Oldalképek
PDF

tiam disce : (8) vos estis aucupes, et illi aut illæ sunt A sas (12) portat in cavea; evisceratas alias ad imagiaves. Sed (9) quia non est unum aucupum a genus: nem viventium , (13) olim exstinctas, fallacibus alii sunt qui arte simplici altis fundatas radicibus in ramis, quasi viventes imponit. Aliæ latent in caveis; faciem nemoris diffusas arbores petun1, ubi aves sim- aliae quasi viventes videntur in ramis. Jungitur una plici volatu naturalibus ramis insidunt : non illic nu- geminata fraude calliditas; et (14) ut decipi vivarum b merantur fraudes, non artificiosa consilia : ars una volantium simplicitas possit, quas mortuas esse conest et sola capiendi peritia. Illi vos aucupi similes stat, videntur tendere colla cum vocibus; et quæ ladico, qui post discessum noctis, ante lucis adven- tent in carcere suo, quasi de gutture (15) cantant tum, non aliorum more naturales vadit ad arbores. alieno. Inter alterius imaginem et alterius vocem doSed ipse (10) arborem portans, futurum nemus strin- lus unus operatur : captivae liberas capiunt, et morgit in fascem, aridam arborem uullis radicibus ful- tuae viventes occidunt. (16) Tales sunt, quos aut retam, multiplici fraude componit. Cui adulterinos in- baptizatione, aut poenitentia sauciastis, ne soli aut serit ranos, et quæ suas jamdudum succisa perdide- solae periisse videantur, alios vel alias secum perire rat, alienas accipit frondes. (11) Alias aves clau- magno studio et labore contendunt. LECTI0NES VARIANTES. • In mss. C. et S. G. aucupii. B b In ms. S. G. avium.

VARIORUM NOTÆ.

Fr. Balduini editio ii interjicit ista : Jam meum debes corpore, sola pelle relicta, eaque demum fœno aut sequi errorem, jam debes deserere veritatem. Quamdiu furfure, scrutis ac titivillitiis cujuscumque generis re

te tenes, hoc dicere, imitare, etc. INCERt. pleta ac extrusa, conservari. Potest et evisceratas (8) Vos estis ancupes. Aves mortuæ, de iis sunt ac- ierri. M. C\s\ui. cipiendæ, quos rebäptizaverant : inclusæ vero caveis, (12) Portat in cavea. Poenitentes, quia non com

[ocr errors]

volatu, etc. Corrige itaque, quanlum potest, Bar- - - m. - . thium corrigenteni, qui Fete'simplici volùnii niturali. nec loqui, nec quidquam agere poterant. Albas*.

bus ramis induunt. INcent. (46) Tales sunt quos aut rebaplizatione, etc. Qui v0(10) Arborem portant. Quia veram Ecclesiam non let hoc retinere, per ne licebit illi. Cum tameQ de habebant. Albasp. perditis hic loquatur, et in perniciem suam seduçtis,

(11) Alias aves clausas portat in cavea, etc. Scribe : cumque lib. 11 de Pænitentia sauciare super hac ipsa Alias aves clausas portat in cavea, et visceratas alias ad re dixerit, fallor aut hic etiam sauciastis quam sociasimaginem , etc. quæ principis editionis scriptura est, tis verius est. Sui tamen quisque fruatur libertate visceratas, id est, fartas et distentas : cujus contra- judicii. Favet tamen nolis quod in principe editione rium sit, evisceratas. Notum est solere ita aves et ra- sauciastis non sociastis. M. CAs Aub. Iua restitutum cae riora quævis animalia extractis visceribus, et omni mss.

99 (1) LIBER SEPTIMUS. (3)

In hoc novissimo libro continetur, Traditores qui in primo libello sub nominibus suis et locis et confessionibus sunt demonstrati, non grave e peccatum habuisse, qui necessitate, non voluntate peccaverint, bono unitatis etiam tales in communione recipi potuisse.

I. Donatistas minus norios esse et ad communio- D Ecclesiam demonstratam, post repulsas quas ingerc

nem facilius admitti posse, quam eorum parentes tra- batis calumnias, et post peccata vestra, quæ a Deo

ditionis reos. — Post Traditores ostensos et sanctam increpari meruerunt ordine suo; et iteratio ' sacraLECTIONES VARIANTES.

