius, Pereitus, et Bagatta constituunt notam illam 400 annorum non ex arbitrio , non proprio marte, neque ullo codice innixi, vel contra fidem codicum, sed ex ipso hujus tractatus contextu corrigenues, ut alia corrigunt in his eisdem S. Zenonis tractatibus accuratissimi Ballerinii. Et hæc potissima ratio est , cur quæ in edi- uis lectio habetur, illi præferatur, quam iidem in uluima Weronensi editione afferunt; quod hæc minime, illa vero maxime sensui conformis existat , quem ipse S. Zenonis tractatus exigit. S. etenim doctor, ut Christianam deterreat mulierem a connubio cum gentili viro, Christianæ religionis, et idolorum cultum invicem confert. Illius (ita S. Zeno) sucrificium publicum est , tuum secretum ; Illius a quovis libere tractari potest , uuum etiam a Christianis ipsis minime

est duo continens orationis membra invicem opposita. Primum : lllius sacrificium publicum est, tuum secretum. Apertissime hic exprimitur solemnis, ac frequens idolorum cultus; cui ex adverso respondent verba, Tuum secretum , quæ aperte vetitam, ac periculis , pœnisque a tyrannis indictis obnoxiam religionem Christianam significant. Ilorum verbo

' rum sensum neque quinto, neque quarto sæculo ac

commodari posse jam vidimus. Secundum orationis, seu antithesis membrum : Illius a quovis libere tractari potest. Libertas hic publice idolis sacrificandi manifesto edicitur. Tuum etiam a Christianis ipsis minime consecrari sine sacrilegio videri potest : quibus verbis libertatem religionis Christianis ablatam si

B gnificari nemo jure poterit inficiari, ac proinde op. consecrari, consecrati exararent: quam eorrectionem A mss. numero, cum omnia ab eodem corruplo exemplari

C.

1)

positio quam orationis vis, et ornatus exigit hac lectione evidenlissima est. Eo vero modo, quo legunt, atque explicant Domini Ballerinii sensus S. Zenonis iion constat et antithesis vis, et ornatus tollitur. Volunt quippe per illa verba tuum secretum significari Ecclesiæ disciplinam in occultanda sanctissima Eucharistia non modo Gentilibus, sed catechumenis. Secretum vocat, quippe quod ex Arcani disciplina sacrificium seu Eucharistiæ mysterium non puganos solum, sed ipsos catechumenos accurate colendum esset: Et pro illo verbo consecrari , ita corrigunt. Legebatur in editis consecrati: Correximus ex ms. Pompeiano, et duobus Zenonianis (scilicet consecratis) Consecrati autem dicebantur qui Baptisma susceperant. Itaque minime consecrati sunt catechumeni , qui alia formula minime initiati dicebantur, de quibus eae memorata disciplina arcani cautum erat, me in Eucharistiæ Sacramentum oculos conjicerent. Si pro minime consecratis catechumeni intelligeiidi essent, nihil ad intentum argumentationis facerent l). Zenonis verba, antithesis nulla in illis esset: Nam etiam si a conspiciendo sacrificio arcerentur catechumeni, publiciim nihilominus fuisset sacrificium , et libere a Christianis peragi potuisset: perperam itaque dixisset S. Doctor : Sacrificium publicum est, tuum secretum. Illius a quovis libere tractari potest , tuum etiam a Christianis ipsis minime consecrari sine sacrilegio videri potest. Occultatio namque sanctissimæ Eucliaristiæ catechumenis, et eorum ab ecclesia ejectio tempore sacrificii, neque secretum Christianorum sacrificium faciebat, neque illis libertatein adimebat sacrificandi. Ut igitur constet sepsus prædictorum verborum, pro consecratis, consecrari legendum est, et de libertate Christianis a tyrannis ablata sacra ministeria peragendi sunt inlelligenda, ita exigeute ipso sermonis contextu , quod neque quarti, neque quinti sæculi conditionibus convenit; sed necessario tertii sæculi statum indicat, quando imperatorum editis tamquam sacrilegi , deorumque contemplores Christi fideles puniebantur, qui sacra peragerent, vel sacris interessent, Nihil frequentius in antiquis mss. amamiuensium incuria unam litteram pro alia scribere , ita ut pro unius liueræ repugnantibus etiam editis, et mss. et ipsi domini Ballerinii in his edendis sermonibus adhibuerunt, ut in adnotatione 24 ad traetatum secundum libri primi: Urbem pro Orbem facili unius litteræ mutatione perperam in mss. et editis scriptum est. Emendationem semsus persuasit. Editorvm quoque lectionem mss. præferunt in adnotatione 4, ad Tract. xm lib. ii : Editio Veneta captulo, cæteræ capulo mss. autem capitulo, quod retinuissemus, si quo exemplo probari potuisset et in eamdem, qua capulum significationem usurpatum fuisse. Hic autem capulum , id est manubrium gladii significari apertissimum est : Capitulum vero idem significare nullibi alias intenimus. ltaque capulo reliquimus, ut inferius quoque capulum retinuimus, eum editis, ubi mss. habent capitulum. Et amanuensi antiquo, ex quo alii profecerint, tribuendum credimus, quod cum vocem capulo, et capulum per abbreviationem scriptam putaret , capitulo, et capitulum expresserit. Integram quoque dictionem addere aliquando iidem solertissimi adnotatores compulsi sunt, ut tractatu m lib. 1, adnot. 13 : ln editis, clausis; porro tum in mss. tum in editis hic locus uno contextu effertur, ita ut plane intelligi nequeat; sic. enim scribitur: Clausis oculis tertio dives est avaritia. Correximus ut in textu: ubi cum verbum dispergit aperte supplendum fuit, ut sensus constaret ; tum vero punctum affigendum, post quod tertia orationis a Paulo propositæ pars, quæ avaritiam spectut a Zenone eaepomitur illis verbis : Tertio dives est avaritia , elc. ita

