Oldalképek
PDF

clamarit, catholicam Ecclesiam humanum esse fig- A tæ se cum veteri optima Ecclesia Romana consentira

mentum. Testis est Auguslinus lib. ii contra Gaudent. Majori calore dixissent, Catholicum nomen esse profanum et civile, quo leges utuntur, cum significant procuratorem Cæsaris I. pen. C. de Bon. proscr. Sane ante Augustinum, 0ptatus lib. ii contra Donatistas disputans non solum urget Ecclesiam esse catholicam, et ita appellari, quæ sit toto orbe terrarum diffusa : sed et alias (ut vocat) Ecclesiæ dotes, quibus illa et ornatur et dignoscitur, indicat: tametsi id faciat frigide et obscure. Prætereo, quac paulo post Augustinum Vincentius Lirinensis ea de re aculius scripsit. Sed illud dico, cum apostolica Ecclesia defenditur, non defendi aposlolicam colluvionem quorumdam nebulonum qui zzxoXvxoi potius dicendi sunt. Ergo Donalistæ postremo Catholicis apostasiam objecerunt, cujus tamen ipsi potius rei erant. Augustinus in lib. de agone Christ. cap. 29: Cum, inquit, Donatislis objicis locos Scripturæ de Ecclesia toto orbe diffundenda, dicunt, jam ista omnia fuisse completa, antequam esset pars Donati : sed postea totam Ecclesiam periisse, et in sola Donati parte reliquias ejus mansisse contendunt. Quid ad hæc Augustinus? 0 linguam, inquit, superbam et nefariam ! Idem in libro de Unil. contra Petilianum narrat, Donatistas quidem confessos tandem esse, quæ Prophetæ prædixerunt de Ecclesiæ amplitudine : sed excepisse, postea orbem terrarum, ut loquebantur, apostatasse, defecisseque ex omnibus Gentibus Christianam religionem, excepta parte Donati : sicut

in Enoch, in Noha, in Abrahamo, Isaac, et Jacob, et C

in duabus tribubus Juda olim remansit Ecclesia. Speciosa erat haec Donatistarum replicatio, qui et apostasiam quasi Catholicam dici posse objiciebant, si longe et late diffusa occupet orbem terrarum. Sed in apostasia probanda imperite hærebant, qui eam non ex doctrina fidei, sed ex hominum moribus et degeneri nequitia æstimari volebant, homines profecto præposteri et morosi el importuni, potiusquam acres aut acuti. Non potuit hæc controversia melius dijudicari, quam ex successione. Ergo Calholici rcsponderunt legitimam jam inde ab apostolis successionem sibi suffragari : Donatistis vero nullam esse. i)ico successionem non modo personarum, sed etiam rerum :

contendebant, et non nisi a degeneri defecisse. Sic jam causæ quædam translatio erat, ul non tam de Africana quam de Romana Ecclesia deinceps quæreretur, et rursus multiplex quæstio facti oboriebatur. Non negabant Donatistæ Africanas Ecclesias tamquam colonias respicere debere, Romanam tamquam metropolim, ut et Tertullianus Afer de Præscript. : Videamus, inquit, quid Ecclesia Romann didicerit, quid docuerit, cum Africanis quoque Ecclesiis contes. serarit. Ergo Donatistæ astute curarani, ut aliquam Romæ Ecclesiam haberent. Sed non potuerunt efficere, ut jam inde ab apostolorum temporibus viderentur ibi habuisse episcopum suae sectae. Ergo revocati ad originem evanescebant. Originem autem,

