Oldalképek
PDF

XXXIX. Quibus ex supra notatis disciplinis queve
animo danda opera. Ileges humanæ.
XL. Ab Ethnicis si quid recte dictum, in nostrum

usum est convertendum. 63
XLI. Studium Scripturae sacræ qualem animam

requirat, Hyssopi proprietates. 64
XLII. Sacræ Scripturae cum profana comparatio. Ibid.

LibeR TeRtius. — Postquam egit in superiore libro
de removenda signorum ignorantia, transit nunc
S. Doctor ad considerationem ambiguitatis quæ
cum in propriis tum in translatis signis occurrit.
In propriis quidem ex interpunctione vocum, ex
earum pronuntiatione, ex ancipiti significatu ;
quod genus ambiguitatis ex contextu sermonis,
et collatione interpretum, aut ejus linguæ unde
Scriptura translata est inspectione resolvi osten-
dit. In translatis vero Š; ambiguitas contingit,
cum ipsa dictio non ad litteræ sensum ponitur
in Scripturis; qua de re Qperosius disputat, tra-
flitque regulas quibus dignoscatur an locutio
figurata sit, et siquidem figurata, quo pacto
debeat explicari. Ad extremum ipsius Tichonii
septem regulas singulatim expeudit. 65-66
CAPÜt praiMUM. Summa superiorum librorum, et
scopus sequentis. Ibid.
II. Ambiguitas ex verborum distinctione quo modo
tollenda. Ibid.
III. Qua ratione expediatur ambiguitas ex pronun-
tiatione. Percontatio et interrogatio quo differant. 67
IV. Ambiguitas dictionis qua ratione expediatur. 68

V. Scripturæ figuratas locutiones ad litteram
accipere servitus miserabilis. Ibid.
VI. Judæorum servitus sub signis utilibus. 69
VII. Servitus gentium sub signis inutilibus. 70
VIII. Aliter Judæi a signorum servitute liberati,
aliter gentiles. Ibid.

IX. Quis signorum servitute premitur, quis non.
Baptismus, Eucharistia.
X. Unde dignoseatur an figurata sit locutio. Regula
generalis. Charitas. Cupiditas. Flagitium. Faci-
mus. Utilitas. Beneficentia. 71
XI. Regula de iis quæ sævitiam redolent, referun-
turque nihilominus ex persona Dei vel sancto-
rum. 72
XII. Regula de dictis et factis quasi flagitiosis impe-
ritorum judicio, quæ Deo vel sanctis viris tri-
buuntur. Facta judicantur ex circumstantiis. Ibid.
XIII. Continuatio ejusdem argumenti. 74
XIV. Error opinantium nullam esse justitiam per
seipsam.
XV. Regula in figuratis locutionibus servanda.
XVI. Regula de locutionibus præceptivis.
XVII. Alia omnibus communitér, aliâ singulis seor-
sim præcipi.
XVIII. Quo tempore quid præceptum vel licitum sit
considerandum. Ibid.
XIX. Mali alios de suo æstimant ingenio. 76
XX. In quavis vivendi ratione boni sui sunt similes. Ibid.
XXI. Dayid quanquam in adulterium lapsus, longe
fuit a libidinosorum intemperantia.
XXII. Regula de Scripturæ locis, ubi laudantur
facta quædam bonorum hodie moribus contraria. 78
XXIII. Regula de locis ubi magnorum virorum
eccata referuntur. Ibid.
XXIV. Ante omnia considerandum genus locutionis. Ibid.
XXV. Idem verbum non idem significat ubique. Ibid.
XXVI. 0bscura ex locis apertioribus í';;;;;;;; 79
XXVII. Eumdem locum varie intelligi nihil prohibet. 80
XXVIII. Locus incertus tutius per alios Š,
locos quam per rationem manifestatur. Ibid.
XXIX. Troporum cognitio necessaria. Ibid.
XXX. Regulæ Tichonii donatistæ expenduntur. 8M
XXXI. Regula prima Tichonii. 82
XXXII. Regula secunda Tichonii. 1bid.
XXXIII. Regula tertia Tichonii. Liber de Spiritu

Ibid.
Ibid.
Ibid.

et Littera. 83
XXXIV. Regula quarta Tichonii. Ibid.
XXXV. Regula quinta Tichonii. 86
XXXVI. Regula sexta Tichonii. Ibid.
XXXVII. Regula septima Tichonii. 88