* In ms. S. G. grave. nam hic singulorum librorum argumenta percurrit Optatus, d In mss. C. et S. G. traditione. In ms. S. T. ratione. In et designat his verbis argumentum libri quinti, in quo agims. P. S. oratione. Nos ex conjectura restituimus, iteratio; tur de iteratiome baptismi.

VARIORUM NOTÆ.

(1) Suspìgatus sum aliquando hunc Librum qui et niat, agnoscam esse Optati: verum dicam esse scriin editione Germanica Cochlaei præteritus fuit, non pluri pòst editos sex süperiores. H;cc Fr. Balduinus.

esse 0ptati, cum Hieronymus nonnisi sex libros ab eo . INcent. scriptos esse scribat, et ipse Optatus lib. 1, nonnisi (2) Liber septimus. De hoc Libro septimo quid sensex librorum argumentum proponat. Sed cum hic tieudum vide quao diximus ubi de scriptis Optati. Liber septimus reperiretur ii, tribus quibus usus sum I)u PiN,

manuscriptis exemplaribus, et styluâ regque convo

mentorum, et (3) praesumptiones vestræ, et terrores, A nostri majores; sed nobis lætandum est, quod tales

ostensi sunt : jam responsorum dictorumque nostrorum finis esse debuerat : sed quoniam post invidiæ silvam securibus veritatis abscissam, video adliuc vestras vel vestrorum provocationes pullulare, quas vos audio dicere ", (4) ad unam communionem non oportuisse qu;cri b, cum filios traditorum vos esse constiterit; ad ea pauca respondeam. Revera sufficiebat sibi Ecclesia Catholica habens innumerabiles populos in provinciis universis : sufficiebat et in Africa, licet in paiicis; sed Deo vestra separatio non placebat: quoniam divulsa fuerant (5) unius corporis membra : et contra voluntatem Dei, fratres a fratrihus errabatis. Quamvis (6) domesticum judicium in parentibus vestris operatum sit, ut ultro recederent qui pro admissa traditione c abjici debuerant : (7) mulluum judicium celebratum est, sed sententiæ est operatus 100 effectus. Pellendi fuerant post traditionem, de qua sibi in Concilio Numidiæ confessi sunt : sed ne invidia esset ' (8), excusata est (9) judicandi severitas; dum majores vestri ultro invenerunt de reatu consilium, ut cooperto crimine suo, (10) quasi superbi discederent, quibus et dolere et erubescere debebatur. (11) llli namque si illo tempore, bomo pacis unitas fieret e, et si f ad Ecclesiam Catholicam sponte venissent 8 : non sicut vos, quos non sine voluntate Dei adduclos h esse constat, ut rediretis unde erraveratis (quamvis adhuc erretis), si ad Catholicam (ut dixi) sponte venissent, quia traditores

[ocr errors]

usque ad nostra tempora minime duraverunt. Ergo hodie negotium i novum est, dum vobiscum res, non cum illis agenda est. Quamvis ab ipsis ad vos videatur hæreditaria macula esse transmissa ; tamen in hoc titulo non polestis rei esse cum patribus vestris, secundum judicium Dei, qui locutus est per Ezechielem Prophetam, dicens: Anima patris mea est, et anima filii mea est: anima quæ peccat, sola punietur (Ez. xviii, 4). Quæ resjam et antiquis saeculis, in ipsis natalibus mundi probata est, dum (12) non pertinuit ad Seul, filium Adae, patris admissum. Sed ne quis dicat alio loco scriptum esse, dicente Domino : Mala patrum usque in quartam progeniem redditurum (Exod. xx, 5). Illius sunt procul dubio ambæ voces; sed non ad unum populum sonat utraque i. Prima est per Moysem * ad certum genus l;ominum : secunda, per Ezechielem ad alterum genus iiominum. Dum 1 sciret Deus Judæos apud Pontium Pilatum professuros, ut dicerent : Sanguis hujus super nos, et super filios nostros (Matth. xxvii, 25): de præscienlia m Deiis vidit pro magnitudine culpæ parum fuisse quod dicturi erant; et ut co:mpetentibus poenis lueretur offeiisio, ipsis Judæis comminatus est, dicens : Se mala patrum usque in quartam progeniem redditurum. Ergo ha-c vox ad solos Judæos specialiter pertinet. Cæterum, illa ad Christianos, qua dignatus est promittere non vindicare in filios, si quid peccetur a patribus, nec in palribus si quid a filiis forsitam delinquatur ".

fuerant : de talibus recipiendis dubitarent forsitam C Temporibus unitatis, principes vestri qui probantur

LECTIONES WARIANTES.