B cum de successione ageretur, inspiciendam esse,

ipse quoque Tertullianus praemonuerat in lib. de Praescrip. Sane acta Collationis testantur, Petilia. iium anticipatione quadam nsum, etiam Augustino et ejus collegis ultro litem n:ovisse de origine et successione. Rogasse enim, quis eos ordinasset? quem patrem et auctorem haberent ? unde coepissent ? Augustinum autem respondisse, ab ipso Christo indicari exordium suæ conimunionis et originem suæ. Ecclesiæ, quæ ab Hierusalem diffusa est per omnes gentes continuo quodam progressu. Sic se Christum habere caput, Deum, Patrem : malrem, Ecclesiam talem. Rogant Donatistæ quis Augustinum ordinasset. Augustinus fatetur fuisse Megalium Primatem Numidiæ. Donatistæ aliquid vitii in ea ordinatione notare et reprehendere volebant. Sed futilis eorum cavillatio fuit, quæ non extorquebat Afris Catholicis defensionem suæ cum Ecclesia Rom. communionis, in qua hi exultabant. Optatus lib. ii, disputans contra Parmenianum Donatistam, enumerat jam inde a Petro continuain successionem episcoporum Rom. cum quibus Afri Catholici communicabant. Tum vero insultans Donatistis, Vos, inquit, vestræ cathedræ originem edite. Respondebant, ut erant insulsi, Donatistæ, se queque in urbe Roma habere antistitem. Oplatus repli cat primum, quem ibi habuerunt, vel potius quem eo miserunt, fuisse quemdam Victorem, eumque Afrum, qui ante Donatum non fuerit. Ergo et Augustinus in quodam psalm. contra Donatistas, Nu

neque tantum doctrinæ, sed et ordinationis : neque D merate, inquit, sacerdotes ab ipsa Petri sede: et in episcopatum gessisse : sed alios deinde dissimiles A rium Rom. el Ecclesia Christiana maxime florebat ,

solum ordinationis, sed etiam religionis. Certe ubi talis successio est, defectio non est, imo vero est continuatio : ut neque ii, quibus ita succeditur, decessisse omnino videantur. Usi antea erant liac defensione Irenæus ct 0rigenes adversus sui temporis 358 hæreticos, et ipse quoque Tertullianus Afer de Praescrip. liaeretic. Optatus eamdem opponit Donatislis lib. ii, et ejus exemplo Augustinus, qui et Manichæis eumdem veluti arietem objicit quinquies, aut sexies in libris contra Faustum, et in lib. contra epist. Manich., et in lib. de Uuil. cred., et in lib. 1 contra advers. leg. cap. 20. Sed cum adversus Donatistas agitur, difficilior hæc ratio est : quia el DonatisPATRol. XI.

ordine eorum patrum, quis cui successit, videte. Sed et in lib. Qu;est. Weteris et Novi Testam. cap. 110 (qui liber Augustino ascribitur), Ordinem, inquit, ab apostolo Petro cæptum, et usque ad hoc tempus per traducem succedentium episcoporum servatum perturbant, ordinem sibi sine origine vindicantes, corpus sine capite. Donatistæ, ut Romanorum episcoporum illam successionem, quam Afri Catholici cum iis communicantes jactabant, interruptam et vitiosam esse ostenderent, neque tamen confuse ea de re declamitare viderentur, aliquando dixere, primos aliquos illos quidem inculpate (sic enim loquebantur) Rom. [37

fuisse: quos et incredibilibus calumniis insectati sunt, ut ait Augustinus in libro de unico Baptismo. Denique clamitarunt Marcellinum, Miltiadem, Silvestrum, non minus traditores fuisse quam Cæcilianum. Mirum vero, potius non objecisse Liberii quamdam desertionem, et Damasi qui ei successit, seditiosam ordinationem, quam et Pelagiani propterea exagitarunt. Nam id Augustinus significat, cum libro sexto contra Julian. inquit: De constituendo episcopo dissensionem

populi Rom. insultabundus objectas. Notum autem est

ex Ammiano, qualis et quam cruenta fuerit ea dissensio, cum I)amasus crearetur episcopus. Sed et Julianus Pelagianus, cum sedis Romanæ auctoritate premeretur, etiam ipsum (ut ait eodein loco Augustinus) beatæ memoriæ Zozimuin, apostolicæ sedis episcopum, prævaricationis accusavit. Verum ubi talia objiciebantur, Catholici respondehønt esse calumnias : et licet vera crimina essent, tamen privata vitia personarum religioni et Ecclesiae, quæ et talia peccata damnat non obesse. Pius habuisset coloris, si Domatistæ objecissent, quod ipse olim Tertullianus Afer in lil)ro contra Praxeam notaverat, ejus temporis antistitem Romanum prope Montanistam fuisse, et reliqua cumulassent, quæ ipse Tertullianus suo schismali obtendit in libro de Pudic. et contra Psycli. Sed usi sunt patrono Petiliano, qui tam fuit ineptus, quam fuerat olim acer et vehemens Tertullianus. Si Tertullianum alterum habuissent suaruin partium in Collatione, magis sudasset Augustinus. Nunc lan