LIBER QUARTUs. — Hactenus de investigando Scrip-
turæ sensu, nunc demum agitur de disserendo.
Et quidem rhetoricæ artis præcepta ad hujus
libri institutum pertinere non vult Augustinus ;
sed tamen summa diligentia christiani oratoris
partes persequitur: em sacrarum litterarum auc-
tores et doctores egclesiasticos dicendi sapientia,
imo et eloquentia longe præstantissimos imitan-

dos proponit, £x eorum scriptis elocutionis exem-
la in vario dicendi generé subjiciens. Postremo
ipsum ecclesiastem hortatur, ut in prunis orationi
etoperam, et quod verbis docet alios, id omnino
vita et moribus prsætet.
CAPUT PRIMUM. Rhetoricæ præcepta tradere non est
hujus instituti.
II. Rhetorica facultate christianum doctorem uti
convenit.
III. Rhetoricæ præcepta qua ætate quave ratione
discipos sunt.
IV. Officium doctoris christiani.
V. Interest magis ut sapienter dicat christianus
orator, quam ut eloquenter. Unde consequi id
valeat.
VI. Sapientiajuncta cum eloquentia, in sacris auc-
toribus.
VII. Pulchre docet, adductis exemplis, in sacris
Litteris inesse germanam eloquentiam, quæ sapien-
tiæ adhæret velut inseparabilis comes. Exempla
onuntur ex Epistolis Pauli et ex Amos propheta.
xemplum aliud sanæ eloquentiæ ex Amos vi, 4.
VIII. 0bscuritas sacrorum auctorum, licet eloquens,
non imitanda a doctoribus christianis.
IX. Difficilia intellectu apud quos et quomodo tra-
ctanda.
X. Perspicuitatis in dicendo studium.
XI. Quäre conanti docere dicendum perspicue, non
tamen insuaviter.
XII. Oratoris est docere, delectare, flectere, ex Cice-
rone, de 0ratore. Quo modo hæc tria præstare
debet. -
XIII. Dicendo demum flectendi animi.
XIV. Dictionis suavitas pro ratione argumenti pro-
curanda est.
XV. Orandus Deus auctori ecclesiastico ante concio-
nem.
XVI. Docendi præcepta non superfluo dantur ab
homine, tamétsi dolores efficiat Deus.
XVII. Ad docendum, delectandum et flectendum
ertinet triplex dicendi genus.
XVIII. Ecclesiasticus orator in materia grandi sem-
per versatur.
XIX. Alias alio utendum dicendi genere.
XX. Exempla ex sacris Litteris : primum, dictio-
nis submissæ : deinde, temperatæ.; postremo,
grandis : hæc tria ex Epistolis Pauli.
XXI. Exempla triplicis hujus generis dictionis ex
doctoribu§ ecclesiasticis, nempe Cypriano et Am-
brosio, desumuntur.
XXII. Omnibus generibus dictio varianda est.
XXIII. Quomodo intermiscenda dictionis genera.
XXIV. Sublime dicendi genus quid efficiat.
XXV. Temperatum dicendi genus quem in finem
referri decet.
XXVI. In unoquoque dicendi genere intendere de-

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

bet orator ut intelligenter, libenter et obedienter {17

audiatur.

XXVII. Obedientius audiri cujus vita dictioni res- AM

ondet.
x&î. Veritati potius quam verbis studendum.
Verbis contendere quid sit.
XXIX. Non culpandus ecclesiastes,
sumit conscriptum eloquium, quo
roferat.
XXX. Concionator præmnttat orationem ad Deum.
XXXI. Excusat prolixitatem libri.
ADMONirio de Li brao de veraA RELiGioNE.
S. AURELII AUGUSTINI HIPPONENSIS EPISC0PI,
DE VERA RELIGIONE LIBER UNUS, in quo, præ-
misso veram religionem non reperiri apud Paga-
nos, neque in secta ulla præterquam in catholica
Ecclesia, mox divinæ œconomiæ erga humanam
salutem historia (quod quidem christianæ religio-
nis caput ac fundàmentum est) sic explicatur, ut
Mani hæorum de duabus præsertim naturis seu
de mali origine et naturâ errores revincantur.
Agitur de dùplici via qua Deus hominibus con-
sulit, auctoritate credentes ad salutem vgcans,
intelligentes ratione. Quippe ratione subnixus
homo ex rebus inferioribüs ad Deum evehitur;
imo ad ipsum prosequendum admonetur ex ipsis
vitiis de quoruìm triplici genere prolixum hic ser-
monem ihstituit Augustinus ; qüi denique unum
verum Deum, id est Trinitatem, Patrëm, et Fi-
lium, et Spiritum sanctum vera religione colen-
dum esse concludit. -
CAPUT PRIMUM. Philosophi de religione aliud in scho-

ui a peritiore
ad populum

Ibid

É
124

121-123

Ibid.
bid.

[blocks in formation]