° *ta in mss. C. et S. G. In mss. S. T. et P. S. quibus potestis dicere.

l, Iii ms. S. T. venire non oportuisse.

* In mss. S. T. et P. S. traditionis culpa.

d Ita in mss. S T. et P. S. melius quam in aliis, Invidiæ essent, nisi quod postea pro est quod est in aliis mss. legilur el.

e In mss. C. et S. G. umitatem facere debueramt. Post hæc verl)a in editis habetur lacinia quædam, in qua excusatur crimeu traditio:iis; ncscio unde deprompta; nec enim extat in ullo e quatuor codicibus manuscriptis quos mihi videre contigit, nec in prima , ditione Balduini, in c concinit cum antecedentibus et consequentibus, quæ hac sublata optime cohærent, nec stylum 0ptati sapit, et al) ipsius placitis et doctrina prorsus ábliorret. His de causis hanc laciniam hic Omisimus et in appendicem rejecimus.

[ocr errors]

VARIORUM NOTAE.

(5) Præsumptiones. Quod scilicet sanctitatem per- D ausus est judicare, ne solus remaneret, ul liabetur in ista fecisse, jam e vivis excesserant, vobis quasi ^ A nium est animarum : unus dominus agri ', ubi naia

sonarum baptizare, et peccata remittere dicerent, non autem Sacramenta. AlBASP. 4) Ad unam communionem. Compellebantur ad unitatem Donatistæ, ac dicebant cur nos ad veslraim communionem vi adducitis, cum simus iraditores, et traditorum filii, uti dicitis? A lb Asp. (5) Unius corporis. Ecclesiæ quæ erat in Africa. Alb. (6) Domesticum judicium. Quia sese ab Ecclesia separaverant : vel quia in Concilio Numidiæ fassi sunt se esse traditores. AlbAsp. (i) Nullum judicium. Nullum Concilium celel)r;itum fuit, ut illi qui Majorinum ordinarunt, ab Ecclesia expellerentur : sed ab ca sponte recesserunt. AlbASP. (8) Invidia esset. Ne ex iis pulsis, aliis invidia fier et, eo quod tot episcopos ejecissent. i)u PIN. (9) Judicandi sevcritas. Secundus qui præerat non

primo libro. AlbAsp.

(10) Quasi superbi. Quasi alios damnantes et quasi innocentes, libro sexto, ibi modo superbus invenius, elc. AlbAsp.

(11) Illi namque. Sensus est : Qui confessi sunt in Concilio Numidiae se Codices trádidisse, non erant puniendi, neque excommunicandi si l)ono pacis id factum fuisset, el ne Ecclesia divideretur. Albasp.

(12) Nam non pertinuit ad Seth Filium Adæ, et'. August. de [læres. c. 19. Sethiani momen acceperunt a filio Adæ, qui vocatus est Seth. Eum quippe hgiorunl, sed fabulosa et hæretica tamitate, etc. Alidit Tertulliamus eos Christnm non alium credidisse, qu m Seth, 0mitto quae alii de iisdem. Ad Optati verha quod attinet, non ego is jam, qui gravius quidquam de viro saucto pronuntiaverim. ld iaiulum dicam, vehæreditariam maculam relinquentes, quam prius Deus a vobis providenlia sua sic diluit, dum inter patres et filios (sicut supra diximus) separavit. Igitur quia iradere peccatum est, videant parentes vestri, quid in judicio Dei respondeant : vestrum tamen (quia " aliis temporibus estis) peccatum esse non potest. II. In Ecclesia Dei usque ad diem judicii bonos et *malos reperiri, et hos esse tolerandos. — lnde est quod vos jamdudum in communionem nostram (13) voluimus recipere, quia vos illo tempore non peccastis, sed principes vestri e. Nec quasi ex toto sancnus debet quis de altero judicare : quia scriptum est in Evangelio, Christo dicente : Nolite judicare, ne judicetur de vobis (Matth. vm, 1): maxime cum nemo ex toto sanctus poterit inveniri. Nam si sunt qni possint non habere peccata, mentiuntur in oratione Dominica, si sine causa indulgentiam postulant, dicentes Deo Patri : Dimitte nobis peccata, sicut et nos dimittimus 101 debitoribus nostris (Matth. v1, 12; Luc. xi, 4): cum Joannes Apostolus, et omnium conscientias prodat, et suam resignet ' his verbis: Si dixerimus, inquit, quoniam peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est (I Joan. i, 8): cujus dicli rationem in quarto libro manifestius explanavimus. Sed fac et aliquos essé uola sanctitate perfectos, non licel ut sint sime frauribus, qui ne repellantur, Evangelica praecepta reclamant, quibus describitur (14) ager e qui est totus orbis, in qno est Ecclesia, et seminntor Christus, qui præcepta dat salutaria. E contrario, homo est nalus, id est diabolus, qui non in luce, sed per tenebras seminat importuna peceáta : et ih uno agro nascuntur diversa semina; sicut in F.cclesia non est similis tnrl)a animarum. Ager suscipit semina bona vel mala : est diversitas seminum; sed creator umus om.

