Oldalképek
PDF

repeteret. Non enim leve erimen est , cum de eo ille A Judaica. Inscriptiones aulem psalmorum per Esdram

queritur , qui mox eum potest et punire. Immo lenis commotio illa est, cum quod animadversione peragi potest , verbis et minis exsequitur. Armmianus Mar. celliniis, lib. xix, in fine de Laiiriiio, qui in Isauriis tumultuantibus, neque æqua promoventibus, minis potius quam acerbitate pleraque correxit : poterat vi, et armis, sed verbis speravit corrigere se posse quod factum est. lluc quodque tendebant minæ divinae, ut persuaderent correctionem : nec desinit allicere num. 17: Discite facere bonum, etsi fuerint peccala veslra, ut coccinum , sicut lanam dealbabo. Il)idem. Apud honestos gravius est aliqua nota comfundi , quam mori, etc. Scilicet ignominia pejor morte. Claudiam. de bello Gildomico 451 : Nonne mori satius vitæ quam ferre pudorem? IN TRACT. xxv Lib. ii, iN IsAiAM iv.

Pag. 250. Et hic inscribitur de Judæis in ms.

Ibidem. Sed quia mors apud incredulos futurorum putatur pœnæ compendium, etc. Ad illorum mentem Iloratius, lib. i, epistol. xvi, versu ultimo :

Mors ultima linea rerum est.
Et Seneca Troadibus 597.
Post mortem nihil est, ipsaque mors nihil,
Velocis spacii meta novissimia.

Sed post mortem restat judicium, ex quo aut gloria, aut poena æterna consequitur.

Ibidem. Ac pene pro infecto, etc. Heic cst pro non faciendo, perfectum participium pro futuro.

Ibidem. Denique res implela est Domini passione, etc. Cœlum et terram contestatus fuerat Isaias; al hoc in medio die perdidit diem, et illa motu concussa perdidit firmitatem : utraque testimonium perhibuere , denuntiata illis poena , reos Judæos faclos, cum peccatorum exsecrabilissimum atque deteslabilissimum Christi morte patrarunt.

lhidem. Cœlum in medio die perdidit. Ms., Cælum medio die.

Ibidem. Hinc æstimare licet, quid eis sit reservatum, etc. Concludit ex priori propositione, morte non omnes poenas finiri.

[ocr errors]

. Ibidem. Judaicum populum salutis suæ omisisse præ

sidium, etc. Quum admonitus Isaiæ interminaüone divina, non desiitit ab impietate, maluilque ultro esse in reatu, quam eniti ad salutem.

Ibidem. In quo eum non sereritas apud omnes condemnat, fratres venerandi, sed pietas, etc., ac si diceret misericordiam potius meretur, quam convicium. Humanum enim est condolere proximo, seu perdito, seu voluntaria præcipitatione péreunti.

Ibidem. Neque enim potest de quoquam bene mereri, quem pater patientissimus et clementissimus abdicavit, ete. Ileic hiat oratio, neque videre possum quo sint referenda, aut quid importent. Quocirca non nulla deesse censeo.

Pag. 251. Filios appellat, ut exaggeret crimen, etc. toties ista repetit, ut videri possit, tanti ingenii virum argumentorum penuria laborasse. At vir doctrina et pietate insignis præmaluit æstimationem sui vilescere, quam in TEcclesia semen verborum suorum suppriinere. Non quotidie ista expromebat, sed aut quotannis, aut statis anni temporibus, aut forsan longioribus, ut audientibus non futura fuerit ingrata ea repetitio, cujus jam alias factae, non poterant aut scire, aut meminisse : qua fiducia tempus in fructuosiorem Dei cultum inipendendum, novorum argumentorum inventioni atque exquisitis verborum lenocimiis, quorum si opus foret, non indigus erat subtraxisse, credibile est.

IN TRAct. xxvii lib. ii, IN 1SAIAM VI.

Ibidem. Propheta quod pro veteri vinea, etc. Ex salmi inscriptione árguit, tempore novellæ vilis `hristianæ perfectum, quod exegerat Asapli in vetere

[ocr errors]

C ribus agricolis, scilicet Christianis. Zeno perstat in

[ocr errors]

1D id est terræ substantia. Lucretius, lib. ii :

Humorum guttas mater cum terra recepit, Feta parit iiilidas fruges arbustaque læta.