commode intelligitur utique referri ad eloqitentiam , et C

fortitudinem avaritiæ facientes, de quibus hactenus disseruerat. Hujusmodi correctiones præter editorum , et mss. lectionem in eruditissimis adnotationibus ad Tractatus S. Zenonis a D. Balleriniis elucubratis passim videre est, ea ratione allata, ut sensus constet: ne sensus esset suspensus: contextus persuasit: sensentia persuasit: ut sententia efflagitat: sententiæ autem magis congruum. Cum itaque et in hoc loco editorum lectio contextui magis consonet, præ aliis lectionibus retinenda est, et legendum. Illius a qu0vis libere tractari potest : tuum etiam a Christianis ipsis minime consecrari sine sacrilegio videri potest. Ut sensus sit Christianos sacris interessentes contra imperatorum edicta tanquam sacrilegos plecti , ut jam contra Tillemontium explicavimus. Ex hac genuina textus restitutione patenter anachronismus emergit circa ea, quæ hic allatis praecedunt verba. At cum annos ferme quadringentos vel eo amplius. Quippe cum anno Christi 475 asseri non posset , neque ab anno 360 ad 380 Christianorum sacrificia secreta, ac vetita fuisse, idolorum vero publica, ac libera, legendum procul dubio est pro quadringentos, ducentos, ut Baronius optime hunc textum corrigit. Neque liuic officit correctioni, omnia mss. quadringentos exprimere, nam et hoc amanuensi antiquo , ex quo alii profecerunt, tribuendum credimus. Quare sapientissime monet clarissimus P. Honoratus a S. Maria quod : Nihilo magis deferendum est magno similium

forte profecta esse possint, a quo easdem quoque maculas conceperint. Intelligentia quidem, et contextu sermonis argumento esse poterunt ad verba auctoris ab amanuensis verbis secernenda. Hac regula usi sunt critieorum celeberrimi, Stephanus Baluzins scilicet, et Nicolaus Rigaltius, aliique. Baluzius ad verbum Absinthia in notis ad Salvianiim sic habet: Hune locum ita correximus propria auctoritate, tametsi, et editiones, et mss. libri repugnarent. Utrobique enim constanter legitur. Quid juvat stomachum abstinentia si , ete. Sed vitio librariorum irrepsit hic error. Nam Salvianus absinthia opponere voluit dulcibiis, nt silentia clamori, et antidotum veneno. Nostram conjecturam confirmat ipse Salvianus. Unde interim colligitur, re