B

ipsi defecissent ab Ecclesia. Neque Augustinus nunc laborat, ut illum Pauli ad Thessalonicenses de Antichristo locum exponat : quod postea fecit ad Marce!linum nos rum libro xx, capite 19, de Civitate Dei. Tantum nunc diluit, quod ex Ililario Donatistæ objecerant. Hilarii verba in lib. de Synod. haec sunt : Audivi et vidi vitia praesentium non laicorum, sed episcoporum. Nam absque episcopo Eleusio et paucis cum eo, er majori parte Asianæ decem provinciæ Deum nesciunt. Atque utinam eum nescirent. Cum procliviori enim venia ignorarent quam obtrectarent. Si Donatistae hinc probare volebant Ecclesiam jam tum in 359 orbe periisse, inepte Asiam pro toto orbe accipiebant. Quinimo in eodem libro Hilarius confitetur saltem Galliae et Britanniae Ecclesias in fide sincera perstitisse. Neque vero minus Africanæ Ecclesiæ Arianismum rejecerant. Sed Augustinus alia defensione utitur. Quanam? Ait Ililarium decem provinciarum Asianarum zizania arguisse, non ipsum triticum: aut etiam ipsum triticum, quod delectu quodam periclitatur, quanto vehementius, tanto ulilius arguendum esse putasse. Ait Donatistas calumniari docto viro, qui graviter increpabat, quo iterum parturiebat : et eodem modo potuisse dicere, nec tot Ecclesias Galatiæ tunc fuisse, quando dicel)at Apostolus, 0 stulti Galatæ, etc. Ait Ecclesiam aliquando obscurari, et tamquam obnubilari multitudine scandalorum : sed etiam tunc in suis firmissimis eminere : et aliquando multitudinem tranquillitate temporis quie

guidos et molles vincere facile fuit. Nam et si quid C ta et libera apparere : aliquando tentationum et tritam cito esse perituram : ut et Augustinus in lib. de A præmonstratio quædam erat, valde laudata sit. Unde Quid deinde replicarint Catholici, breviter expo- A communicare debuisse : cum quidem non esset le

objiciunt, quid aliud quam, ut ait Poeta, telum imbelle sine ictu conlorquent, vel (quod dicitur) plumbeum et obtusum pugionem intentant ? Ecce me vagari in aere viderentur, et agere, sine ullo testimonio, aliquando (inquit Augustinus epist. 48) veluti insidiantes testimoniis divinis, tamquam jam periissel Ecclesia de orbe terrarum , objiciebant Ililarii quamdam querimoniam de provinciis Asiaticis, quæ Arium sequebantur. Poterant, si doctiores acrioresque fuissent, talem apostasiæ exprobrationem exaggerare. Nam ipse Ilieronymus contra error. Joan. Hieros : Totum (inquit) 0rientem, excepto Athanasio et Paulino, Arianorum hæresis possidebat. Imo vero et Occidentem pervaserat, et ipsum episcopum Romanum infregerat. Quid multis ? Basilius epist. 60, fatetur sese cogitasse principia esse illius apostasi;e cujus meminit Paulus ad Thess. Neque, non in Collatione [)onatistæ objicere poteraiit, urbem Romam a Barbaris captam esse, et imperium Romanum jam pessumire : sicuti eo tempore Ilieronymus ipse alludens ad illum Pauli locum ad Thessalon. et ruinam Romani imperii, quæ apostasiæ regnum præcessura credebatur, deplorans in epistola al Gerontiam de Monog. inquit : Qui tenebat , de medio fit : et non imtelliginus Antichristum appropinquare? Sed Donatistæ agunt paulo remissius. Neque sane sui schismatis excusationem probabilem inde poterant repetere, cum quidem jam tempore Constantini, quo et impe