Cicero, de natura Deor. lib. ii : Terra gravidata seminibus omnia parit, et fundit eae sese, stirpes anplera alit et auget, ipsaque alitur vicissim a superis ea-termisque naturis.

Ibidem. Pura materia tabulatis infertur, etc. Solent agricolæ arbores decacuminare, ubi visum est conmollius. Natura enim recis;e parti subvenit, nova sufficiendo germina, quæ adulta post annum partim praecidunt, partim relinquunt, et quotannis eodem ioco eligentes, scamnum amplum in arbore faciunt, quod tabulatum est, et veluti bassis expansa, e qua solidiores rami relicti vitis uovos palmites sustentant in spem futuri proventus. Columell.lib. v, cap. 6 : Cum deinde adolescere incipient, falce arbores formandæ, et tabulata instituenda sunt; hoc enim nomine eosque vel propius ferro compescunt, vel longius promittunt, ut vites latius diffundantur. Plin. lib. xvui, cap. 25: Tabulata ulmorum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus, siccisque agris, a decimo secundo in campestribus et humidis. Per isthæc scamna seu tabulata electi palmites digeruntur, quos puram ma1eriam vocal ; nam materia sunt palmites novelli in spem futuri proventus. Columell. lib. iii, cap. 10; Unde etiam materiae vehementissimæ reperiumtur, aut in capite vitis, aut in crure vicino radicibus. Idem lib. v, cap. 5 : Putationis autem ratio eadem est, quæ in jugatis vitibus : uno tantum differt, quod pro materiis longioribus pollices quaternum, aut quinum gemmarum relinquuntur. Puram autem vocavit, quod non omnes palmites reservandi , sed fructuosiores pro arte eligendi. ll)idem fs0 : Mox ubi materia vitis exigit , insequitur pampinator, et supervacuos deterget; fructuososque palmites submittit. ldem, cap. sequenti 188 : Cætera putationis ratio est, ut veteres palmites, quibus proximi amni fructus pependit, omnes recidantur, movi circumcisis undique capreolis, et mepotibus, qui ex his nati sunt , amputati committantur. Plin. lib. xvii, cap. 22: Quidquid materiæ adimiiur, fructui accedit. Pag. 255. Longius invitata producitur, etc., quasi extensione, et dilatatione pálmitum invitetur ad prolixiorem ubertatem. Ibidem. Decore dissipato, etc. neque enim simpliciter, ut caeteri fructus colligitur, ut servetur, sed quae ad usum vini, colligitur ut calcetur et dissipetmr. Ibidem. Duabusque tabulis vehementer urgetur, efc. Quia prelum per se strictius parum quantitatis subiget. g;' ôeorgie. lI, vers. 242, docet prela esse irabes, quibus uva jam calcata premitur, intellige in torcnló tabula superior et inferior est; inferior est ipsius torcularis pars inferior asseribus junclis, et contignatis simul constans , super quam acini prius eaieati et expressi digeruntuf , a quibus su- C perimposita alia tabula asseribus solutis et divisis, ut minui et augeri possit, contumax succus exigitur, ne quid sit reliqui. Plin. lib. xviii, cap. 51, de torculis ait : Spaciosa melius premunt. Adjuvanda igitur prela tabulis, ham ampliori materiæ quanijlale comprehensa opus celerius producitur. Ibidem. Medullitus eaigatur, etc. Medulla est intima pars, A medulla exsugere est totum exprimere; sic a vinaceis succus medullitus exigitur, ut nec miminum supersit. Ibidem. Et patrifamilias cellis vinariis, etc. Melior lectio ms., Patrisfamilias. Ibidem. Ut melius veterascendo reddatur, etc. Winum vetustate commendari protritum. Pindar. Olymp. ix, antistroph. 2, * •

usurpant , agricolæ ramos , truncosque prominentes, A simplici jugo, aut compluviatae quadruplici. Ilem, lil). Catechumenorum, nam et haec utpote indicta non A illis, hæc est mater omnium quæ nos adunatos er ut aquas magnopere expetere illis sit necesse. Qua- A cundam quam a sacro Fonte. Chrislus dum dixit

[ocr errors]

