Oldalképek
PDF

Pag. 2i. Iluec Moysi in mari rubro terram vitream A fecit, etc. Aliud volebat supra sermone sexto de Exod. (nunc tract. 50, I. ii) nimirum non aquarum superficiei obambulasse , sed diviso mari , atque hiaute, et tamquam aggeribus hinc inde obstipato, iter profundum maris datum , quo Jud;ei evaderent. Erithraeum quoque in geminas ripas scissum mare, durtisque dextra laevaque aggeribus, in aciem stipatis undis, sudo liquore arejacta profundi semita. Sic puto legendum. Ibidem. Paralyticos reformari, etc. Paralysis est defectio motus, et actionis : at motu privari, seu acliome, et notum recuperare, seu operationis facultatem, non videtur recte dici reformari : nam quod spectat ad sanitatem et morbum qualitas est, et dicuntur in categoriis affectiones, quæ de facili mutari possunt ; sed formæ non mutanlur, nisi totius corporis mutatione eo corruente, quod prius fuerat. Nihilominus eodem sensn locutus Trebell. Pollio in triginta tyrannorum syntagmatio, nimirum Lolliano bis et 0den: 1o semel. 0rientem jam in pristinum reformaverat staium , sed omnes omnino totius vrbis partes reformat€ru!. Ibidem. Cum suis sibi ersequiis, etc. Aut fallor, : ut scripsit Zeno easuviis : non enim exsuviæ tantum, quod exsutæ sunt, sed quod indutæ possunt exsiii. liabuit forsan in mente Tertulliani Apologiae ea, . 21, qui exsuvias divit sepulcri, aut, ut maluit l{igalIius, sepulti : verum, utcumque sit , toler; bilius |:tito ersuviis dixisse, quam exsequiis. Pag. 22. Tamen sine hac miræque non proderunt. \ls., sine hac utræque non stabunt. Ibidem. Fides paucorum est, charitas omnium, etc. Quid lioc esl ? Nonne christian:e fidei del)et esse unita charitas, ut ea nihil prosit ad salutem, nisi per lidem proveniat? Certe D. Paulus, i ad Corinthios, cap. xiii, potiorem charitatem fide et spe posuit : atqtie fatendum est, eam diffieiliorem , quia non tantum affectum iim partitur , quantum el sul)stantiam, ct facultates, quibus privari majus quid putatur ; ul C potius legendum sit : fides omnium est, charitas paucorum. Ibidem. Spes ac fides tempus habent, etc. Supervacua est fides in futura via, cum I es evidenter appareant : sic spes iis quae sperabantur, poliis, evacua:a est : a: cum anima corpore liberata est, pei turbationibus non vexatur, et tuuc charitas vires majores liabet Theodorit. in epist. 1, num. 15 Divi 'auli ad Corinthios. Ibidem. Quantoque ab ea diligentibus invicem crepitur, tanto invicem plus debetur, etc. Non tantum post mortem charitas non minuitur, sed eliam in hac vita (si licet dicere) increscit semper : scilicet si provoceris plenioribus officiis, augeas et tu affectionis gradus : mutuum ei.im caritatis facit, qui parili conditiome correspondeat. Ita videtur sentire : videas lamen opponi iis , quae paulo infra dicit. Non pro tempore, qumtt varia mom est. Ibidem. Pro persona, etc.; ex persona, sic pro homore et pro sexu, ex honore, et sexu ; hoc est nulla personæ acceptatio est, aut distinctio. Ibidem. Hæc rura, urbes, et populos composita, paceque conservat, elc. Lego composita pace. Pag. 25. Jura evacuat. Jura evacuare est jurium vim infringere, jura negligere atque conlemnere. lnfra, de circumcisio;ie : Si circumcidit, sabbatum corrumpit. Si nom circumcidit, cum innocentis animæ interitu præstitutæ circumcisionis jura evacuavit. Sic Tertull. de Anima, cap. 46, Telluissenses nulla somnia evacuant, id est non spernunt, non contemnunt. Expressit Apostoli verba ad Corinth. l, c;ip. xiii, num. 5 et 7 : Charitas non quaerit quæ sua sunt, omnia suffert, omnia sustinet. Rationein reddit Tertull. de Patien. tia, cap. 12: Charitas nec sua requirit, si offert sua, dum alteri prosit. Ibidem. Fora compescit, etc. Alias clamosa, et concei taloria. Cicero, de Claris Oratorib. 280 ; Tlu