[ocr errors]

bulationum fluctibus operiri atque perturbari. Tale autem tempus fuisse, de quo scripsit Hilarius. Addo, paulo post, tempore Theodosii, Ecclesiam illam utcumque liberatam fuisse, ut rursus esset, qnvalis fuerat tempore Constantini. Addo, non dissimilem vicissitudinem olim visam esse et in regno Davidis. Sed interruptio, quæ videtur continuitatem abrumpere, non tollit perpetuitatem. C;eterum, ut ad Donatistas redeam, si ex Hilario aliquid proferre volebant, quod Augustino objicerent in hac causa, cur non potius protulerunt quod Ililarius scripsit contra Auxentium de Ecclesia? Cur non urgent quod scripsit Rufinus, Ecclesi;e faciem jam eo tempore fœdam admodum fuisse ? Imo vero cur non objiciunt graviorem querimoniam Basilii et horribilem, quam edit picturam Ecclesiae (ut ita dicam confuse) confusæ ? Cur non clamant Hieronymum confiteri, Eeclesiæ fæcem pro Ecclesia superfuisse tempore hujus Collationis? Cur non ipsius Augustini ad ipsum Marcellinum verba ex epistola 5 repetunt, In ista (inquit) colluvie morum pessimorum et veteris disciplinae deperditae, etc. Verum simplicem historiam actionis Donatianae persequamur. Cum [)onatist e clamitarent Ecclesiam calholicam

apostatasse (ut loquebantur) atque periisse, et hoc clamore eludere vellent prophetarum vaticinia de Ecclesiæ gloria, amplitudine, perpetuitate : rogarunt Catliolici in Collatione, ubinam scriptum esset Unit. quaerit a Petiliano, quando, quis, quomodo deleveriu Ecclesias apostolico labore fundatas? sicuti et in epist. 161, ad Honoratum, rogat, quomodo Christus perdiderit haereditatem Gentium sibi promissam ? Haec enim interrogatio fuit , quæ Donatistis minime ut oportebat ad hoc certamen instructis, veluti os obstruxit. Miror non objecisse , quod in Ezechiele vel in I)aniele, vel in Apocalypsi scriptum esse dicitur de Antichristo, vel etiam in epist. ad Thessalonic. An suo tempore nondum venisse tempus illius Antichristi sentiebant ? Supererat alius locus Pauli ad Timotheum de apostatis , qui movissimis temporibus emergent. Sed ipse Augustinus in lib. de Unitate contra Petilianum, veluti præoccupat, et id pertinere ait ad purgamenta Ecclesiae, et ad eos qui ab Ecclesia defecere : sicuti et in Manichæos locum illum retorquet l. v contra Faustum capite 10, et lib. xxx , et lib. i contra Felicem Manichæum, cap. 7, et in libro contra Secundinum, cap. 2. Venio ad id quod Donatistæ in Collatione potissimum urgebant : ut cum catholica Ecclesia prædicaretur , ipsi sanctam quoque esse debere vicissim conteiiderent, qualem adversariorum , hoc est Catholicorum Ecclesiam, non esse claniitabant. Catholici agnoscebant quid sibi deesset , et qualis illa esse deberet. Sed in hac vita perfectam non fore fatebantur : futuram vero in coelis : et hoc quotidie agi , ut macul;e deleantur, et rugosa esse desinat. Sed integram reformationem in hac hominum colluvione non exstare. Ergo Augustinus ut Fulgentio Donatistæ sic respondit, gloriose garrienti de suæ Ecclesiæ perfectione, sic in epist. 50 ad Bonifacium : Absit , inquit, ut quisquam nostrum ita se justum dicat, ut sine peccato se esse jactare audeat in hac vita, sicuti Donatistæ in nostra Collatione dixerunt , in ea se esse Ecclesia quæ non habeat maculam aut rugam, aut tale ejusmodi. Fuit tamen non dissimilis jactatio Pelagianorum , ut indieat Augustinus lib. iv ad Bonifacium cap. 7, et lib. ii de Bono pers. c. 5, et l. ii contra Julianum. Sed quam venlosa sit vanitas h;erelicorum , non est ignotum. Porro cum Catholici in Collatione distinxissent Ecclesiam quæ est in cœlis ab ea quæ est in terris: Donatistæ calumniati sunt , eos fingere duas esse Ecclesias, nec meminisse unam modo esse. Catholici talem •calumniam facile refutarunt, cum repli : caruiit et ostenderunt, eamdem ipsam unam et sanctam Ecclesiam , nunc esse aliter, tunc autem aliter esse futuram, ut ait Augustinus Collat. 5, cap. 4. Ego non dubitarim tres gradatim agnoscere formas et species Eeclesiæ : primam Mosaicam sive Judaicam, secundam catholicam, tertiam coelestem , et quidem secundam priori multo excellentiorem ,