lv. Philosophi qui sensibilibus toti hærent conte-

muendi. 126
V. In quibus sectis vera religio. Munus divinum . .
Spiritus sanctus. Ibid.
VI. `Vera religio in sola Ecclesia catholica, quæ om-
nibus erraiìtibus utitur ad provectus suos. Boni
nonnunquam ex Ecclesia per seditiosos expulsi. 127
VlI. Cathólicæ Ecclesiæ religio amplectenda. Quid
illa profiteatur. 128
VIIl. Quæ primo auctoritate ducti credidimus, post-
modum ratione intelligimus. Hæretici prosunt
Ecclesiæ. 129
IX. Manichæorum error de duobus principiis et dua-
bus animabus. bid.
X. Historiam divinæ œconomiæ erga nostram salu-
tem narraturus, ostendit primum unde error in
religione contingat, et quomodo perfecta religio
Deo subveniente instauretur.
XI. Omnis vita a Deo. Mors animæ, nequitia. M31
XII. Lapsus et reparatio totius hominis. 132
XIII. Angelorum differentia. 133
XlV. A libero arbitrio peccatum. Ibid.
XV. Poena ipsa peccati âd resipiscendum erudimur. 134
XVI. IncarnaloVerbo beneficentius homini consul-
tum est. Ibid.
XVII. Doctrinæ ratio in vera religione quam optima,
seu Vetus, seu Novum Testamentum spectetur. 136
XVIlI. Creaturæ quare mutabiles. A37
XIX. Bona sunt, sed non summa bona, quæ vitiari
ossunt. bid.
XX. Unde animæ vitium. 138
XXI. Anima seducitur, dum fugaces corporum pul-
chritudines consectatur. M39
XXII. Rerum transeuntium administratio solis im-
iis displicet. 140
XXIII. Ominis substantia bona. Ibid.
XXIV. Duplici via saluti hominis consulitur, auc-
toritate ét ratione : ac primo de auctoritatis subsi-
dio agitur usque ad caput 29. 141
XXV. Öuorum hominum seu librorum auctoritati
de Dei cultu credendum. 142
XXVI. Divina providentia erga nostram salutem
ad sex ætates hoininis veteris ac novi. 143
XXVII. Utriusque hominis decursus in universo
hominum genere. 144
XXVIII. Quæ, quibus et quo pacto tradenda. Ibid.
XXIX. De alterò salutis subsidio, scilicet ratione ;
quomodo hac duce ad Deum homo evehitur: hæc
rimum sensibus præstare deprehenditur. 145
XXX. At ratione præstantior lux immutabilis, scili-
cet veritas secundum quam judicat. 1bid.
XXXI. Deus summa ista lex est, secundum quam
ratio judicat, sed quam judicare non licet. 147
XXXII. Unitatis in corporibus est vestigium, sed
ipsa unitas nonnisi mente conspicitur. A 48
XXXIII. Non corpora, nec sensus còrporis, sed judi-
cium mentitur. Differunt mentiens et fallens. M 49
XXXIV. Conficta phantasmata quomodojudicentur. 150
XXXV. Va*:andum ut Deus cognoscatur. 151

XXXVl. Verbum Dei ipsa est veritas, quia omnino
implet id a quo principio unum est quidquid est

unum. Falsifas non ex rebus, sed ex peccatis. Ibid.

XXXVII. Impietas idololatriæ multiplicis orta ex
amore creaturæ.
XXXVIII. Aliud idololatriæ genus, quo peccator
triplici cupiditati servit.
XXXIX. Ex ipsis vitiis suis animam admoneri ut
rimam pulchritudinem requirat : quod primo
$; vitio voluptatis ostenditur usque ad caput 43.
XL. De pulchritudine corporum carnisque volup-
tate, et de peccantium pœna.
XLl. In peccafitis animæ pœna pulchritudo.
XLII. Voluptas carnis admonet ut numeros indivi-
sibiles quiæramus. An tales insint in aliquo vitali

motu.

XLIII. In homine vis judicandi de corporum et
temporum proportione. Qui in perpetua veritate
modus ordinis.

XLIV. Dei imago Filius, ad quam facta quædam.

XLV. Voluptatis imbecillitas protrudit nos ad su-
blimiora. De superbiæ vitio usque ad cap. 49 :
quomodo per hoc admonemur ad amplectendam
virtutem.

[ocr errors][merged small][merged small]

XLVI. Invictus qui id solum amat quod amanti
eripi non potest, id est Deum ex toto corde, et

proximum sicut seipsum. M60
XLVII. Vera proximi dilectio, quam qui impendit

invictus est. M62
XLVIII. Quæ sit perfecta justitia. 163
XLIX. De curiositate deinceps, ut hoc vitio admo-

nemur ad contemplandam veritatem. 164
L. Scripturarum et interpretationum ratio. Alle-

goria quotuplex. 165
LI. Scripturarum perscrutatio in curiositatis mede-

am. 166
LlI. Et curiositas, et alia vitia suut occasio ad vir-

utem. Ibid.
LIII. Scopi stultorum ac sapientiun diversi. 467

LIV. §}$; damnatorum quam habeant ratio-
nem ad eorum vitia.
LV. Epilogus exhortans ad veram religionem, et a
falsa deterrens. Qualis erat Manichæorum religio.
Falsae opiniones de diis. Vera religio. 469
De dUobus librais de GENEsi coNTRA MANichaeos. A71-172
S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI,
DE GENESI CONTRA MANICHAEOS LIBRI
DUO. 173-174
Libera pauMus. — A Manichæorum calumniis vindi-
catur initium Geneseos, scilicet ab hocce ver-
siculo cap. 1 : In principio creavit Deus cælum et
terram, usque ad versiculum 2, cap. 2, quo
Deus septimio die requievisse dicitur,
CAPUT PR1MUM. In veteris Legis defensionem con-
tra Manichæos scripturus est stilo ad imperitio-
rum captum demisso. Ibid.
II. Versiculus M cap. 1 Geneseos vindicatur contra
obtrectantes quid faceret Deus ante mundi crea-
tionem, et unde subito placuerit ei mundum
creare. Ibid.
III. Defenditur vers. 2. 176
IV. In defensionem vers. 3 ostenditur temebras nihil

Ibid.