Lauda autem vetus quidem vinum, flores autem hymnorum recentium. Cicero Lælio 225 : Fa vima, quæ vetustatem ferunt, esse debent suavissima. De vinis, quae et quantam vetustatem sentiant, consule Athemaeum Izpsz6o)zi; lil). 1, cap. 21. Pag. 254. Luxuriosi crines falce tunduntur, etc. Non male editori Veronensi suboluit legendum tondentur, ut proprietas verborum et sensus servetur; non enim vites tundendæ sunt, sed neque falce retusa secandae, Columell. lib. iv, cap. 24 : Ne vitis laniata, scabrataque putrescat humoribus, nec plagæ consanentur. Ibidem. Ad jugum pervenit. Jugata vitis, quæ pedamentis diversis transversa ducitur. Varro, de I{e rustica lib. i, cap. 8: Quibus stat rectis vinea, dicuntur pedamenta, quæ transversis jugantur, juga. Jugum aliud simplex, aliud compluvialum. Plin. lib. xvii, cap. 21 : Sparsis per terram palmitibus, aut per se vite subvecta, vel cum adminirulo sine jugo, aut pedatæ

B

eodem, cap.'sequenti. Alii proacimo quidem anno rerjdunt, quarto demum perducunt ad jugum. IIal)et jugata vitis crucis figuram, illeo dicit : Ad jugum pervenit, cum præerogata omni facultate, pauperibus êrucem suam portans. Hujusmodi adsimilitudines placuere antiquis Patribus, ut videre est in Justino Tyre Apolog. ii, fol. 90, et Tertull. Apologelico, c. 16. Ibidem. Cum præerogata omni facultate, etc. Erogare est distribuere, elargiri. Plin. Paneg. 75 : Interrogandus videris, satisne computaveris imperii reditus, an tantas vires habeat frugalitas principis, ut tot impendiis, tot erogationibus sola sufficiat. Legendum igitur præerogata, non præroquta, ut legitur in editione Veronensi. So!ebant Christiaui tunc ( semper enim persecutio imminebat) bona sua divendere, et pretia erogare Ecclesiis in usum pauperum fidelinm, aut ipsi abs se electis elargiri, non tantum ut liberi mundanis curis expeditiores in mariyrium irent, sed etiam ut Christi praecepto parerent. Marci cap. x, n. 21: Venderemus cuncta, pauperihus daremus, ut haberemus thesaurum in coelo, et alacriores sequeremur eum. Pontitis, de Cypriano: Distractis rebus suis ad indigentiam pauperum sustentandum, tota prædia pretio dispensans, duo bona simul junxit, ut et ambitionem sæculi sperneret, qua perniciosius nihil est, et misericordiam, quam Deus etiam sacrificiis suis prwtulit impleret. Ibidem. Consummata omni justitia, etc., id est adimpleto omni eo, quod ad justitiam divinam spectat; quæ sit justitia divina collige ex notis ad fol. 557, infra, nunc tract. ui, l. 1. Eodem colore Cyprianus , epist. i.xxvii : Ut eae vobis paae jam martyrii sui consummatione præcesserit, id est peractum sit, quidquid opiis fuerat ad confitendum Christo. Pag. 255. Similiter judicii die a Christo confessorum sanguinis vindicta ad ultimum quadrantem ea igitur, etc. Ileic comparatio longius procedit et claudicat. Non enim in expresso, ibi;s musti culpa poterat excogiiari, quam exigeret in fusoribus innocentis Chrisliani sanguinis; illi impenderant sese, ut mustum coliigerent, et ministerium perficerent ; isti ul sanguinem spargerent, et disciplinam pessumularent; illis merces, istis animadversio debetur.

[merged small][ocr errors][merged small]
[merged small][ocr errors][ocr errors]

Ibidem. Ad æthereas portas, fratres, intrate, etc. Ms. aethereas portas, omissa praepositione, quod retineo. Ibidem. Æternique gurgitis alveo genitali condentes ullam pro personis operari me aestimetis heic gratiam, elc. Quid istud condentes? utique incongruum ; cum potius condendi dicendum esset, si sensus pateretur. Dubium diu me haec scriptura habuit, neque umguium morsus quidquam adjuvit, ut pro genio quid sul)stituerem. Quid si legamus, capientes undam, metaphorice , ut solet? ut sic legendum sit , æternique gurgitis alveo genitali capientes undam, pro persomis, etc. Il)idem. Pro personis operari ne æstimetis heic gratiam, etc. Hlorum interpretamentum dabit sequens invitatio quarta, in qua genere, ætate, seacu, conditione diversi, mor unum futuri, et in serm. 1 ad neophytos : Ex quo qui eratis ætate diversi, diversi matione, subito germani fratres, subito unigeniti emersistis infuntes. Il)idem. Judicio vestro nascimini, etc., hoc est eleclione vestra, et fide, constanti proposito. Ibidem. Hominem istum vestrum veterem, etc. Tertull. de Resurrect. car. c. 47 : Per simulacrum enim morimur in baptismate , sed per veritatem resurgimus in carne. Excerpta ex Theodoto edita post Clem. Alexand. fol. 800 : eάνατος δὲ τάλος λάγεται τοῦ ταλαιοὐ τὸ βάπτισμα. Pag. 242. Fàeterosis cum pannis, etc. Vide adnotata supra, aul pag. 115. IN trAct. xxxii lib. 11, INvit. AD FONt. iii.