B rissimam esse Nicolai IRigaltii observationem , qui in

præfatione ad Tertullianuni adnotavit etiam veterum librorum fide falsissimas lectiones asseri. Nam et sunt libri, inquit, depravatissime correcti. neque ulla spes reducendæ unquam veritatis, nisi tam veteres nanciscamur, ut sint omni correctorum antiquitate vetustiores et alibi idem Baluzius. Ita correacimus ea: ingenio, cum antea legeretur, injuriæ, sicut enim mollitiem voluptatis opponit asperitatibus, sic longas delicias injuriæ: alioquin enim vor injuriæ nullum hic bonum sensum facit. Hæc attulimus exempla, quæ sunt praecisa, cum et in S. Zenonis textu antithesis oppositio nullo alio sensu, quam eo, quo ejus verba explicavimus, reperiri possit: nullaque major afferri possit ratio ita corrigendi textum , quam ipsius contextus sententia. Illud in hoe quinto S. Zenonis tractatu primi libri expendendum restat argumentum ex iis verbis conflatum. At cum ante annos ferme quadringentos (ducentos ex correctione legendum) vel eo amplius, Apostolicum hoc operetur edictum, quo et vivaciores fuere homines, et rarissimi Christiani; cur ergo Christiano orbe ipso pæne jam toto, hominumque vivacitate, mundo senescente detrita, obtundam verbis palpantibus aciem veritatis, etc. llla vêrba adhibent, Christiano orbe ipso pæne jam toto, quibus quartum sæculum indicari contendunt Domini Ballerinii, Marcellimi auctoritatem propriam ad confirmandam sentcntiam adducentes, qui lib. xxi, c. 2, ipsos quoque Romani imperii milites Gliristianos fuisse prodit ; cui et Zonaræ

D textum addunt his supplentes verbis. Unde Julianus putet Tertullianum gentibus pro Christianorum de- A de sermonibus S. Zenonis capite undecimo a „,,

Augustus in Galliis acclamatus , ut omnes nullo impediente ad sui favorem illiceret, adhærere cultuiChristiano fingebat; nam verebatur » ait Zonaras lib. xiii, n. 11, milites, quos prope universos Christianos esse moverat. Dein Tertullianum quem sibi adversari sentiunt explicare conantur : Qui suo tempore omnes I{omanas urbes Christianis impletas testetur. Oratorie ibi illum loqui autumantes, Tertulliani verba hæc sunt : Externi sumus, et vestra omnia implevimus, urbes, insulas , castella, municipia, conciliabula, castra ipsa, tribus, decurias, palatium, senatum, forum, sola vobis reliquimus templa (in apol. cap. 37). Demus. oratorie dictum, et quodam cum excessu : At quis fensione talia prolaturum fuisse, si numero adeo pauci Christiaui iidem fuissent ? Ridiculam prorsus fecisset Apologiam suam. Tertulliani itaque tempore, si non urbes, insulas, caslella, municipia, etc, Cliristiani ita impleverant, ut gentibus non esset locus; adeo tamen frequentes erant, ut implere quodam modo viderentur. Quapropter sicut Tertulliaui expressio in quartum sæculum cadere minime polest, ueque D. Zenonis textus, in quo orbem pene jam totum Christianum legimus, ad quartum sæculum trahendus est. Idem de aliis Eusebii sententiis a dominis Balleriniis adductis dicendum. Werum enim vero ut hæc magis constet D. Zenonis sentenlia, præcipua consideratione Gallieni edicuum expendamus. Refert illud Eusebius. Indulgentiam (iua Gallienus) beneficii nostri per universum orbem diffundi præcipimus, ut cuncti (Gentiles) a religiosis locis abscedant. Jubet imperator per universum orbem Christianis religiosa loca restitui. Tertio ilaque sæculo diffusi per universum orbem Christiaui erant. Num et Gallienum oratorie hoc in edicto loculum dicemus ? Ab Trajani etiam tempore in tautum numerum excrevissse Christi fideles ex eo constat, quod magistratus ad ipsos necandos impares fuisse legamus; demonstratur quoque exuberanti fructu fidem Christi eodem tertio sæculo propagatam , cum Thaumaturgus Gregorius quindecim reliquisse infideles (uotidem namque fideles erant, quando Neocæsariensem suscepitCathedram) in Domino moriens

sunt allegata. Ex ipsius epistolæ contextu plane constat S. Ambrosium neque Weronensem, neque episcopum dicere, quem nominat Zenonem. Indiciam vero Syagrio non fuisse subditam, nisi ohtenfu delicti, eujus, licet falso, insimnlabatur hæc Virgo manifestissimis conjeeturis ex ejusdem epislolae textu erutis, citato loco demonstravi. IIoc ut magis magisque pateat, notandum est in hae D. Ambrosii responsiva epistola ad Syagrium, agi de illegitimo judicio Veronæ a Syagrio instituto contra Indiciam: Tu autem sine alicujus fratris consilio hoc judicium tibi solus judicandum putaris, in quo tamen ante judicium præjudicium feceris, ut puellam Zenonis sanctæ memoriæ judicio probatam, ejusque santificatam bene