D

cidides hoc forense concertatorium judiciale mon tractavit genus. Propert., lib. iv, Eleg. M : Et vetat insana verba sonare foro. Seneca, Hercule furente, v. 172: Hic clamosi rabiosa fori Jurgia vendens, improbus iras Et verba locat. Ibidem. II aec mare penetrat, urbem circuit, commercia nationibus necessaria subministrat, etc. Vereor islh:vc a Zenone dicta magis ad pompam , ut sermoni suo suppetias ferret ; quam quod re ipsa ita esse sentiret : nam maris transilus , atque perictila tentare , se naufragiis exponere, vitae disci imina adire , non fuit creditum Iloratio aliena charit: te adsumptum, sed habendi eupiditate, et quod esset homo Indocilis pauperiem pati.

Sic et 0vidius Metamorph. lib. 1, v. 131, scelerato habendi amore tribuit, quid ausi fuerint vela ven!is dare. Ex hoc tamen forsan deducet, rerum poiestate per commerciorum communicatio:iem facta , potuisse charitatem exerceri; quod tamen ab instituto I enl()luiil. Ibidem. IIujus est minus, quod antiquorum aut virtutes eae libris, elc. Certissimum est, per liistoricos oculis nostris subjici tamqu im præsentia , qu.e peraetis longe s;ecu!is acta fuere, neque minus ex philosophorum iubris et caeterorum scriptorum, disciplimas, scientias, atque mores hauriri : libri siquidem moi tui iuagistri dici, quia facile iilos volventibus, neque ol)jicientes pudorem interpellantibus bis et amplius. Instrumentum quippe doctrinæ cum usus eorum sit, Plinius major non inscite dixerit, nullum librum tam malum , qui non aliqua parte prodesse possit : ut præcipue obnoxii esse , atque grati debeamus, qui labores suos, cogitationes, inventa nobis voluere communia. Esto gloriæ suæ potissimum velificati fuerint ; illa tamen sicuti speranda fuerat a gratia, et nlilitate legentium, ut ista per hæc pleuo voto expotirentur ; ila posterorum commodo etiam laborasse ideo dicendi suul. Tol enim invidi coiitra , et malevoli , qui in venla sua non vulgai.t , sed aliorum coiiumoda fraudantes, secum perire malunt, quam aliorum cognitionem locupletare. lbidem. Audacis lupi rabie rotatus in nis. devoratus, male. Pag. 24. 0lim deprehendisset , interitus, nisi ea, etc. I)ele virgulam ante interitus, et interpretare interiissent. Nam hoc hac periphrasi vult. Ibidem. Perennis connubii fideli propagine benigma charitas illigasset. Elementa invicem sibi subserv iuint, et reciproco moiu in se recurrunt : quo circa Erupedocles amiciliam , et contentiomeiim inter elementa, tamquam necessario concomitantes adiuumerabat apud Sextum, Empiric. lib. viii, adversus \1athem., ut quæ alterum alteri coiiciilarent, et rursus dissolverent. Seneca, Natur. qu;est. lil). 111, cap. 10: 0nunium elementorum alterni recursus sunt : quidquid altem i perit, in alterum transit. lllum consule. ltaque proprie Noster dicit perennis connubii fidelem propagineum. Ibidem. Ex lege discitur, sed in mentibus nasciuur, etc. Ambrosius, in Ps. cxvui : Vere diligit, qui sine tristitia, sine timore, voluntario potius studio quam coacta præcepta conservant. Ilabitus ab affecli · ue (iifferre ait Aristoteles, quod habitus diuturnior, et permanentior sit ; illa sit facilis et moveri, et imutari. W irtus aulem, quæ in hal)ilum transit, τελείωσις τίς, est perfectio quacdam, et, ut ait l). Paulus de charitate, oùôÉ7rots ixrirret, numquam ea cidit: in uieiitibus ideo masci ait, quia, ut alicubi Augustiuus, pascit esurientes charitas, pascit et superbia: vestit nudos charitus, vesti, et superbia : jejunut charitas, jejunut et superbia, aut miiius loqueiido, observatio præcepti , non charitas, non misericordia, quæ totum debet [acere.