Pag. 245. Ad desideratu quantocius festinate , etc., scilicet Sacramenta baplismi. Fides jam allicuit, catechesis firmavit, destinata genitalis unda concepit, aqua per Sacramentum enixura est : enitimini igitur aul partum, ut simul futuri s tis lactentes.

I'ag. 244. Ecce moa infantum dulcis vagitus auditur : corrige ex ms. : Ecce vox infantum et dulcis vagitus auditur.

Ibidem. Quæ tunc non laborat , etc. Quæ excipit liheros, quo mumerosiores sunt , indicat Ecclesiam omnium salutem in Christo oppetentem, etc.

[ocr errors]

1N trAct. xxxiii lib. ii, iNvit. Ad foNt. iv. Ibidem Mox unum futuri, etc. Wide in fine, el ex

omni gente et natione collectos unum post modum efficit corpus, hæc interpretare. Adde D. Paul 1 ad Corint. cap. xii, num. 12. Ibidem. Quoniam quantum quis crediderit et operatus fuerit, etc. In ms. desunt illa et operatus fuerit. Pag. 245. Hæc est mater omnium , etc. Ecclesia. Supra invitat 3. Ultro currite ad matrem, quae tunc non laborat, si quos pariter numerare non possit.

IN TRAct. xxxiv lib. ii, iNvit. Ad foNT. v.

Ibidem. Quos sua parturit fides, etc. Per fidem enim homo accedit ad baptismum, credens sic placiturum Deo, et sibi fore remuneratorem , per quod renascitur, et novus partuis fit.

Ibidem. Mundi hujus fugientes insidias, etc. Baptisimus enim non taiìtum resecat præterita peccata, sed etiam, ut ait Theodoritus, ha:relic. fabul. lib. v, cap. 18, imortis dominic;e et resurreclionis efficit participes, dona Spiritus Sancti largitur, et facit Dei hæredes atque Christi cohæredes. Vide Cyrill. Ilierosol. Catech. mystag. 2 fol. 255.

IN TRAct. xxxv, lib. ii, iNviT. AD FONt. vi.

Pag. 246. Igne dulcissimo temperata, blando murmure jam vos exspectat, etc. Alludit ad balnea quæ in more, et luxu antiquorum , quorum alia ferventia, alia calida, alia tepentia , alia frigida pro conditione et gustu. Ferventia abominatur Epigrammatographus ille apud Salmasium in Lampridium fol. 115, sicuti et apud Athenæum, lib. 1, cap. 14, Antiphanes; atque ab horum usu defatigatione lassos prohibet Cornel. Cels. lib. i, cap. 3. Istis sudorem provoca— bant ad differentiam sudationis assæ (uti vocat Celsus lib. iii, cap. 25) quæ captabatur in laconicis. Frigida ab exercitatione prohibet Plutarchus in commentario de sanitate tuenda. Calida a tepentibus diserte distinxit Vitruvius lib. v, cap. 10. Ideo tepentia igne dulcissimo temperata , qu:e allevarent et foverent, non resolverent, magis grata.

Pag. 247. Quod unctui, quod tersui opus est, etc. Homerus Iliad. z. v. 577 :

[ocr errors][merged small]

Pag. 248. Lacteum genitalis fontis ad laticem convolate, etc. Alludit ad novam nativitatem , qua baptismo regeneratus laticem fontis, tamquam nutricis Ecclesiæ lac, sugit non ore , sed mersione, et lavacro. Figurate nimirum ii, hoc et similibus ludit, non enim erat aqua bibenda , non vasa replenda , non ardor corporalis sitis exstinguendus ; sed Sacrameiitum imbibendum , templum interius spiritui divino praeparandum , atque ardor divini amoris excitandus imagis, et cumulandus, non exstinguendus. Sed viri eloquentis prompta facultas, quandoque ad normam non exacla videtur protulisse , ut gratiam captaret magis, atque ejus mentem intelligentibus lenocinium facéret. In ms. conjunctim legitur , convolate incontanter, ac fortiter bibite, quod elegantius sonat.