[blocks in formation]

XVIII. Potestas hominis in bestias. A87
XIX. Ut spiritualiter accipiendus vers. 28. Ibid.
XX. Bestiis dominari, $; allegoriam. /bid.
XXI. In vers. 31, cur dicitur, Bona valde. M88
XXII. Requies diei septimi per allegoriam, cap. 2,
vers. 1-3. 489
XIII. Septem dies, et septem tetates mundi. 490
XXIV. Ætates mundi qùare inæquales. 193
XXV. Septem dierum altior allegoria. Ibid.
Libera secUNdUs. „£$"'; expositionem Gene-
seos ab hoc versiculo 4, cap. 2 : Hic liber crea-
turæ cæli et terræ, etc., usque ad illum cap. 3,
quo Adam et Eva de Paradiso ejiciuntur. Ad
èxtremum Ecclesiæ dogmata cum Manichæorum
erroribus confert. 195-196

[blocks in formation]

XII. Sopito Adæ juncta Eva, quid sibi velit. 205 IV. Aquæ supra cœlum aereum, quod firmamentum
XIII. Spirituale conjugium in homine. 206 appellari quidam observavit. Ibud.
XIV. Serpens diabolus, Eva affectus. Ibid. W. Aquæ supra cœlum etiam sidereum. 266
XV. Tentatio quomodo dejicit. 207 VI. De eo quod additum est, Et fecit Deus, etc., an
XVI. Absconsio, ambulatio, percontatio quid signent. 208 eo declaretur Filii Dei persona. 257
XVII. Rejectio culpae et serpentis pœnâ. 209 VII. De eadem re. 268
XVIII. Serpentis cum Eva inimicitia. 210 VIII. De luce cur non additum, Et fecit Deus, sicuti
XXIX. De pœnis mulieri inflictis. Ibid. solet de aliis creaturis dici. 269
XX. De viri pœna. 21{ IX. De figura coeli. 270
XXI. Quare post transgressionem Adam vitam voca- X. De cœli motu. 274
verit ipsam Evam, et de pellicearum tunicarum XI. De vers. 9 et 10, ubi explicat quid de terræ in-
significatione. 212 formitate intelligendum sit. 372
XXII. Expulsio Adae quid allegorice. 213 XII. De vers. 11, 12 et 43, quare seorsum de herbis
XXIII. Cherubim et framea versatilis quid notent. 214 et lignis dictum sit, Et factum est sic, etc. 213
XXIV. Adam Christus, Eva Ecclesia. 215 XIII. De vers. 14, 15, etc., cur luminaria die
XXV. Hæretici et Manichæi maxime, per serpentem uarto condita. Ibid.
designati. 246 XIV. Quomodo luminaria sint in signa et tempora,
XXVI. Serpens hæreticus Manichæus. 217 in dies et annos. 374
XXVII. Adæ lapsus et poena allegorice. 218 XV. Luna qualis creata fuerit 275
XXVIII. Per epilogum singulas refellit Manichæo. XVI. An sidera æqualiter fulgeant. 277
rum calumnias. Ibid. XVII. In Genethliacos. 278.
XXIX. Confert Ecclesiæ dogmata cum Manichæorum Liber teRtius. — De vers. 20 : Et diacit Deus, edu-
erroribus. 219

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI,
DE GENESI AD LITTERAM IMPERFECTUS
LIBER. 219-220
Tractatur initium Geneseos usque ad huncce versi-
culum 26 : Faciamus hominem ad imaginem, etc. Ibid.
AdMoNitio IN sUbseQUENtEs DE GENEs1 Ad litteRAM
libraos duodecim. 245-246
S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI,
DE GENESI AD LITTERAM LIBRI DUODECIM. Ibid.
Libera pniMUs.— Expenditurinitium Geneseos, cap.4,
vers. { : In principio fecit Deus cælum et terram,
usque ad vers. 5 : Et vocavit Deus lucem diem,
etc. Ibid.
CAPUT paimuM. In Scriptura quid considerandum. Ibid.
II. Quomodo dixit Deus, Fiat luae, an per creaturam,
an per æternum verbum. 248
III. Quid sit lux illa ; curve non dictum, Fiat coe-
lum, etc., sicut, Fiat luae. Responsio prima. Ibid.
IV. Altera responsio ad superiorem quæstionem. 249
V. Informem esse creaturam intellectualem, nisi
perficiaturconversa ad divinum Verbum. Spiritus
sanctus cur super aquam ferri dictus est ante-