B dictione post tot annos sine auctore criminationis,

sine accusatore, sine professore delationis in periculum reatus deducendam arbitrarere. (|ui invidia esset a vanis, hæreticis, ut ipsi volunt, a turpibus personis conflata per scelus. Ea vero erat, et D. Ambrosii temporibus in Ecclesia judiciorum disciplina constituta per Nicænos canones quintum, et deeimum sextum, a Sardicensi eoncilio canone xih et xiv, confirmatos, ut nullus episcopus judicet, retineat, ercommunicet, ordinet alienum parochianum. Nam licel tempore persecutionum exigehte necessitate episcopo in aliena diœcesi, vel in alienum subditum jurisdictionem suam exercere permissum fuerit: hæc taineia consuetudo per relatos Nicænos canones sublata est, ut optime contra Soeralem notat Chris

gloriari poterit. Testatur hoc Nissenus Gregorius: C tianus Lupus. Secundo falsum est (ita Lupus Tom. 1,

Cresceret autem mysterium Christianorum, et in multitudinem ubique terrarum propagaretur Ecclesia per eos, qui semper sermoni adjungerentur in magnitudiuem exurgens (To. iii, in Vita Gregorii Thaumaturgi). Quin et ipse sanclissimus martyr Cyprianus sub iumperatore Gallieno martyrio coronalus, de pace Iapsis concessa ad Antouianum scribit : Quae litteræ per uotum mundum missæ sunu, et in notitiam Ecclesiis omnibus, et universis fratribus perlatæ sunt. Constat igitur ex iis omnibus, quæ ab exordio hactenus consideravimus, nullum ex D. Zenonis lextibus deduci argumenlum posse, ut quis illius epocham constituere quarto sæculo adigalur. Mox ad alia, quæ exlerne petuntur argumenta opitulante Deo procedamus.

CAPUT III.

§ I. Ex S. Ambrosii Epistola ad Syagrium Veronensem episcopum, S. Zenonem quarto sæculo vixisse, probari, mau potest. Syagrium, ad quem occasione Indiciæ virginis litteras dedit Ambrosius, Veronensem episcopum tum fuisse, ipsius. epistolæ contextum plane convincere, Indiciamque virginem coiitra juris ordinem ab ipso Syagrio, inspectionis subjectam, ejusdem Syagrii jurisdictioni subditam tota epistola tradi domini Ballerinii asserunt. Indiciam tamen Veronensem uon fuisse, plura-ad hoc demonstrandum primo libro

In Scholio ad 2 canonem concilii Constant.) quod episcoporum ad alienas Ecclesias demigratio, seu alienarum Ecclesiarum quoad judicia, ordinationes, aut quamvis administrationem sit interdicta ad earcludendum vetustum morem toleratum olim causa Gentilium persecutionum. Gentilium persecutiomes jamdudum ea tinctæ erant, et ex earum necessitate toleratum mortem jampridem excluserat Nicæna synodus per quartum et sextum canonem , confirmatum, atque innovatum a tertio Sardicensi. Hujus concilii canone xiv, sola permittitur appellatio ad Metropolitanum, ei qui se ab Ordinario injuste excommunitatum causetur. Qui ejicitur, potestatem habeat confugiendi ad episcopum Metropolis ejusdem provinciae; interim duin

P appellationis judicium agitur ordinarii firma stante

sententia, donec legitime sententia in secunda instantia lata fuerit. Priusquam autem diligenter, et eae fide singula examinata fuerint, qui communionem non habet, non debet ante rei cognitionem sibi communionem arrogare. Quæ omnia secundo canone Constantinopolitani concilii anno Christi 38t celebrati, innovari notat idem Lupus. Qua de re, cum et D. Ambrosii ætate h;ec disciplina vigeret, quomodo idem Ambrosius Syagrio succensere potuerat: Tu autem sine alterius fratris consilio hoc judicium tibi soli judicandum putaris. Si subdita Syagrii fuisset Indicia ? Potuit quidem Syagrius, et in non subditam judicium exercere propter

« ElőzőTovább »