Pag. 249. Hoc ante omnia scientes, quia nec effundere licet, nec rursus haurire, etc. Iiitellige sine poenitentia, quam interpretationem ipse dedit supra, lnvitatione sexta : Quam qui mom polluerit, regna caelestia possidebit. Alio sensu nec rursus hauritur, quia hæc sacra mersio non iteratur.

IN TRAct. xxxvii, lib. ii, INvit. Ad FoNt. viii.

Ibidem. Cupiditate, et velocitate cervina, etc. Allusio manifesta ad Psalm. xli: Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum : nec male , si, ut nos ad illum Psalimum docet Theodoritus , cervi feris venenatis devoratis sitim vehementissimam contrahunt , drabit nimirum homini, qui illuvie peccatorum squallido, cum animam suam venenosa labe atque serpente infecerit, coelesti numine tactus , ad fontem baptismatis properet, ul a captivitate diaboli liberetur, peccatorum remissam consequatur, animam regeneret , accipiat signaculum sanctum atque indelebile, quo regno cœlesti conciliatus, adoptionem Dei consequi mereatur, cujusmodi delineat Cyrillus Ilierosol. in Proœmio.

IN TRAct. xxxviii lib. ii, Ad NEOPHYTos i.

Pag. 250. Post devotissima completa erpiationis sacræ, etc., Ante baptismum Catechumeni præparabantur jejunio. In excerptis ex Theodoto fol. 801. A. Aià toùto vwa ttizt , δεήσεις, ἐσχαί yovvx)vaizt. Tertull. de Baptism. cap. 10: Ingressuros baptismum orationibus crebris, jejuniis, et geniculationibus, et pervigiliis orare oportet, et cum confessione omnium etiam retro delictorum. Hinc destimäbatur baplizandis sal)batum primum post Pascha post Quadragesimæ jejunium expletum, et actum pœnitentiæ exercitium. Cyrill. Hierosol. in Proœmio Catech. IIo))ii aot ; *2o0sagfa, **agapáxovrz figspôv μετάνοιαν ἐχεις : Satis longum habes intervallum, cum pœnitentia dierum quadraginta tibi datur. Tertull. ibid. cap. 9. Diem baptisiiio solemniorem Pascha præstat. Wide Camon 45 et 46 Laodicenos. De confessione autem aute baptisiuum vide eumdem Cyrillum, Catech. 5, 18. 1bidem. Post clarissimæ noctis suo Sole , etc. Sole justiliæ Christo pernoctante, et divinitatis splendore illiistrante; vigilabant enim, ut adstipulatur Tertull. jam citatus,'et pervigilia pie in oratione insumebant, ut elicitur e Concilio Eliberiuano cap. 55. Ibidem. Post lactei fontis lavacro vitali , etc., lacteuim dicit nativitati novæ conveniens , futurum aliumentum ad immortalitatem. Ibidem. Ex quo qui eratis ætate diversi, etc. D. Paulus, i ad Corinth. c. xii, num. 12. Pag. 251. Læto celebrat convivio, etc. Ritum dat Jusiiiius Martyr. Apolog. 11, 92. Et ante Tertull. advers. Marc. lib. iv cap. 34, 558. C. et Jobus, apud Photium , 595, 45. Ad hoc enim ducit necessitas gaudii, et gratulalio salutis, ut ait Tertull., de Baptisimo cap. ultimo. Ibidem. Nutrimentorum lenocinio, id est ciborum varietate ganeonibus expetita. Ibidem. 0brutum pectus sæpe crudis atque acidis romitibus inurgetur, etc. Pectus obruitur , cum cibi corpus superent, neque a corpore cibi superantur, ut ăit Hyppocrates, τερί τόπον τὸν zzτ' άγέρωτον. Cyprianus, epist. 64: Cœnis atque epulis etiain nunc inhiant, quarum crapulum nuper superstite in dies cruditate ructabant. Inurgetur autem dicit, quod vomitiones provocarent. Seneca Consolation. ad Ilelu. cap. 9: Vomunt, ut edant; edunt, ut vomant, et epulas quas toto orbe conquirunt, nec concoquere dignantur. Suetonius Witellio, c. 15: In jentacula et prandia, et caenas commessationesque [acile omnibus sufficiens vomitandi consuetudine. Ibidem. In quo musti vestri dulcedo. In ms. in quo non musti vestri dulcedo, etc. ibidem. Esurienlei,Accipite, etc. Sobrie, non ad satietatem. Ibidem. Paterfamilias, etc, Christus, qui vino et pane corpus et sanguinem suum communicat. Ibidem. Tres pueri unanimes legumina, etc. Ananias, Misael el Azarias. Vide Danielem, cap. i. Ibidem. 0leum Christus infundit, etc. Solebant enim denudari, et oleo iropxiarô, hoc est exorcisato a capillis ad pedes perüngi, inde ad lavacrum baptisiiìi deduci. Ritum docet et explicat Cyrillus Ilierosol., Catech. mystag. 11, 251 el 232.