[ocr errors]

sunt zizania : duo sum auctores seminum, sed ager unum doniinum habet; ipsum Deum Dominum. lllius est terra : illius sunt bona seminâ : illius est et pluvia. Ideo vos adductos recipere in unitate consensimus; quia nobis non licet vel separare, vel repellere : quamvis peccatores in uno agro nobiscum natos, una pluvia, hoc est, uno baptismate nutritos: quomodo nom licuit aposlolis de tritico zizania separare : quià separatio sine exterminio fieri non potest : ne dum evellitur quod opus nom est, conculcetur quod opus est. Pariter jussit Christus in agro suo per totmm orbem terrarum, in quo est una Ecclesia, et (15) sua semina crescere et aliena. (16) Posl crementa commnunia, venturus est judicii B dies, qui messis est animarum, sedebit judex Filius I)ei, qüi agnoseit quidest suum et quid alienum. Illius erit eligere quid condat in horreo, et quid tradat incendio : quos ad interminata tormenta deslinet : et quibus promissa præmia repraesentet. Agnoscamus nos omnes homines esse : nemo sibi usurpet divini judicii potestatem. (17) Nam si sibi totum vindicet quivis Episcopus, dicatur quid iii judicio acturus est Christus? satis sit homini, si de peccato suo reus non sit, quam ut de alieno judex esse desideret. Professio denique nostra est bono pacis vos non repellere *. Nefas est enim, ut Episcopi faciamus quod Apostoli non fecerunt, qui permissi non sunl vel semina separare, vel de tritico zizania evellere. III. Exemplo apostoli Pelri uti posse Donatislas nt eis detur venia. — Quod si de recipiendis vobis Catholica dubitaret, nonne vos debuistis unitatis assequi formam? sed exempla in Evangelio lecta proponere noluistis, ut est lectio de persona beatissimi Petri; ex qua, (48) forma unitatis relinendæ vel facienda: descripta fecitalur. Equidem malum est conlra in

LECTI0NES WARIANTES.

a Deest in ms. S. G. b In ms. S. G. qui ab. In ms. 8. T. quia ab. • Hic in editis excepta Balduini èditione, inseruntur tres lineæ quæ non extant in mss. tHas habes in appendice cum aliis addilamentis ad huncce librum. d d In mss. C. et S. G. designet, sed resignet magis quaral. e Hunc locum restituimus ex mss. S. T. et P. S. In aliis mss. et in editis corrupte admodum legilur, declainanles,

Scriptura muniuntur. Ager.
Ita in mss. S. T. él P. S. In mss. C. et S. G. Unus

domini ager.

5 In miss. C. et S. G. bonum pacis mom repellere. In ediuis hic habetur : Non solum vos non repellere, sed etiam parentes veslros, si eorum temporibus contingeret et unitas [? bonum pacis non repellere : sed hæc desunt iu omui

us mss. el ii prima editione Balduiui, videnturque ascitilia.