[graphic]

Ibidem. Ac per hoc operanli iram, recte subjacet A legi, elc. lra supplicium est, et animadversio apud Paulum ad Roman., cap. xiii, num. 5, ideo operari iram Zenoni est accersere sibi poenam legis prævaricatione promeritam. Ibidem. Rigida quædam dilectionis est forma, etc. Corrigere quippe species dilectionis est, et £vo&vto;, ut ait Clemens Alexand. Paedagog. lib. i, cap. 8, nam qui minatur, aperie ostendit se nihil mali velle facere, neque ea. qu.e minatur, exsequi, xzvzatiaz; ôi si; δάος τῖν άττί τάς άμαρτίας άνάzo% popóv, zzi τὸ φιλάνθρωπον αύτου ἐνδείκνυται, μάλλων ἐτι, xzi διασαρόν οὐα ττείσονται, εἰ τταραμ£νωσιν άμαρτωλοῖ. Incusso autem timore impetum ad peccata reprimit, et suam in homines benevolentiam ostendit, adhuc differens et ostendens, qualia sint passuri, si peccatores, permanserunt. Pag. 25. Quoniam solam præsumit servare posse, quod præcipit , etc. Levi mutatione lego cum præcipit, ut lectio, si non certa, saltem probabilis Sit. Ibidem. Quod alieno jure servemus, etc. Charitas enim e divino præcepto proximo debetur. Ibidem. At cum ab eodem hujus devotionis invitatione inhabitari, etc. Hoc est, cum a Deo fervore cha- ` ritatis invitati, inliabitari cœperimus. Charitas est recta voluntas igne quodam sancti Spiritus, a quo est, et ad quem refertur, incensa, uti liabet Prosper Aquitam. dé Vit. contemplat., cap. 13. Devotionem aiitem fervorem bonæ voluntatis definit Joannes Cäs. sin. in Collation. Ibidem. Quod ejus est, fit pro partibus nostris, etc. Lego fit pro partibus nostrumi. Il)idem. Ne admonitione pietati, etc. Distingue, me admonitione, pietati aliquid derogetur ; proximum enim amare est se ipsuiii a:mare, et illum odio habcre perinde est, ac si se ipsum oderit. Ibidem. Pateremur reverentiam veritutis, etc., archetypi : homo enim ad imaginem Dei. Infra imagimemque Dei dignissimie venerando, declaremus, quid C ipsi veritati debeamus, hoc est archetypo. Ibidem. Pateremur reverentiam veritatis ; in ea qua? res conditione dimissa, etc. Lege, et distingue, veritatis, in eaque res, etc. Pag. 2j. Si inclyti cujusdam Regis hominis tamen vultus quivis, inlerpunge : si inclyti cujusdam Regis, hominis tamen vultus, qiiivis. Il)idem. Quem solumi veretur, quidquid in virtutibus naturae a regibus ipsis quoque metuitur ? legendum censeo, quem non $olum veretur, quidquid a virtutibus naturæ, sed a regibus ipsis, etc., gradatur a miuore ad majus. Si Regis im;igo, qui homo est, tantam vemeratio;iem exigit ; quiànto magis Dei, qui supra præcipua naturæ, et supra reges naturæ vitutibus minores. Virtutes naturæ intelligi quidquid etminet in natura, cœlum nempe, terram, astra, sidera. Laerlius in Zeiione, `Apsti, ôi rot % μεν τι; xotvà; παντι τελείωσις : Virtus aùtem alias est communiter uniuscujusque perfectio 185. Plato, lib. v de Legib. 851, τόνων δή λε7σμενον φανλότητός τε xzi άρετής χόρας : Qu9d modo dictum est de infelicitate ei virtute regionis. Ista autem Deum ut Creatorem verentur, et ejus jussui parere cerlum est. Ibidem. Ne sub sono nominis committatur regula veritatis, etc. Id est ne prævarieetur contra veritatem, et obnoxius fiat mei, lacio. Ne committatur contra regulam veritatis. Commissa stipulatio dicitur gurisconsultis, cum placito non statur, ut necesse sit , vel ex stipulatione pr;estare id quod interest, vel eam quantitatem, quæ vice ejus sit quod interest, in sti; piilatione comprehensa, ut in L. Si pact. 14 ; cod Justinian. de Pactis. QuoJ in L. 9: Si quis cautioni non obt. est, non committitur stipulatio, in Græco redditur oùx iv£zsrat : non tenetur, sciliget, ut qui promisit, non fossit conveniri apud Judicem, quod fian commiserii contra factum in stipulatione pr9his sum, Eadem formn sub titnln : Renit, riit, hab, in