1N trAct. xxxix lib. II, AD NEOPYTOS 11.

Pag. 253. In primua nativitate persistens, etc. Primuaiu uativitateuu vocat, quam a matre habuit, se

Joannis cap. iii: Nisi renati fueritis ex aqua et spiritu, secnndam nativitatem indicavit. Il)idem. Fer incemsa omnibus momentis exurit, etc., legerem potius faae. Sic Cyprianus, ad Donatum de se : Postquam cælitus spiritu hausto in novum me hominem nativitas secunda reparavit, deinde addit : ¥itiis adhaerentibus obsecundans eram , et desperatione meliorum malis meis velut propriis et vernaculis favebam ; eadem epistola ad l)onatum. Seneca, controvers. lib. 1, 8 : Ille in nos dominatur affectus, qui animum primus intravit. Lu.ruria, avaritia , desidia , injustitia , timor non dediscuntur, et quotidie hæc omniu castigantur aut puniuntur : in tantum etiam vitiorum tenaces sumus. Ibidem. Conscientia suum numquam deserit peccatorem. Seneca, epist. xliii : Bona conscientia turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque sollicita est. Ibidem. Sed fortiter examinati estis, etc., tractum a militibus, qui fortes dicti, et pro inumere fortiter facere tenebantur. Trebell. Poll. Claudio, cap. 9 : Ipsis, qui superfuerant , fortiter facientibus. Ammian. Marcell. lib. xvii, cap. 6 : Ne vita postea consul. et affuisse et fortiter fuisse firmatur. Themistius, oral. 9: 'h 'Pouziov {»yh, xzi à 0sagó; τί; ττολιτείας τοὺς atpzτιωταις ἐά άνδρίας μένης τις ἐποχωμίας voμοβετῆσα;. I{omanorum more et instituto mulites de sola fortitudine indigitantur. Cliristianus autem militare dicitur. Tertull. ad Martyr. cap. 5 : Vocati sumus ad militiam Dei vivi. Fortiter examinatos dicit, id est lyrocinium viriliter et inculpate præstitisse. Ibidem. Novum judicii genus, etc., id est, quod alicubi in diverso seiisu dixerat Tertullianus, confessio nominis non examinatio criminis. Absolvitur, si fatetur se impium, se reum ; excusare autem non debet, quod abominari et abjurare debet. : Pag. 254. Puniri festinant, etc. Poema innoxia baptismi. Alludit ad id, quod per baptismum moria

C tur homo vetus; inde pergit de gladio, de interfec

tione, et de elementi sacri gurgitis sepultura.

IN TRACt. xl, AD NEOPHYTOS Iii.