quam narraretur dixisse Deum, Fiat lur. Ibid.
VI. Trinitas insinuata cum in inchoatione, tum in
erfectione creaturæ. 250
VII. Spiritus Dei cur dictus est superferri super
aCIuam. - 25M
VIII. Dei amor in creaturas spectat eis ut sint et
ut maneant. Ibid.
IX. Utrum in tempore dictum sit, Fiat luae, an sine
tempore. Ibid.
X. Quomodo dies unus peractus fuit, sive in crea-
tione, sive post creationem lucis. Primus expli-
candi modus improbatur. Secundus dicendi mo-
dus difficultatibus implicatur. 253
XI. De solis officio nova difficultas in superiore
modo dicendi. 254
XII. Alia difficultas de successione trium dierum
et noctium ante $olis creationem. Congregatio
aquarum quomodo facta. 285
XIII. Aqua et terra quando creatæ, 256
XIV. Råtio cur in primo versiculo Geneseos'subin-
telligatur materia informis. Ibid.

XV. Materia origine, non tempore formam præcedit. 257
XVI. Alia ratio explicandi quomodo dies et nox
facta fuerit, emissione scilicet et contractione

lucis, non probatur. Ibid.
XVII. De spirituali luce difficultas, quomodo in ea
sit vespéra et mane, divisioque a tenebris. 258
XVIIl. Quomodo Deus operatur. 260
XIX. In obscuris Scripturæ locis nihil temere asse-
rendum. Ibid.
XX. Genesim cur interpretetur sententias varias
roferendo, non aliquam unam asserendo. 26M
I. Quis fructus hujusmodi interpretationis, qua
mihil temere asseritur. 262

Liber secUNDUs. — De eo quod scriptum est cap. M,
vers. 6 : Et diacit Deus, Fiat firmamentum, étc.,
usque ad vers. 19 : Et factum est vespere, etc.
Nonnulla in fine contra Genethliacos. 263-264
CAPUT PRIMUM. Firmamentum in medio aquarum
quid. Aquas supra sidereum cœlum esse quidam
negant. Ibid.
II. Aer terra superior. Ibid.
IIJ. Ignis superior aere. 265

cant aquæ, et reliquis usque ad primi capitis fi-

mem. 279-280
CAput PaiMUM. Animalium ex aquis eductio prius

narratur quam quæ de terra. Quod aqua `aeri,

aer cœlo proximum elementum sit. Ibid.
II. Cœlos diluvio periisse, et aerem in aquæ natu-
ram transiisse. Ibid.

[blocks in formation]

XX. In quo homo factus sit ad imaginem Dei. Cur
de hominis creatione non dicitur, Et sic est factum. 292
XXI. De hominis immortalitate difficultas ex cibo
ipsi præstito. 293
XXIl. Opinio quorumdam animæ creationem si-
gnari his verbis, Et fecit, etc., corporis vero
istis, Et finacit Deus, etc. Ibid.
XXIII. Quo spectet illud vers. 30, Et sic est factum. 294
XXIV. Cur dé homine non singulatim, uti de cæte-
ris, dictum sit, Vidit Deus quia bonum est. Ibid.
Liber QUARtUs. — Tractatur initium cap. 2 Gene-
seos ; postque nonnulla de senarii numeri per-
fectione, movetur quæstio rursum, circa vers. 5
cap. M, quomodo scilicet creata luce, facta sit ves-
pera et factum mane, sicque dies numerati usque
ad sextum et septimum. 295-296
CAPUT pRiMUM. Dies sex quomodo accipiendi. Ibid.
II. De senarii numeri perfectione. Ibid.
III. De eo quod scriptum est Sap. xm, 21, Omnia
in mensura, etc. 299
IV. In Deo esse mensuram sine mensura, nume- . .
rum sine numero, et pondus sine pondere. Ibid.
V. In Deo ipso exstat ratio mensuræ, numeri, et

ponderis, ad quam disposita sunt omnia. 300
VI. Ubi cernebat Deus unde omhia disponeret. 30!
VII. Senarii numeri perfectionem quomodo cerna- bid
mus. fd-

VIII. Quies Dei in die septimo ut intelligenda.. Ibid.
IX. Quo sensu Deus requiescere dicitur. Tristitia
laudabihs. - ... 302
X. Quæstio anipse Deus proprie requiescere potuerit. 303
XI. Quomodo ütrumque constat, Deum in die sep- . .
timo requievisse, et nunc usque operari. . Ibid.
XII. Alia ratio conciliandi Scripturam de requie et
de continua operatione Dei. - - -
XIII. De sabbati^ observatione. Sabbatum christia-
num.
XIV. Cur Deus sanctificaverit diem quietis suæ. Ibid.
XV. Solvitur quæstio superius proposita, - 306
XVI. Dei requies ab operibus suis in septimo die. Ibid.
XVII. Quies nostra in Deo. - 307
XVIII. Septimus dies cur mane habuerit, non ves-

eram. - - 308
XIX. Alia ratio qua inelligitur septimus dies ha-
buisse mane sine vespera. 310

XX. Dies septimus an creatus. . . . . . Ibid.
XXI. De lucè quæ ante luminaria fuit ad vicissitudi-
nem diei et noctis. 311
XXII. Lux spiritualis quomgdo diei et noctis vicis- . .
situdinem exhibuisse intelligitur. Ibid.
XXIII. Cognitio rerum in Verbo Dei et in seipsis. 312
XXIV. Scientia angelorum. 313
XXV. Cur sex diebus non addatur nox. Ibid.
XXVI. Numerus dierum quomodo accipiendus. 314
XXVII. Usitati dies hebdomadæ longe dispares

septem diebus Geneseos. . . . . Ibid.
XXVIII. Interpretatio data de luce et die spirituali . .
non existinietur impropria et figurata. Ibid.