latino legitur, stipulatio rommittitur, in Græco est 3:6αιοῦται ή άττερότασις, stipulatio confirmatur, id est ex ea agi potest, quod prævaricatum sit contra conventa. Sic pœnam committere est facto suo pœnæ fieri obnoxium, cum non committitur pœna , pœnæ vi non sul)jacere. 3*6ztojrat ; rotvh : confirmatur poema vertunt Graeci illud committitur pœna in dict. L. 9. § 1 , Si qui caut. non obtemp., id est ea culpa admissa est, qu. m I oena consequatur : iiam reus fit poenæ, qui in praeceptum coiiìmisit. In L. 2 Cod. Theodos., de Suscept. præpos. lib. xii, habetur : Ne legem commissi incurrat, hoc est ne incidat in pœnam, quam imposuit lex tale quid commiitentibus : atque illeo non inscite Turneb. Advers. lib. xxviii, cap. 40, docuit, commissum piaculum dici, cum id patratum est , cujus causa piaculum dandum est. Pag. 27. 1deo nudus, quia voluntas ejus est turpitudo, etc.; impudentis enim est denudare pudenda , quæ tecta voluit honestas. Lepidissime quamvis alio sensu, in altercatione Iladriani cum Epicteto, interroganti ipsi quare Venus nuda pingeretur, respondet :

Nuda Venus picta, nudi pinguntur Amores, Quibus nuda placet, nudos dimittat oportet.

Ibidem. Quia inlicitis ardoribus semper conjunctus est gladius, etc. vis et furor. Ibideiit. IIic Joseph mulieri flagitat esse violentum, quem etiam, dum denudat, esse non invenit impudicum, etc. Dislorta sunt ista, nec ad reclam verborum structuram , quam exquirere sine libris haud facile mihi. Dicam quæ erelam meliora. Hic Joseph, indeclinabile pro Josephum muliebris agitat violentia , quem etiam, dum denudat, mom invenit impudicum. Ibidem. Hic Synagogam expugnavit , cum sua illi arma comcedit, etc. Puto respicere ad historiam, quæ narratur Numer. cap. xxv, tum ad eam, quæ Judic. recensetur cap. x x et xxi. Ibidem. Pejusque blanditur, quam furit, etc. Dum amorem obsequentem quis habet, zelotypia et mancipatu amatæ tenetur rem familiarem, ut veneri suæ satisfiat, pessumdat; immo se negligit et existimationem sui. At sine parili amore, qui eorulis angores, qui animi cruciatus, qualis a semetipso externalio, quis furor? Zeno autem in blanditiis amoris pejus esse concludit, quia si non legitimus, offensio Dei accenditur quæ præ omnibus cavenda. Ibidem. I n ipso fructu suo etiam ipse se odit, etc. Fruct:is amoris est amor mutuus, in quo nemo se odit , et cujus nem:inem pœnitet ; de quo vide pulcherrimam ulisputationem Ficini im Convivium, orat. ii, cap. 8, et orat. v, cap. 9. At post fruitionem rei aimatæ pœnitudo venit. Petron. Afran.