Pag. 255. Pia sanctione, ut aiunt, claves vere aureas misit, etc. Illud, ut aiunt, solet de dicto vulgari, et tamquam proverbio ; at apud adagiorum collectores qu:esitum reperire non potui, ut possit commodo expungi. Aurea dicta , quæcumque in pretio, jam scimus, et tangit Martial. ad carmina Pythagoræ. Sic claves, de quibus hic Zeno agit, procùl dubio quamtivis pretii et æstimationis sunt, quippe quibus cœli janua reseretur. Data namque per eas ligandi et solvendi animas potestas ministris Ecclesiæ tum peccantibns post baptismum , et poenitentibus : Tum emergentibus ad baptismum ex secta impia , et nomen Christo dantibus, ut nihil minus quain aureæ dici possint , quæ tanlum praestare possint , ut adserant mos Deo, volentes tamen in mandatis ejus perstare, et Christi sanguinis fructum emereri. Ibidem. Non illas, quæ maligno beneficio crimina excipiunt, etc., quæ abscondunt reum , ut animadversioni subtrahatur, quod malignum beneficium vOcat. Ibidem. Nostræ acervatim absolvunt, etc., a quantocumque cumulo peccatorum. Supra de psalmo lxxix, nunc tract. xxvii : Omnia omnino peccata baptismuate Spiritus sancti vigore amputantur. Ibidem. Nec aliquid subsecivi esse patiuntur, id est nil relinquunt inabsolulum, nihil extra clusum, omnia delicta hujus Sacramenti gratia deleta. Subsecivum est, quidquid de extremitate perticæ superest, dictum a subsecante linea, ait Frontinus dé agrorum qualit. 49. Solebant agrimensores agros per centurias quadrilateras dividere, quod autem extra quadratum, et de extremitate perticae excurrit, illud subsecivuui dicere. Centuria est ager ducentorum jugeruiu , qui apud auliquos cum cculuum hominibus

adsignaretur, inde nomen habuit, ait Siculus Flacc. A fuit amte baptismum, quod dediscendum fuerat a bap

de condition. agrorum. Aggenus, in Frontin : Subseciva dicuntur quæ assignari non potuerunt, idest cum sit ager centurialus in locu culta divisus, quæ in centurias erant, cumn centuria erpleri non potuit, subsecivum appellant. Haec aliquamdo auctor divisionis aut sibi reservavit , aut aliquibus concessit, aut Reipublicæ, aut privatis personis, quæ subseciva quidam vendiderunt, etc. Vide eumdem Aggen. fol. 57 et 58, ut plenissiine de subsecivis discas. H:ec enim satis sunt ad percipiendam Zenonis mentem, qui ex hoc more indicare voluit, per virtutem baptismi nihil exceptunm. Ibidem. Salvo reo punitur reatus in eo. Ms. habet pumitur realus in reo. Pag. 256. Inde est, quod nostra non habet necessaria tormenta confessio, etc., nam ultro fiebat. Matth. cap. iii, num. 6; Marci cap. i, mum. 5, et Actor cap. xix, num. 18 : Cyrill. Ilierosol. Catech. 5, 112*) tov êósizvvv τά τραγματα , εττα ἐπίγεν ἐzsivo; tò. izτρεγματα. Primum ostendebant vulnerâ, deinde ille medicamenta apponebat. Loquitur de Joaune baptiZante. Ibidem. Cæterum qui parcit venefico , homicidæ, adultero , etc., nisi ejus curaverit mentem , elc. Semeca, epist. 95, post medium. Non contigit tranqnillitas, nisi immutabile certumqne judicium adeptis : cæteri decidunt subinde, et reponuntur, et inter omissa appetitaque alternis fluctuantur. In nova mativitate Christiano id erat debitum , ut renasceretur mutatis pridianis moribus; nova quippe professio, dum me fucata, mors fuerat criminum, vita virtutum, ut eleganter et 0360sv Gaecil. Cyprianus in epistola elegantissima, cujus et ista ad hanc rem sunt : Tantum sitiat pectns, et pateat ; quantum illuc fidei capacis adferimus, tantum gratiae inundantis haurimus.

IN TRACT. xLll, Ad Neophytos v.

Pag. 2ö9. Etenim vester contractus omnis ablatus est, etc. Ad annum Jubilæi hæc referenda sunt, non quod inler Chrislianos mos ille et lex Mosaica locum haberet, sed a simili adumbrat, quantum differentiæ fuerit inter superstitionem impiam ellhnicam , et securitatem religiosam chrislianam. De Jubilæo notum est ex libris sacris, et ex Josepluo lib. iii Antiquitatum cap. 10, quinquagesimo quoque anno contractus omnes Adæquatos, fenus remissum, servos manumissos ; quæ autem de corporeis sancita fuerant, de spiritualibus adsumit Zeno, ut nexus sæculi, nexus voluptatum, nexus diaboli per baptismum dicat solutos, fractos, abruptos, et ueophytum adsertum in conscienti;e fiduciam , qua eiuili possit ad salutarem vitam, si constiterit in fide, spe, charitale et constantia in mandatis Dei.

Ibidem. Non vos ullus terror exagitet , etc., fide et spe constantes.