et tertiam secunda rursus multo meliorem promitti

a Prophetis : et tamen talis profectus non interrumpit continuationem unius Ecclesiæ : neque obstat, quin et prima illa Ecclesia, quæ et secundæ

et psalmus lxxxvii, de Sione et Hierosolymis : Gloriosa, inquit, de te dicuntur, o urbs divina. Redeo ad Donatistas, qui repetito ab illius me. moria exemplo, speciose jactabant, sese esse tamquam duas illas tribus, quæ non defecere, cum aliæ decem tribus Israelis abs Judæ regno desciverant , secutæ Jeroboamum. Sed Catholici merito inverte. bant hanc comparatioiiem : et quamvis faterentur multas esse maculas et labes suæ Ecclesiæ, tamem quamdiu illa Christum habebat caput, schisma Donatistarum esse impium contendebant. Sed et August. in lib. contra Fulgent. cum audiret Catholicos a Donatistis vocari Samaritanos, probat ipsos potius Donatistas esse tamquam Samaritanos. Hiiic autem B pendebat judicium de exemplo communionis ex veteri Judæorum Ecclesia repetito, de quo in collatione maxime cerlatum est : tametsi non dissimulem utramque partem in ea contentione parum cavisse videri , cum neutra in exemplo prophetarum, quod allegat, satis observat discrimem , quod prophetæ tamen omnes inculcant. Adeo fervor contentionis interdum confuse miscet, quæ discernenda erant. 1taque tanlo magis excutiendum nunc est hoc caput Collationis, ut cum ventum sit ad praecipuum causæ statum , utriusque partis rationes propius expendamus. Acla Collationis testantur Catholicos suam (ut vocant) Notariam , et Donatistas suam proposuisse atque opposuisse , cum scriptis potius quam verbis agerent et contenderent. Notariam eo sæculo sive etiam Notoriam vocabant scripturam, quæ aliquid notum faciebat vel indicabat : neque alioqui sic appellatur a nobis vel noiariis. Ut autem hoc verbo Augustinus quoque in historia hujus Collationis 360 utitur eo modo, quem dixi, sic et alibi magis civiliter in historia Donatistarum, Notoriam sive Noiariam vocat scriptum ab Irenarchis elogium de reis Donatistis, ut in epist. 159 et 160. Atque ita etiam usurpatur in Jure civili, ut in l. Divus. De Custod. reor. 1. ab accusatione, § Accusatores ad Senat. Turpil. I. Ea quidem, C. De accusat. l. 31, C. Th. de Episc. et cleric. Apud Vopiscum duobus locis Notoria generaliter dicitur epistola. Sed redeo • ad Notariam vel Notoriam Catholicorum in hac Collatione propositam , in qua Acta testantur scriptam D et propositam imprimis fuisse hanc thesim. Prophetæ populum peccatorem et Dominum multis execrabilibus abomnimationibus offendentem , tam severis vocibus arguebant, et flagellis correptionis duros atque indomitos animos , usque ad inimicitias adversum se horribiles earcitabant : nec tamen se ab eo populo, in quo utique etiam boni inter malos erant, corporali discrimine dividebant; melius judicantes per patientiam ferre malos, quam per calumniam relinquere bon0S. Donatistarum responsio in illis Actis longior est : sed conclusio est h;cc de prophetis, quorum mentio facta erat : Quod inter eos quos damnabant, fuerunt, commorationis fuit, non communionis.