[ocr errors][ocr errors]

tione. Martianus Capella, lib. ix, dixit astriferum. Nec cura astriferi le stimulant thalami.

Ibidem. Tu eum breviatum paulisper, etc. Breviatum , imminutum : breviare est minorem facere. Quintil. lib. i, cap. 9. Versus primo solvere, mor mutatis verbis interpretari, tum paraphrasi audacius vertere, qua et breviare quaedam , et ea ornare salvo poetae sensu permittitur. In novo Testament., Matth. cap. xxiv, num. 22, et Marci cap. xiii, num. 20, vulgatus interpres, breviabuntur dies illi, Græce zo) o3«/jaovrat : quod non tantum mutilationi convenit quam imminutioni , ut docent Grammatici.

Ibidem. Tu populi caelestis animam tenes, etc. Ac si diceret, tu refers in terram paradisi consortum qua. litates, in quantum ornas pacem, etc.

Pag. 29. Tu martyres gloriosos a confessione, etc. In hoc commatio de charitate erga Deum loquitur, quae alias pietas dicitur : dicta prius spectant ad chari;at-m erga proximum. llabuit a D. Paulo ad Roman. cap. viii, qui charitatem vocat, sicut et D. Matth. cap xxiv : Abundabit iniquitas, et frigescet charitas multorum. Mox redit ad charitatem erga proximum, more suo, re diversa, non diversa nomine confundens.

Ibidem. Recte Deus diceris, quia Trinitatis, etc. £lem. Alex. Strom. 4, sig. &,&:^ toivvv xzi à èsà; sior, rzt, z/20Ö; άν : Charitas ergo et Deus dicitur, cum sit bomus.

1N TRACT. vii lib. 1, de HUMiliTATE.

Pag. 70. In ms. simpliciter est de humilitate : et titulum de Psalmo cxxx, adscitum esse ex ipso auctore cognoscimus; nam dum Psalmum cxxx interpretatur, profatur se alio instituto de humilitate egisse. Sed qui plurimis aliis locis mom nulla de humilitate tractavimus.

Ibidem. Otioso negotio, etc. dum otium inani nego

[merged small][ocr errors]

iio trahunt, elegantissime dictum, ac si dixisset, .