VARIORUM NOTÆ.

reri me, ne imprudenti et incauto illi hæc exciderint, uæ s;evioris examinis acrimoniam ægre sustineant. Å hanc aliis Provinciam relinquo lihens. M. CASAUb. (13) Voluimus recipere. Eidem objectioni respondet: si sumus tradilorum filii, cur vullis nobiscum communicare? ALbAsp. (14) Ager. Tota collatio Carlhaginensis hoc argumenio coiiclusa est : ait igitur cuin peccaloribus vivendum esse, quia Ecclesia est ager, qui trilicum et zizania continet. A lb Asp. (15) Et semina sua crescere: et aliena post crementa, etc. Fuerunt qui ex his 0ptati verbis nescio quam elegans, novum certe inii i postcrementi verbum euderini, et dixerimt ita a nostro appellari, quæ postcreverunt. Sed de verbi eleganlib 11011 quæro. Oplati

D certe verbum hon est, quem scripsisse nihi consfat, et semina sua crescere et aliena. Post crementa communia venturus, etc. Crementi vox (si quis dubitat) ab idoneis patronis, Tertulliaiio, Cypriáno et aliis, si Opus, asseretur. M. CASAUb. Ita restitulum ex mss. (16) Post crementa. Dicit quæ post creverunt. INCERT. (17) Nam si sibi totum. Quid, qua so, Christus in die judicii separabit et judicabit, si episcopus omnes peccatores velit separare ab Ecclesia? Al b Asp. (18) Forma unitátis retinendae. De h;c eadem unitatis forma ante 0ptatum præclare Cyprianus lib. de Unitate Ecclesiae': Ut unitatem manifestaret, umam cathedram constituit, et unitatis ejusdem originem ab umo incipientem sua auctoritate disposuit. Iloc erant utique ei caeteri apostoli, quod fuit Petrus, pari coiisor

terdictum aliquid faeere : sed pejus est unitatem non A quem non vidit; si negavit quem non agnovit, si ne

habere cum possis. Quam unitatem, ipsum Christum videmus præposuisse vindictæ suæ, qui magis omnes discipnlos suos voluit in uno esse, quam quod offensus fuerat vindicare: (19) dum mollet se negari, promisit se apud Patrem negaturum esse, qui se negaret ", et b cum hæc ita c scripta sint, tamen bono unitatis beatus Petrus, cui satis erat si post quod negavit, solam veniam consequeretur d, et præferri Apostolis omnibus meruit, et claves regni cœlorum 102 communicandas cæteris, solus accepit. Bono unitatis, sepelienda esse peccala hinc intelligi datur, quod beatissimus Paulus Apostolus dicat, charitatem posse obstruere multitudinem peccatorum : Onera (inquit) vestra invicem sustinete (Gal.vi,2); et alio loco ait: charitas magnanimis est: charitas benigna est: charitas non zelatur: charitas non inflatur: non quærit quæ sua sunt (I Cor. xiii, 4 et 5): et benedixit. Hæc enim omnia viderat in apostolis cæteris, qui bono unitatis, per charitatem noluerunt a communione Petri recedere, ejus scilicet qui negaverat Christum. Quod si major esset amor innocentiæ, quam utilitas pacis et unitatis, dicerent se iion debere communicare Petro, qui negaverat magistrum, et Dei Filium Dominum. Possent non communicare (ut supra dictum est) beatissimo Petro: possent contra illum recitare verba Christi, qui promiserat negaturum se esse apud Patrem, eum qui se coram hominibus negasset. Ad quam formam debet diligenter attendi : de qua dum pauca commemoro, ipsius sancli Petri beatitudo veniam tribuat, si illud commemorare videor quod factum constai et legitur: dubito dicere peccasse tantam sanctitalem; sed ipse hoc factum probat, qui et doluit amare, et flevit ubertim, qui nec doleret nec fleret, si nulla intervenisset offensio. Potuit e utique caput apostolorum ita se gubernare, ut nihil incurreret quod doleret : sed ideo (20) in uno titulo ejus multa videntur errata, ut posset ostendi bono unitatis omnia debere Deo servari. Et nescio an in altero hoc genus peccati, tanti ponderis esse possit, quanto in beato Petro fuisse manifestum est. Quisquis enim forte in aliqua persecutione negavit Filium Dei, in comparatione beati Petri videbitur levius f deliquisse si negavit