[ocr errors]

nit Augustinus in Breviculo Collationis tertiae diei, his verbis. De prophetis, quia dixerant Donatistæ in litteris suis , mon eos communicare illis in quos mala tanta dixerunt , responderunt Catholici, quod unum templum fuerit, quo universi utebantur : nec quemquam prophetarum, qui tanta dixerunt in malos constituisse sibi aliud templum , sacrificia, sacerdotes. Idem Angustinus in lib. contra Donatist. post Collat. cap. 20: Adhuc, inquit, audent commemorare prophetica et apostolica testimonia , quibus nos universaliter in illa Collatione respondimus, ostendentes ipsos prophetus sanctos cum iniquis in uno templo, sub iisdem sacerdotibus inter eadem sacramenta versatos, nec tamen a malis fuisse pollutos , quia moverant, inter sanctum et immundum, non sicuti isti sentiunt corporaliter populum dividendo, sed bene judicando et bene vivendo, discernere. Idem paulo post propius accedens ad Donatistarum ol)jectionem, ait : quod jussus est quidem propheta nec panem manducare, nec vimum bibere in Samaria , quo missus fuerat , ut corriperet eos qui vaccas constituerant adorandas more idolorum Aegyptiorum , hoc omnino facere debuit quod præceperat Dominus, cui tunc eo modo illos corripere placuit ut nihil ibi tangeret propheta quem miserat. Numquid enim in Ecclesia non fit quotidie, quando eos, quos acrius corripimus, etiamsi in eorum possessione sumus, nihil ibi apud eos contingimus, ut sentiant quantum eorum peccata doleamus ? Numquid tamen ideo plebis discessio facienda est, ut sicut mollis herba, indiscrete eradicentur infirmi, qui de pectoribus hominum, et ignotis factis, etiamsi nobis sint cognita, judicare non possunt ? Nam in ipsa Samaria et Helias et llelisæus erant, et si ipsi in solitudine, non tamen devitandorum sacramentorum causa, sed quia persecutionem ab impiis regibus patiebantur. Nam illic erant non utique in solitudine, separata, quæ ipse ignorabat Helias, septem millia virorum, qui non curvarunt genu ante Baal. Il;ec ille. Ilic vero necesse est, ut ingenue dicam, quod sentio. Cum diligentius considero quæ jam recitata sunt, videntur- mihi tam Catholici quam Donatistæ inconsiderate confundere discrimen quod olim fuit inter Judam et Israelem, interque llierusalem et Samariam. Nam ut Donatistæ confuse contendunt prophetas propter hominum vitia non communicasse sacrificiis sive Hierosolymitanis sive Samaritanis : sic Catholici non minus confuse contra contendere videntur, tam his quam illis sacrificiis illos communicasse, et tametsi moribus sese separarent, tamen altaribus fuisse conjunctos. Atqui, ut ipse Augustinus lib. xvii de Civit. Dei, cap. 32, recte dixerat , in Israele omnes reges fuisse reprobos, non etiam in Juda : sic dicere debuit de sacrificiis : et quidem sacrificiis Ilierosolymiianis communicasse prophetas et communicare debuisse, quamdiu illorum legitima erat forma : tametsi sacerdotum et populi magna esset alioqui corruptio, eu damnanda hypocrisis. Sed sacrificiis lsraelis sive Samariæ , neque prophetas communicasse, neque

gitimum altare extra temp!um : tametsi sacerdotum et populi vita fuisset minime vitiosa. Et vero prophetae aliter reprehendunt sacrificia Judæ, aliter Jsraelis. In illis enim reprehendunt hypocrisim et impietatem personarum : in his vero formam quoque et substantiam ipsorum sacrificiorum. Augustinus in libro post Collat. ait: Quæstionem hanc in Collatione fuisse evidenter solutam. Ego vero (ut nihil dissimulem) cogor dicere fuisse evidentem utriusque partis quemdam errorem, et quidem juris et facti errorem quamdiu non adhibetur distinctio, quam dixi. Itaque miror cum in collatione Carthaginensi adessent tam . multi praeclari antitistes, neminem observasse discri

men illud, quod toties et tam evidenter prophetæ B inculcant.

Recte Donatistae aiunt Eliam et Elisæum numquam communicasse aliaribus Samariæ, et propterea in solitudine moratos esse. Itaque miror Augustinum respondere, Eliam et Elisaeum non fuisse in solitudine devitandorum Samariæ sacramentorum causa. liabitarunt etiam in Belhel. Sed numquam aut ibi sacrificarunt, aut ejus loci sacrificiis communicarunt. Denique et singulare et extraordinarium fuit, quod in monte Carmelo Elias semel sacrificaverit. Saltem cum Augustinus ait Eliam aut Elisæum non devitasse sacramenta Samariæ, distinguendum esset inter sacramenta circumcisionis et sacramenta sacrificiorum. Sacrificia certe in Samaria omnino vitanda et fugienda erant : quia non nisi in templo