XXIX. In angelica cognitione dies, vespera et mane. 315
XXX. Nihilo ignobiliorangelica scientia,licet in hac

sit vespera et mane. - Ibid.
xxxI. Ihitio creationis rerum quomodo non simul
dies, vespera et mane in angelica cognitione. 316

XXXII. Si tunc ista omnia sitnul in Angelorum scien-. .
tia, saltem non sine quodam ordine fuerunt. Ibid.
XXXIII. An simul omniâ, an per intervalla dierum

condita fuerint. 347
XXXIV. Omnia et simul facta, et nihilominus per sex

dies facta. 319
XXXV. Conclusio de diebus Geneseos. 320

Liber Quintus. — De eo qu9d scriptum est in cap. 2
Genéseos, v. 4 : Hic est liber creaturæ cæli, etc.,
usque ad illud, v. 6 : Fons autem ascendebat de
terra. 321-322
CAput prumum. Sex vel septem Geneseos dies unius . .
diei repetitione numerari potuisse. Ibid.
II. Viridé agri cur additum. - . . Ibid.
III. Ex narrationis ordine intelligitur omnia simul

creata fuisse. - - bid.
IV. Cur fenum antequam exoriretur factum fuisse
dicitur. - - 323
W. Ordo creationis rerum per sex dies, non interval-
lis temporum, sed connexione causarum. 325
VI. De vérsiculo, Non enim pluerat, etc. An intelli-
endum omnia simul creata esse. 327
VII. De fonte qui rigabat totam terram, etc. 328
VIII. Quæ ScripturaTreticet, quatenus conjectando
roferre juvat. - - 329
ix' Difficuitas de fonte terram universam irrigante. Ibid.

X. Fons ille terram totam rigans ut intelligendus. Ibid.
XI. Rerum creationem primam factam esse sine
temporis mora ; administrationem non ita. 330
XIl. Opera Dei sub triplici consideratione. . . 33M
XIII. Omnia antequam fierent, in Sapientia Dei.
XIV. Illud ex Joánne, Quod factum est, etc., quo-

modo distinguendum. Ibid.
XV. Omnia qualis vita sunt in Deo. 332
XVI. Deum fäcilius mente percipimus quam crea-

turas. 333

[blocks in formation]
[ocr errors]
[blocks in formation]

XVII. Ex futuris quænam vere futura. Ibid.
XVIII. Colligitur Adamum non formatum fuisse con-
tra- t}uam erat in primordialibus causis institutum. 354
XIX. Adamo non spirituale, sed animale corpus a
Deo formatum est. Ibid.
XX. Difficultas cQntra superiorem sententiam. Opi-
pio, cQrpus Adami prius animale, postea spiri-
tuale factum fuisse in paradiso.
XXI. Exploditur illa opinio.
XXII. Adamum peccato mortem animæ, non cor-
oris meruisse, quidam non recte arbitrantes. 353
XXIlI. In eos qui dicunt Adæ corpus ex animuali
spirituale factum in paradiso. Ibid.
XXIV. In rengvatione quomodo id recipimus, quod
Adam perdidit. Ibid.
XXV. Adæ corpus mortale simul et immortale. 354
XXVI. Corpus Adæ et nostrum diversa. Ibid.
XXVII. Quomodo mente et corpore ad id renova-
mur, quod Adam perdidit. 355
XXVIII. Adam licet spiritualis mente, corpore fuit
animalis etiam in paradiso. 101.
XXIX. De anima traëtandum in sequenti libro. 356
L1BER sepTiMUs. — Illud Geneseos cap. 2, vers. 7:
Et flavit in faciem ejus flatum vitæ, étc. ; illustra-
tur uberrima tractatione de anima. 355-356
CAput paiMUM. De anima tractatio suscipitur. lbid.
II. Animam non esse ejusdem maturâ cum Deo

Ibid.

ex propositQ Scripturæ loco arguitur. Ibid.
III. Urgetur idem argumentum. 357
IV. Deum sufflando non fecisse de seipso animam,

nec de elementis. 358

[blocks in formation]

opinio. 36A
XIl. Anima non est ex corporeo elemento. 362
XIII. Medicorum sententia de corpore humano. Ibid.
XIV. Animam non esse ex elemeníis. 363