quod vulgo toti in nil agendo occupati. Attilius, apud Piinium Cæcilium, Minutio Fundano, cpist. lil). i, Sentiebat, praestare otiosum esse, quam agendo nihil agere : eodem colore. Ibidem. Cum adscendunt verbis in cælum, etc.; id est cum de divinis loquuntur, et profitentur de illis se loqui posse : recole adnotata ad fol... Pag. 71. Nam mutato nomine, et cultu quasi prompta sit somniis, illas scholares calumnitts , Dei usque ad Ecclesiam transmisere, etc. Me sollicitum habiiit hic lociis, tamen putavi legendum , permota sit somniis, hoc est illas scholares calumnias ad Ecclesiam transmisere, quasi permota sit , aut permoveri debuerit illorum somuiis; ut pro appositione sunt illustrand;e orationis causa. Suggerat, qui meliora potest. In ms. est quasi promota somniis. Græcisimus. Ibidem. Scholares calumnias, elc.; scholares frustrat:ones, deceptiones, errores, a verbo calvor, frustror, decipior : sic docent Carisius, atque Priscianus. Ibidem. Deus illis non colendus sit, sed quærendus, etc. Eorum variis opinionibus qui se patiatur circumduci, nil fixum statuet, nec liquidum quid cognorit. De eorum varia sententia vide Piutarch. de placit. Philosopli. cap.7, lib. 1. - - Ibidem. Indicat ille, sed nobis, etc. Servi Dei opera sua bona dum occultant, faciunt custodia propria, dum publicant faciunt utilitate aliena , aii alicubi S. Gregorius papa. Pag. 72. Exaltatio cordis ad paucos pertinet, oculorum elatio ad omnes, etc. Magnanimitas enim naturalis virtus, sed non omnibus data, aut non ab omnibus exculta : oculorum potentia omnibhs indifferenter communis, quos ideo in sublimi corporis parte collocavit natura, ut illorum usus promptior esset : istis aut fastum spiramus, aut amorem Iamquam spicula dirigimus, aut incognoscenda intuemur, et ejusmodi, quibus se immunem Propheta profitetur. Pag. 75. 0bumbraret neminem Prophetæ terrore etc. óbscurissiiua sunt mihi ista, nec lumen ab in

C

[ocr errors]

IN TRACT. xiii lib. 1, de circumcisioNE.

Pag. 99. Hanc cælestis Sacramenti virtutem, etc. Sacramentum heic mysterium est. Nemesianis et caeteri Cypriano inter ejus epistolas num. 78 : Dum enim non desinis tractatibus tuis sacramenta occulta nudure, sic nos, elc. Ibidem. Circumcisio est in damnum rotundi vulneris ferro circulata cicatriae, etc., id est, abscisio circumcirca pudendum ferro facta. Peculiaris nostro auctori {licendi forma. Damnum ipsa abscissio est. Varro, lib. iv de Ling. Lat.: Damiinum a demptione est, cuní minus refactum, quam quanti constet. Pàull. Juri$cons. in lib. iii de Damm. infec., Damnum et damnatio ab ademptione et quasi diminutione patrimonii. Quod autem de patrimonio, aut mercimonio sensere illi, ad quodcumque uegotium traxit Noster, non insolita lranslatione. Juvenal. Satyr. xii, 34 : Imitatus Castora, qui se Eunucum ipse facit, cupiens evadere'damno Testiculorum. In Cod. Theodosiano, lib. vii, titul. xiii, Constit. 3, aiunt imperatores : Si quis ad fugienda sacramentá militiæ fuerit iuventus, truncatione digitorum damnum corporis expedisse (qui ob id dicti poltroni Italico nomine, quasi poliice trunci). Ipsam äutem Circumcisionem (lixit rotundum vulnus, quam Graeci ττεριτομὴν, quæ gl undem ambit et excludit. Circulata &icairix, £t rotundum vulnus videri possint ταντο)*,»; dicta. Verum id dixisse expedivit, ne medicina Vuliius resargutu pularemus, et eas partes redintegratas, quæ mutilati9ne ipsa gentis characterem exhibebant, quo ab alienigenis distinguerentur. Debuit ergo remánére rotnnda cicatrix, quale fuerat vulnus. Ibidem, Major est ejus, qui in honorem Deae suae anus turpis fitque amatricis, etc. Tangit historiam Actis et Cibellæ, de qua Pausanias Achaic., et Arnob. lib. v. Pag.100. Adversus sabbatum pugnat, quod riolandum ullo opere in toto non esse præconat, etc. Praeco. nat verbum factitium, sicut in £j?, epist. iv, apologavit, in Plinio Jun. lib. 11, Epist. iii, proaemiatiir : valet edicit, intonat, interminatur, notum facit. Plaut. Asinar. Prologo : Face jam tu, præco, nunc omnem auritum populum. Usus enim præconis fuit, ut ea quæ dicebantur, magis exaudirentur. Clemens Alexaiid., Strom. lib. 1, 277, Theognis 883 : M*8s Atw» x*?vxo; à» cùs ig* pax;& po&wvo;. Neque nimis præconi aurem præbe longe lateque poí'; Ideo per præconem etiam magistratuum edicta enuntiabantur : hinc Oraculum : Ev8atyov **ολίι%• • ivà; x*uxo; áxoviw.' Felix urbs, vocem præconis quæ unius audit. Citatur Plutarcho in septer Sapient. Conviv. Sal)l)ato autem Iciiari ab omni opere Ilebraeis severissima sub pœna mortis præceptum, Exod. xxxi, 14,