C Ilierosolymitano fas erat sacrificare. Sed circumcisio

similiter templo alligata non erat. Recte rursus l)onatistæ de prophetis Osea et Amos dixere, quod de Elia et Elisaeo, quia similiter illi prophetæ agebant cum Israelitis, et tamen clamabant, Ne eatis in Gilgal, ne asrendatis in Bethavem : hoc est, ne communi^etis sacrificiis Israelis sive Sa mariæ. At non similiter dixissent, Ne ascendatis in Ilierusalem. Ergo male Donatistæ subjiciunt : Jam vero in urbe Hierosolyma quomodo poterant prophetae sacrificiis peccantium hominum communicare, quæ divino spiritu pleni damnabant. Atque in his Prophetæ damnabant non tam sacrificii formam, quam sacrificantis hypocritæ personam. i. Sed et ubi Donatistæ concludebant, Commoratio

D nis fuisse, non communionis, quod Prophetæ fuerint

inter eos, quos damnabant : l{ursus distinguendum fuit inter Judam et Israelem. Prophetæ quidem etiam oriundi ex Juda, migrarunt in Israelem , ut ibi commorantes, non quidem altaribus Samariæ communicarent; sed ut ea damnarent : sicuti fecere Amos et Oseas. Levitæ autem, qui in Israelis tril)ubus habitabant, inde omnes fugerunt in urbem Hierosolymam, ubi tantum sacrificare fas erat. Donatistæ, ut refellerent quod Catholici in Collalatione diverant, moribus, non corporibus bonos a malis separari debere, allegarunt illud Isaiæ: Discedite , discedite , erite de medio eorum. Mundanini, etc., 361 quia et Paulus id repetit in epist. ad C0

rinth. Sed quod ad Isaiam attinet, constat prima A quod Nazianzenus de suis temporibus et Arianorüm

illa ejus verba tantum hoc velle et agere, ut Judæi sint parati ad discedendum ex Babylone statim atque dies liberationis venerit. Interea autem etiam monet ut sint mundi : ne scilicet communicent idolis Clialdæorum : quod Apostolus ad suos Corinthios repetit, ne et ii communicent idolothytis, etc. Sed alioqui non jubet, ut patriam suam relinquant , et ex idololatrarum urbibus fugiant. Alioqui ex mundo exire eos oporteret, ut alibi ait. Quod autem Judæi ex Babylone discedere jubebantur, peculiarem rationem habet, quæ ad alios trahenda non est. Augustinus in lib. de Unitate capite 12, narrat Petilianum clamitasse, decem tribus divisas esse et traditas servo Salomonis , nempe Jeroboamo : duas

intemperie loquens et suspirans conquerebatur, non modo Ecclesiam distractam esse, ut olim Juda et Israel, sed per domos singulas populum Christianmm esse dissectum. Legerat quod ille ad Deum conversus precari solebat, 0 Domine, sit aliquis finis hujus belli ecclesiastici. Ne sit amplius Juda et Israel : IIierusalem et Samaria : Roboam et Jero boam. Non dubito, quin Augustini similes prece» fuerint et similia vota suspiriaque. Ut autem Oseas et Hieremias prædixerant fore, et Juda et Israe] rursus aliquando coalescerent sub uno capite (quod quidem ubi Ecclesia Christiana primum coaluit, factum esse dubium non est), vix audebat sperare rursus facile id futurum esse, cum novum in Ecclesia

vero remausisse filio Salomonis, deinde compara- B schisma invaluisse videbat. Certe idem Nazianzenus,