[ocr errors][ocr errors]

gavit cui nihil promisit; si semel negavit. Nam in beato Petro hoc genus peccati dilatatum est : primo quod cum interrogaret Christus omnes quem se homines dicerent, unus dixit Eliam; alter dixit prophetam : tunc Christus dixisse legitur : Vos quem me dicitis esse g ? et ait illi Petrus : Tu es Filius Dei vivi (Matth. xvi, 15 et 16). Pro qua agnitione laudari ab eo meruit h : Ecce i cæteris non agnoscentibus Filium Dei, solus Petrus agnovit. Deinde sub die passionis, cum diceret Christus : Ecce teneor et fugietis omnes (Matth. xxvi, 32). Tacentibus cæteris, solus se promisit non recessurum : de præscientia Filius Dei ait: Petre, antequam gallus cantet, ter me negabis (Ibid. 53). Additum est aliud ad pondus peccati, promissum scilicet quod non erat impleturus. Postea quam in domum Caiphæ ductus est Christus, ad mensuram delicti complendam, de tanto numero nullus alius interrogatur præter beatum Petrum : interrogatus primo negat; interrogatus iterum negat; tertio dixit se Christum omnino non nosse : et canlavit gallus; non ut tempora cantu suo distingueret, sed ut peccasse se beatus Petrus agnosceret. Denique doluit amare, et flevit ubertim. Ecce, ut supra dictum est, cæteris non agnoscentibus j, solus agnovit : cæteris non promittentibus solus promisit : cæteris nec semel negantibus, ter solus negavit; et tamen bono unitatis, de numero Apostolorum separari non meruit. Unde intelligitur omnia ordinata esse providentia Salvatoris, ut ipse acciperet claves. Interclusa est malitiæ via, ne apostoli animo licentiam judicandi conciperent, et severe contemnerent eum qui negaverat Christum. Stant tot innocentes, et peccator accipit claves, ut unitatis negotium formaretur. Provisum est ut peccator aperiret innocentibus, ne innocentes clauderent contra peccatores k, et quæ necessaria est unitas, esse non posset. Hæc si commemoraretis, communicare eupientes; quando vos Catholica pio sinu suscipere dubitaret Ecclesia? cum constet vos non traditores esse, sed filios traditorum. IV. Donatistis non autem Catholicis convenire quod dictum est de muscis morituris. — Nam aliqui ex vobis volentes nos populis suis contemnendos ostendere;

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

etiam illud miscent * (21) tractatibus suis quod a Sa- A oleum de se suave sit, vacet quod agitur ab homini

lomone propheta dictum est : Muscæ morituræ exterminant olei suavitatem (Eccl. x, 1): Et muscas b morituras nos appellant : et (22) oleum nominant, illum scilicet liquorem , qui ex nomine Christi conditur; quod chrisma postquam conditum est nomimatur. Antequam fiat, adhuc oleum est natura simplex ; fiet ° suave, dum 103 de nomine Christi conditur. Ergo tres res sunt quas Salomon propheta nominavit : oleum, suavitatem, et muscas morituras exterminantes suavitatem. Istæ tres res loca sua habent in ordine : primo loco est oleum : secundo suavitas de confcctione : tertio, muscæ morientes exterminantes suavitatem. Quisquis est talis tractator ex vobis, probet quomodo nos muscas morituras appellat. Si apud vos putatis esse confectionem quæ det oleo suavitatem : apud vos est oleum et suavitas. Numquid nos exterminamus oleum vestrum, ut merito nos muscas morituras appelletis? quod vestrum est, apud vos est. Et si a vobis ad nos aliquis transitum fecerit; (25) sic a nobis servatur, quomodo a vobis dimittitur : quomodo dicitis quia nos sumus muscæ morituræ suavitatem olei corrumpentes, cum post vos mihil tale facimus? aut si a nobis dicitis suavitatem olei corrumpi posse : (24) aut possumus aliquid, et damus oleo suavitatem : aut si nos, ut vultis, nihil possumus : reimansit oleum tale esse, quale et natum est : quomodo dicitis quia nos sumus muscæ morituræ , corrumpentes suavilatem olei? Igitur oleum antequam a nobis conficiatur, tale est quale et natum est : confectum, suavitatem ex nomine Christi accipere potest. Quomodo possumus uno facto d et conficere, et corrumpere ? restat ut si

bus si ab homine in nomine Christi conficitur. Non potest idem operarius duas res repugnantes et contrarias simul facere. Vobis absentibus si conficimus e, non corrumpimus. Si corrumpimus, quis ante nos confecerat quod corrumperemus? Quare ne vacet dictio Prophetæ (si ita est), intelligite quia vos estis muscæ morituræ. Vos enim exterminastis non quod natum est, sed quod confectum est, suavitas enim legitur non natura posse corrumpi. Oleum enim simplex est, et nomen suum unum et proprium habet : confectum jam chrisma vocatur, in quo est suavitas, quæ cutem conscientiæ mollit, exclusa duritia peccatorum : quæ animum innovat lenem : quæ sedem Spiritui Sancto parat, ut invitatus illic, asperitate