Ibidem. Circumcisionis jura vacuavit, etc., labefac- A scribi posse cientibus aut concientibus , etc. \ i g.

[ocr errors]

AEneid. vi, v. 465 :
AEre ciere viros.

[ocr errors][merged small][merged small]

Pag. 109, In ms. inscribitur de ædificatione Domus Dei a Salomone. Antiquitus Christianos notum est, non tantum teiupla non professos, sed eorum nonem a suo instituto alienum putasse. Arnubius, lib. vi adversus Gentes, 191, dum templorum usum traducit, oslendit a Christianis improbata, me viderentur participare de Jud;eorum superstitione, aut de Gentilium impietate, qui cultum suum in Deum destinauis parietum angulis reserarant. Conveniebaut quidem Christiani in domos quasdam, aliquando clyptas, ubi persequentium tyrannorum periculo laterent : verum increscente eorum uumero, atque Deo 1 eum promovente, necesse fuiu domorum numerum anipiiare, ul capere possent advenieutium multitudimeim, el pro disciplina Deo facere, et quidem in eadem ipsa, ubi contigerat , civitate, quod testatur Eusebius, Ecclesiast. hislor. viii, cap. 1 et 2, qui ioca ista oizov;, digit, non vzo);, moii τά ίερὰ, ut pérstaret in consueta Ecclesiarum appellatione, quæ aliis etiam dictæ Domus Dei; quia iii ol)sequiuni Dei et sanctionem disciplinæ erant desiinaiæ ; nam hue eo conveniebant, et congregal)antur fideles, ut teslis est

ID Piiuius Cæcul., epist. de Christianis, lib. x, ad Traja

[ocr errors]
[ocr errors]

Sicut triumphalis apparatus, triumphalia ornamenta, A simul sunt, et me plus aliquid sunt duæ, quam una res,