XV. Anima incorporea.

XVI. Cur dictum sit, Factus est homo in animam
vivam. -

XVII. In faciem hominis cur dicitur Deus sufflasse. 364

XVIII. Tres ventriculi cerebri. Ibid.
XIX. Animæ præstantia supra res corporeas. Ibid.
XX. Aliud anima, aliud organa corporis. 365

XXI. Anima neque ullo ex corpore, neque ullum
corpus est.

XXII. An causalis ratio animæ fuerit condita in
diebus Geneseos.

XXII. An illa causalis ratio animæ fuerit inserta in
angelica natura. 368
XXVIII. Difficultates, cum dicitur animam Adæ non
rius creatam quam ejus corpori inspiratam
uisse. 370
Libera octAvus. — De eo quod legitur Gen. 2, vers. 8:
Et plantavit Deus paradisum in Eden, etc., usque
ad illud, vers. 17 : De ligno autem cognoscendi
bonum et malum non manducabitis de illo, etc. 371-372
CAPUT PRiMUM. Paradisus in Edem plantatus et pro-

XXIV. Anima an creata sit priusquam corpori XVI. Tarditas ingenii humani non assequitur opera
inserta. Ibid. Dei. 404
XXV. Anima si extra corpus existebat, an suopte XVII. Mulieris formandæ ratio an in hominis causali
nutu ad corpus venerit. - Ibid. c9nditione ad sextum diem pertinere praeexstabat. 405
XXVI. Anima si proprio nutu corpori inserta, non XVIII. Mulieris formandae ratio sic praeexistebat
fuit præscia futuri. Liberum arbitrium. 369 uti erat mysterio conveniens. 406
XXVII, Animam naturali appetitu ferri in corpus. Ibid. XIX. Ecstasis Adæ. 408

prie et figurate accipiendus. Ibid.
II. Genesim alias contra Manichæos cur secundum
allegoriam exposuerit. 373

III. De vers. 8 €t 9, ubi rursus de creatione ligni. 374

IV. De altera parte vers. 9, lignum vitæ et vere
creatum esse, et sapientiam figurasse. 375

V. De eodem ligno virae, ipsum et figuram, et nihi-

lominus rem veram fuisse. 376
VI. Lignum scientiæ boni et mali arbor vera et in-
noxia, Obedientia. Inobedientia. 377

VII. De vers. 10, 11, 13 et 14; illic accipienda esse

vera flumina Tiberis prius Abula. Nilus, qui
rius Geon. Ganges, qui prius Phison. 378

VIII. De vers. 15 ; an `homo positus in paradiso
ut agriculturæ operam daret. 379
IX. Agriculturæ opus allegorice. Ibid.
X. Quid sit, Ut operaretur et custodiret. 380

XI. Cur hic addita dictio, Dominus. Dominus verus. 382
XII. Hominem non posse quidquam boni agere

sine Deo. Discessus a Deo. Ibid.
XIII. Cur homo prohibitus a ligno scientiæ boni et
mali. Inobedientia. 383

XIV. Ex dixini præcepti contemptu experientia mali. 384
XV. Lignum scientiæ boni et mali cur sic appella-

tum. 385
XVI. Hominem ante mali experimentum potuisse

intelligere quid esset malum. 386
XVII. An utrique, Adamo et Evæ, datum sit

præceptum. 387
XVIII. Quomodo Deus locutus sit homini. Ibid.

XIX. Ut intelligatur operatio Dei in creaturis, quid
in primis de ipso sentiendum. Ibid.

XX. Creatura corporalis loco et tempore, spiri-
tualis tempore tantum, Creator ipse neutro ino-

do mutabilis. 388
XXI. Quomodo Deus immotus moveat creaturas, . .
exemplo animæ deprehendi. Ibid.

XXII. Quomodo Deus moveat, quomodo anima. 389
XXIII. Deus semper quietus, omnia tamen agens. Ibid.
XXIV. Quænam beatis Angelis subditæ creaturæ, 390
XXV. Naturauniversitatis, partesque ejus quomodo
administrentur. Ibid.
XXVI. Deus semper idem et immotus administrat
omnia.
XXVII. Quomodo locutus sit Deus Adae. 392
LibeR NoNus. — De eo quod legitur Gen. cap. 2, vers.
48: Et Diacit Dominus Deus : Non est bonum homi-
nem esse solum, etc., usque ad illud, vers. 24 :
Et erunt duo in carme uma. 393-394
CAPUt praimUM. Cur dictum sit, Et finacit Deus adhuc
de terra, etc. De terræ vocabulo. Ibid.
II. Quomodo id locutus sit Deus, Non est bonum,etc. Ibid.
III. Mulier in adjutorium propter sobolem facta. 395
IV. Quare non cóierint primi parentes in paradiso. Ibid.
V. Mulier facta in adjutorium non alia quam sobo-
lis causa. 396
VI. Filiorum successio qualis si Adam non peccasset. Ibid.
VII. Mulier pariendi càusa. Unde laudabilis virgi-