B fugata, libenter inhabitare dignetur. IIæc est suavitas

[ocr errors]

olei, quam possunt muscæ moriturae corrumpere. Si nos exterminaremus a vobis confectum oleum, merito nos muscas morituras appellare possetis : sed dum quod a vobis unctum est, tale servamus, quale suscipimus; muscæ morituræ esse non possumus. Sed dum vos invidiæ tempestatibus impulsi, quasi in oleum caditis; vos exterminatis in rebaptizatione suavitatem olei illius quod in nomine Christi confectum est, unde comdirentur mores, unde accenderetur lumem mentis, ad salutarem f ct veram intelligentiam. Vos exteriminatis rem ubi oleum fuit et suavitas. Nos quomodo potuimus corrumpere suavitatem, quæ ante nos a nullo confecta esl? seduxistis homines, rebaptizastis, iterum unxistis. Proh dolor ! non sine morte vestra, exterminastis 8 quod fuerat de nomine Christi confectum, more muscarum, quæ pereuntes exterminant: (25) quia mors est peccatum, quod non habet:

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

(21) Tractatibus. Tractare est Episcoporum,valetqiie conciönari, sic tractatorem infra hac pagina dixit, insinuandi alicujus rei causa, non tamen tractandi quod est episcoporüm. Sic Origenem tractatorem, ni fallor (nam liber scribenti non est ad manum), vocat omnium episcoporum Galliæ politissimus Sulpitius Severus. INcERt. (22) 0leum. Ita nostri hæretici per contemptum chrisma vocant oleum. ALBASP. (23) Sic a nobis servatur. Non rebaptizatur. AlbAsp. (24) Aut possumus. Si damus oleo suavitatem, aliquid possumus, et ita possumus baptizare : si nihil damtis, oleum apud nos non fit suave. AlbAsp. (25) Quia mors est peccatum, etc. Distinguo, quæ pereuntes exterminant. Quia mors est peccatum, quod inon habet indulgentium, scriptum est : Quia qui peccaverit, etc. τὸ quia e superiore fortasse versiculo repe1itum, ubi άμην λόγω υμίν άτι, etc. Quo plenius probet Optat. verbà illa de muscis morientibus suavitatem olei exterminantibus in Donatistas competere, postquam jam probavit, illos suavitatem olei corrumpere, dum rite baptizatos rebaptizabant, etiaim in eo muscas imitari addit, quod et ipsi morientes id agant. Quare autem morientes et morituri ? quia peccatum quod

rebaptizantes admittunt, non habet indulgentiam, id est, irremissibile; peccatum autem quodcumque esso irremissibile, mortem esse nemo dubitat : sed tamen hinc non magis liquet, quam si nihil adduxisset, quo probaret. Deinde qui potuit Oplatus dicere, rebaptizantium Donatistarum peccatum , condonari hon

D posse ? Quare nisi comimodior aliqua interpretatio

horum verborum possit excogitari, expungeiida ista omnia putaverim tamquam spuria, scriptum est quia qui peccaverit in Spiritum Sanctum non remittetur ei, nec hic nec in futuro sæculo. Ut ista sit Optati verbo. rum sententia : rebaptizantes contra divina præcepta gravissime peccant : peccatum autem quod non habet indulgentiam (id est, quamdiu seu quòdcumque non est expiatum et remissum) mors est : ergo vos non sine morte vestra, etc. Non mirum autem, si Lector, qui verba ista quod non habet indulgentiam de peccató &avyyvoatâ, zzi &avyyopivq) acceperat, locum Scripturæ qui eo pertinebat, in margine notaverit. In margine autem semel notatum, postea in ipsum textum receplum esse, multo minus est quod miremur. Et de istis sacræ Scripturæ verbis plane ita sentio, locum hic habere non posse. Istorum autem 0ptati verborum, alium esse sensum, aliamque Optati fuisse

« ElőzőTovább »