Ibidem. Ne quid adulterum pariat, etc., lego ne quid adulterinum.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

tizatis, et edenda azyma, ut Paschate Judæi edebant, jam pro Christianis immolato Christo, qui illorum Pascha verum est. Ibidem. Levigata est oleo germinali, etc.Tertullianus, de Baptismo, cap. 7: Erinde egressi de lavacro perungimur benedicta unctione. CyriII. Hierosol. jam citatus, ait unctos prius ante baptisma : sed tu vide Pamelium ad lucum Tertulliani. Ibidem. Officiis competentibus temperata, etc., quos describit serim. i, 255. Pag. 266. Certe cacabacii non sunt, etc. Tertull. adversiis Ilermog. cap. 31 : Si æqualis momenti, jam nom turbulentus, nec cacabacius , sed compositus et temperatus. Turbulentus videtur opponi composito et sedalo : cacabaeius ebullienti et despumanti, ut turbulentus sit, qua movetur in cacabo humor ignei ;estus ebullitione. Cacabacius, cum ebullitionis inotu sopito, efferveiis nihilominus, labiis adinotus ferri non possit, ut videtur el Noster voluisse, panes non esse adeo ardore ferventes, qui labia el dentes arceant, non adeo vetustos, ut dentes frangant, non sic ustos, ut sint potius carbones quam panes, non crudos, ul massa adhuc sinl, mon mucidos, ut nauseam mox eant. Cæterum panes in clibano coquebantur, puls in cacabo. Julius Paul., in l. xviii, § 3, De Insiruct. et instr. legat. lib. xxxim Digest., ut minus recte dicere visus sit Zeno, dum panes cacabacios non esse dixerit. Sed (Vide Adnot. 6, in pag. 266) vocem visus est amare magis quam proprietatem. Ibidem. Sed fortassis, quod nonnulli forma viden-` tur minores, elc. Quid hoc? An perstat in metaphora de panibus azymis ? At infra dicet tripondes esse sine discrimine omnes. An intelligit de forma et statura corporis? Al hoc non cadit Sub adsumpto novæ nativitatis, el remolum a proposito est. Obscura isthaec mihi. Pag. 267. Denique et vos retinetis pondus antiquum; habetis hædinam, etc. Isaacus Casaubonus, in AEl.

C Lampridium 150, rectissime monet, pro hædinam le

gendum agimum, quam leclionem confirmat Tertull. proxime cilato loco adversus Hermogenem : 1n neutram partem pronus et præc, ps ; mediæ (quod aiunt) agimæ æquilibrato impetu [erebanlur. De agitia, vide festum. Ibidem. Eragium facite, etc. Inscriplio vi, f. 647 : Ratio docuit utilitate suadenle, consuetudine micandi summota, sub evagio politis pecora vendere, quam digitis comcludentibus tradere, ut adpenso pecore proficiat venditori sub conspectu publico fide ponderis comprobata, ut quantum caro occisi pecoris adpendat, et emptor norit, et venditor. ln novella xv Theodosii: I)e ponderibus quoque, mt fraus penitus amputetur, e nobis aguntur `exâgia. Exagium igitur pensátio est. Glossæ ἐγιον pensatio: ëázyrz<» exâminó, perpendo. lbidem. Singulos ponderale, invenietis nullam habere minus, etc. Nullam habere mimus, cujus ? aliquid deesse res ipsa clamat, quod quantitatem denotet ; mam quod alii subsliluunt nullum, nullo modo habere loCll in CenSeo. Pag. 268. Tripondes sunt homines, etc. Hoc est trinæ virtutis pondere aucti, magti; quod baptizati in nomine Patfis, Filii et Spiritûs's;incii, mon solum veteribus peccatis exciderint, sed facti filii Dei, atque cohaerede§ Cliristi, participent illius mortem, illius resurreclionem, atque dona Spiritus sancti. Cæterum dupondium, ίλί apud scriptores est duo pondo, tria pondo, subintellecto , quod rei propositæ convenit. Sic Warro, lib. iv de Ling. latin. versus finem, dupondium a duobns ponderi5us dici ait, ut meque speciem, neque corpora, sed pondus cujuscumque rei connolare innuat. Wage igitur applicata ea noinina, et in glossis dupondium δινούμμιον dicitur, cum munamus de qualibet pecunia intelligatur. Justimianus imperator in proœmio digestorum , juri civili operam dantes primo anno, vetat imposterum dupondios appellari, quasi frivolo, et in contemptum faeuo

« ElőzőTovább »