nitas et nuptiæ. Matrimonii triplex bonum. 397
VIII. Fuga vitiorum in contraria. . . Ibid.
IX. Muliër propter gignendos filios, etiamsi ex pec-

cato non fuisset nécessitas moriendi. 398

Ibid.
ropter sobolem,
omo peccasset,

X. Libidinis morbus ex peccato.
XI. Femineus sexus conformatus
non tamen cum libidine, nisi
rocreandam. 0bedientia.
XII.Animalia vere adducta esse ad Adam,utiis nomi-
na imponeret ; sed hac re gesta aliquid figurari. Ibid.
XIII. Formatio mulieris eo modo quo narratur facta
est, ut quidpiam prænuntiaretur. fv-
XIV. Quofaodò animalia adducta ad Adam. Ibid.
XV. Förmatio mulieris non per alium quam Deum. 403

Liber decimus. — Tractatur de animarum origine. 407-408
CAPUt pruMUM. Animam inulieris ex anima viri fac-

tam esse quorumdam opinio. Ibi.l.
II. Quid in superioribus investigatum circa origi-
nem animæ. 409
III. Originis animarum triplex modus. 4A0
IV. De animæ natura et ofigine quid certum. 411
V. Anima nec ex Angelis, nec ex élementis, nec ex
Dei substantia. Ibid.
VI. 0piniones de anima duæ ad Scripturæ testimo-
nia, expendendæ. 41:2
VII. Utri opinioni faveat illud, Sortitus sum ani-
mam bomam, etc. 413
VIII. Neutri sententiæ adversari illud, Auferes spi-
ritum, etc. Ibid.
IX. Item illud, Et convertatur, etc., inter utramque
opinionem consistere. 414

x, uæstio de anima non facile solvitur ex Scrip-
urtis.
XI. An utrique sententiæ possit accommodari illud,

Per unum hominem, eté. Baptismus infantium. Ibid.
XII. Carnalis concupiscentiæ causam non in carne
sola, sed etiam in anima esse. 446
XIII. Illa sententia de concupiscentia carnis, quam
sit expedita. Peccata puerorum. 417
XIV. Argumentum pro opinione animarum ex tra-
duce, desumptum ex reatu et baptismo parvulo-
rum, discutitur. 418
XV. Idem argumentum penitius examinatur. 419
XVI. De eodem argumento. £:20
XVII. Testimonium ex libro Sapientiæ in utram-
que partem tractatur. Ibid.
XVIII. De anima Christi, an possit in ipsum conve-
nire illud, Puer autem ingeniosus eram, etc. 42M
XIX. Anima Christi non fuit in lumbis Abrahæ, ideo-
que non est ex traduce. 423

XX. Ad argumentum nunc allatum quid respon-
dendum pro defendentibus animarum traducem. Ibid.

XXI. Christum, si in Abrahamo secundum animam
fuisset, non potuisse non decimari. 4:25

XXII. Utrique opinioni de animæ origine accom-

modatur locus ille Joannis, Quod natum, etc. Ibid.
XXIII. Ex duabus de anima sententiis quænam
præponderet. Consuetudo Ecclesiæ in Baptismo
parvulorum. Ibid.
XXIV. Quid cavendum his qui opinantur animas
esse ex traduce. 4:26
XXV. Tertulliani error ex anima. 427
XXVI. De animæ inerementis quid Tertulliano vi-
Sulm. 428
L1BER UNdecimus. — In illud cap. 2 Geneseos, vers.
25 : Et erant nudi, etc., et in totum cap. 3 cujus
illustrandi causa dicitur de conditione et cásu
diaboli. 429-430
CAput paiMUM. Recitato textu Geneseos, explicatur
vers. 25, eap. 2. Ibid.
II. Serpentis sapientia qualis et unde. 430
III. Diabolus nonnisi per serpentem tentare permis-
sus. 431
1V. Tentatio hominis quare permissa. Ibid.
V. HQmo a tentatore dejectus, qui superbus. 432
VI. Cur Deus permiserit hominém teiìtari. Ibid.

VII. Cur homo non talis creatus, qui nollet unquam
peccare. 433
VIII. Quare creati qui præsciebantur futuri mali. Ibid.
IX. De eadem difficultáte. 434
X. Malgrum voluntatem in bonum convertere po- . .

test Deus ; quare non faciat. Ibid.
XI. Malorum pœnis non indiget Deus, sed ex eis

consulit bonorum saluti. Ibid.
XII. Cur tentatio per serpentem fieri permissa. 435
XIII. In Manichæós qui diabolum in éreaturis Dei

censeri nolunt. 436

XIV. Causa ruinæ angelicæ. Superbia ; invidia. Ibid.
XV. Superbia et amor privatus fontes malorum.
Amores duo. Civitates duæ. Opus de Civitate Dei
pollicetur. Ibid.
XVI. Diabolus quandonam lapsus sit. 437
XVII. An beatus fuerit diabolus ante peccatum. _438
XVIII. Homo ante peccatum quomodo béatus fuerit. Ibid.
XIX. Angelorum conditio. 439

« ElőzőTovább »