tionem fingendo dictitasse : Sic et nunc totus inundus apostaiavit : nos autem tamquam duæ illæ tribus permansimus in templo Dei, id est, in Ecclesia. Quid ad haec Augustinus ? 0stendant , inquit, scriptum esse, se esse tales, sicut scriptum est, illas duas tribus tales fuisse : et tunc nihil resistimus. Sed successio, de qua dixi, ostendebat potius Catholicos esse tales. Schisma vero iudicabat Donatistas potius esse similes decem tribubus. Olim quidem decem illæ tribus Israelis penes se esse Ecclesiam , potius quam in Hierusalem, contendebant. Sed numquam id evicerunt, neque ullus umquam propheta id iis concessit. Cum abductæ in servitutem eæ essent et iis successissent Samaritæ duravit eadem contentio : adeo ut æmulum templum in monte Garisim ædificatum sit, quale Hierosolymis fuerat a Judæis reducibus non multo ante instauratum. Ac quidem quæstio tunc quoque agitata est, utrum esset templum legitimum : tandemque est relata ad judicium Ptolomæi Ægyptii regis : et quidem terribili conditione , ut qui advocatus causa caderet, morte mulctaretur. Sed audita Mosis lege, et probata pontificum Judæorum continua successione, recte judicatum est pro templo Hierosolymitano. Testis est Joseplius lib. xiii, c. 6. Estque profecto historia illa memorabilis, et idoneum exemplum, quod fic laudetur. Sed simul miremur, Samaritanos tamen sibi miliilominus arrogasse quod solebant : quod etiam fecere cum eorum templum Garizitanum fuisset dirutum : adeo ut Christi tempore eam litem etiamnum perdurasse audiamus. Nihil dicam de altero templo apostatico, quod in Ægypto ad exemplum IHierosolymitani conditum ab ipsis Judæis est, connivente rege Ptolomæo. Nunc enim me contineo in exemplo veteris dissensionis inter Samariam et IIierusalem. Neque potest in hoc argumento exemphum illustrius et historia veteris Ecclesiæ repeti : im quod quidem cum intucmur, tam horribilis etiam schismatis , quod tamdiu duravit, memoria nos percellat, necesse est. Neque dubium est, quin Augustinus multa prospiciens inde colligeret, quod in schismate Donatistarum gemens deploraret, ut tristissimam Ecclesiæ calamitatem defleret. [Legerat

qui vidit quam Theodosius Ecclesiarum ;y.atv procurabat, gaudio exultans aliquando exclamavit, Non amplius invicem φίρομεν καί άγομεν, Judas et Israel unum sibi ponunt principatum : omnes facti sumus Christiani : Sed Augustinus iam felix non fuit, ut ` id omnino viderit : tametsi Collatio Carthaginensis ad eam unitatem restituendam multiim momenti attulerit.] Redeo ad eum locum, in quo Augustinus negat Donatistas esse, quod dici volunt, hoc est, Iamquam tribum Judæ. Adjicit enim per concessionem, etsi id essetit, tamem legere debere prophetas, qui dicunt Israelem aversatricem justificatam esse peccatis Juda prævaricatricis. Iloc certe Jeremias, cap, iii, et Ezechiel, cap. xix, dixere, ut et suos Jud;eos castigarent, Ecclesiæ titulo nimis indigne abutentes : neque dubito quin et ipse August. peccatis suorum minime indulgens, saepius suo populo id exprobrarit. illud miror quod in eodem suo lib. de Unit. contra Petilianum, cum hanc quaestionem tractat, adjicit partem illam veteris populi, hoc est, Israelem, deputandam non esse , tamquam hæresis fuisset. Deum enim decem illas tribus jussisse separari, non ut religio, sed ut regnum divideretur. Cum hæc lego, fateor (ne quid iterum dissimulem) me hærere et subsistere. Deus quidem juste meritoque decreverat, Jeroboam fore regem, ut puniret peccatum Salomonis. Sed nihilominus Israel peccavil, cum perfidiose talem sibi regem ascivit, ut a regno Davidis et a templo deficeret. Sed et ipse Augustinus libro 1 con. tra Cresconium cap. 51, ait Samaritanos fuisse veluti hæreticos Judaeorum. Audio, quod contra Petilianum ait, Deuin jussisse, ut regnum Juda divideretur , non etiam religio. Non enim jussisse fieri schisma: Sicuti, inquit, sæpe in orbe terrarum regna dividuntur, et tamen Christiana unitas non dividitur, quia in utraque parte inveniatur Ecclesia catholica. Verum (si mihi fas est ingenue dicere quod senlio, ut quod verum esse puto, verecunde quidem, sed tamen libere exponam, nullo Auguslini præjudicio impeditus) existimo observandum esse aliam fuisse rationem regni Judaici sive Davidici, aliam esse alio- ' rum regnorum. Nam in regno Davidis sic inclusa füit

« ElőzőTovább »