paria einimenti triumphi titulo debent esse ; ita orati , triumphalis, quæ gloriae triumphantis digna sit, pompatica nempe, elevata, gemmea, verbisque phaleratis concepta ; nam plurimum re'ert, ait Quintilianus, quæ sit natura rei quam exponimus. Ibidem. Novique operis arcem sacram laudibus geminare, etc. Perspicuum est, loqui de loco, in quo coadunaretur ecclesia, qui forsan nuper electus, et in hunc nsum accommodatus ; quod evincitur ev his, quæ infra dicit : ædificationemque vestram æde ista de novella cognoscite , cujus quoque capacitatem felici numero fecistis angustam. Pro incremento enim fidelium si una domus non sufficeret, alias sublegebant, sic ut essent unius corporis diversa membra, et invicem coadunata. Eusebius jam citato loco: 'ov ô, £v=zz μπλαμός ἐτι τοῖς τz)ztoi; oixo6og ημασιν άρχωμ£νοι, £gsiz; ei; 7%τος άνά τάτα; τά; τέλει; &z 0sg*) tov άνιπτων ἐzz) maiz;: quo [actum est, aucio numero Christum profitentium, ut priscis ædificiis jam non contenti, in singulis urbibus spaciosas ab ipsis funda. *mentis exstrueremt ecclesias. Vide Vales. adnot. ad cap. 11, lil). vii, ejusdem Ilistoriae. Ibidem. $tructores magis possunt placere, quam sacerdotes, etc. I)e templo Ephesino, de Capitolio, in viuihus religio Deo vero improbata profitebatur, cum alias ædificiorum magnificentia, structuræ elegantia, dispositio operis de summa peritia ad miraculum artifices commendaret. Pag. 110. Quod possit quavis ruina in se mergentibus idololatriæ ædibus, etc. Monstrum lectionis : levigabis si scripseris addita particula negativa non : quod non possit. Vult, quid ergo ? Non invenieiur, aut dilficile erit inventu, vel tantillum loci, ubi fiat Deo, cui ruinæ casus non immineat ? llolorum templa corruunt, aut ruere possunt : ipsum Salomoiiis 1emplum tam solido et perfecto artis profectu jam Deo probatum, non amplius est. I)eus profatus est cœlum silii Ihronum esse , terram suppellaneum suum, Isai. i.xvi. Quid ergo ? I)abo, inquit, templum firmius, stabilius, el gr;itius l)eo, fidelem populuin, eui ruina non nisi volenti immineat, adstruente Apostolo, l ad Corinth., cap. iii, num. 16, ad cujus nientem Theodorit, in Isaiam cap. lxvi, num. 2, dosuuim Dei veram, et templum sanctuiu interpreiatur Tάν zzτά τάς Θεοῦ ἐντολάς πολιτενόμενον, τὸν δεδιάτα, zzi τράμοντα τίν του Θεοῦ τροσταγμάτων παρά%zat» <• τρzto τρότφ, zzi ταπεινά φρονήματι χρωμ£νον , Qui jùxta mianuata ije vitam ducit, qui præceptorum divinorum transgressionem metuit, et reformidat, qui mitis est moribus, et humili sensu. lbidem. Quod si ita inter memorata, etc. Aliud argumentum contra materialia templa. Si sumptus religioni ponilus adderent , Christianorum ecclesiæ materiales, in quibus religio c;eteris præstantior profitel)atur, cultu essenl inferiores, et Salomonis Lemplo. et Ephesio, et Romauo. Pag. 1 1 1. AEdificationem vestram æde ista de morella cognoscite, etc. Si ilicet spiritaleiu ex materiali, quam novellam ait. Ibidem. Itaque ne quis operationem a me forte disquirat, etc., hujns spiritalis mempe aedificationis. Ibidem. Speciosus unus et lapis, etc. Christus. Petr. Apost. epist i , cap. 11, n. 4: Ad quem accedentes lapidem virum ab hominibus quidem reprobatum, u Deo autem electum, et honorificatum, et ipsi tamquam lapides vivi superaedificamini. Pag. M 12. 1lli septem solæ sufficiunt, etc. Virtutes nempe, qu:e touidem sunt. Ibidem. \ om æneum inhaeret mare, etc. £rat in templo Salomonis, Reg. 111, cap. v11, n. 25. At in Ecclesia est fons baptismi. Ibidem. Inæstimabilia unis plenitudinis tria illi sunt membra, etc. Sancta Trinitas, Deus umus, et solus, cujus personas vocavit membra, nescio ail proprie Augustiuus pressius, et verius lib. v i de Trinitate : In summa Trinitate tantum est una, quantum trcs

[ocr errors]
[ocr errors]

et in se infinita sunt : ita et simqula sunt in simqmlis, et

etiam omnia in singuiis, et singula in omnibus, et omnia in omnibt:s , et unum omnia.

Ibidem. Desunt reliqua ; hic enim est postremus tractatus, in quem Sparaverius Veronensis eJitionis grdinem secutus, adnotationes dum lucubraret, morte intercaptus fuit.

[merged small][ocr errors]
[ocr errors]
« ElőzőTovább »