Oldalképek
PDF

IV. Sanctum quoque Spiritum, quem tertiam in A sonarum nominibus, Pater ad Filium, Filius ad Pa

Trinitate personam unum, atque æqualem cum Deo Patre, et Filio credimus esse I)eum unius substantiæ, unius naturæ, non tamen genitum, vel creatum, sed ab utroque procedentem amborum esse Spiritum. Ilic etiam Spiritus sanctus, nec ingenitus, nec genitus creditur. Ne si ingenitum dixerimus, duos patres dicamus, aut si genitum, duos filios pr;rdicare monstremus. Quod tamen nec Patris tantum , nec Filii tantum, sed simul Patris, et Filii Spiritus dicitur. Nec enim de Patre procedit in Filium, vel de Filio a procedil ad sanctificandam creaturam, sed simul ab utrisque processisse monslrauur, quia charitas, sive sanclilas amborum esse agnoscitur. IIic igitur Spiritus sanctus b missus ab utrisque, sicut Filius a Patre creditur, sed minor Patre, et Filio non habetur c, sicut, et Filium propter assumptam carnem minorem d Patre et Spiritu sancto esse testamur. W. Hæc est sancta Trinitas, ut fert credi relata narratio, quæ non triplex, sed æternitas et dici, et credi potest. Nec recle dici debet ut in uno Deo sit Trinitas, sed unus Deus Trinitas e in relativis per

niret, adeoque recte dicitur summum bonum ,fons, et origo omniüm rerum, qui fecit mundum et omnia, quæ in eo sunt ; hic cæli et terræ cum sit Dominus, non in manufactis templis habitat , nec manibus humanis colitur, non indigens aliquo cum ipse det omnibus vitam, et inspirationem, et omnia (Act., xvii, 24, 25). n Àlcuinus Flaccus sic habet de Trinit. lib. 1, cap. 15 : Spiritus siquidem sanctus nec ingenitus, nec geiiitus alicubi dicitur, ne si ingemitus diceretur sicut Pater, duo Patres in sancta Trinitate intelligerentur. Si genitus diceretur sicut Filius, duo ibidem Filii in eadem æstimarentur esse sancta Trinitate, sed tamtummodo procedere de Patre et Filio, salva fide, dicendus. Qui tamen non de Patre procedit in Filium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sicut quidam inale intelligentes credendum esse putabant, sed de utr0que procedii,quia Pater talem genuit Filium, ut quemadiiuodum de se,ita de illo quoque procedat Spiritus sanrtus. b Si forte dicit aliquis : Ideo minor est quia missus legitur, et quid dicturus est cum legit in Isaia propheta ei persona Christi dicentis : Dominus iuisit me, et Spiritus ejus ; et alibi : Spiritus Dominus super mie..... Quomodo ergo minor credendus est qui etiam Deus, qui sicut ipse œqualis est Patri. Ita auct. Brev. fidei adversus Arianos. Sirm. pag. 251. B. C. c Evidentissimum est ex historicis omnibus Socinianos, Macedonianos , atque Arianos , Spiritum sanctum nullum esse praeter charismatum munera, quod falsum eorum dogma, tamquam contrarium sacræ Scripturæ et sanctorum Patrum testimoniis Patres cóncilii Nic;eni , et Alexandrini ostenderunt, tum Mauh. xxviii, 19, et historia Anani;e Act. v, cum Pauli verbis Ila-br. iii, 1 ad Corinthios iii, ut oimittamus Weleris Testamenti auctoritates pluribus in locis relaias a sanctis Patribus, et conciliis, ut probarent et existentiain S. Spiritus, divinitatem , et eamdem cum Patre, et Filio dignitatem atque majestatem. Hoc dogma illud est, quod Rufinus memorat in sua historiä fuisse a conçilio Alexandrino definitum (Hist. eccl. lib. i , cap. 29, pag. 211). Additur, ait, sane in illo concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior dispulatio, ut ejusdem substantiæ, ac deitatis, cujus Pater, et Filius etiam Spiritus sanctus crederetur, præferente S. Asterio procüratore Orientis, et S. Eusebio Occidentis Ecclesiæ, quæ autem omnia plane discu1iuntur in Breviario fidei adversus Arianos ( Bibl. Pat. Galland. tom. Wlll, pag. 592 et seq.), adeoque quæ in præfatione notavimus hic clarius probantur.

[ocr errors]

C

[ocr errors]

trem , Spiritus sanctus ad utrosque refertur, quæ cum relative tres personæ dicantur, una tamen natura, id est substantia creditur. Nec sicut tres personas, ita tres substantias prædicamus, sed unam substantiam, tres autem personas f. VI. Quod enim Pater est non a se, sed ad Patrem est. Similiter, et Spiritus sanctus non a se, sed ad Patrem et Filium relative refertur in eo, quod Patris et Filii Spiritus praedicatur. Item cum dicimus Deus non ad aliquid dicitur, sicut Pater ad Filium, ve! Filius ad Patrem, vel Spiritus sanctus ad Patrem, et Filium, sed ad se specialiter dicitur Deus. Nam etsi de singulis personis interrogaremur, Deum necesse est, fateamur. Deus ergo Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus, & singulariter dicitur , non tamen tres Dei, sed unus est Deus. WII. Item, et Pater omnipotens, et Filius omnipotens, el Spiritus sanctus omnipotens singulariter dicuntur, nec tamen tres omnipotentes, sed unus ommipotens. Sicut , et unum lumen h unumque principium prædicatur. Singulariter ergo ut unaquæqne

Quinimmo nemo, ut sciamus, hoc dogma nobis reliquit simillimis verbis conscriptum. d Nos enim catholici Dominum Deum nostrum Jesum Christum, et minorem dicimus Patre, et æqualem. Minorem propter humanitatem assumptam, quia cum in forma Dei esset , formam servi induere dignatus est. AEqualem vero dicimus propter deitatem perpetuam. Ita auctor Breviarii fidei adversus Ariânos apud Sirmund. edit. Venet. tom. II, pag. 195. Et paulo post ait : Cum nusquam omnino Deus minor esse legatur, nisi ut dictum est propter dispensationem carnis assumptæ, in qua non solum ab angelis minoratus est, sed et matre sua junior invenitur, sicut jam diximus. e Alcuinus Flaccus lib. 1 de Fide Trinitatis cap. 4, pag. 710, ait : Quædam de Deo substantialiter dicuntur, ut est Deus magnus omnipotens, quidquid ad se dicitur idem substantiam Divinitutis. Quædam itaque relative dicuntur, ut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, et Spiritus sanctus relative ad Patrem, et Filium, ad se autem sive Pater, sive Filius, sive Spiritus sanctus Deus dicitur. Itaque Pater, eo quo Deus est, hoc ipso substantia est, quia ejusdem substantiæ Filius, pröcul dubio, et Filius Deus, Spiritus sanctus Deus. At vero Deus, eo quod Pater est relative dicitur, quia non substantiæ nomen , sed refertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse quomodo dicimus Filium Deum esse, nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse, quia Deus substantialiter dicitur Pater, et Filius, et Spiritus sanctus relative dicuntur. Prorsus, et Spiritus sanctus relative dicitur ad Patrem et Filium, sed non eodem modo quo inter se Pater et Filius. ' Credantur ergo tres personæ, sed non tres substantiae ; tres proprietates , sed non tres potestates. Brev. fid. ad v. Arian. Sirm. lom. I, pag. 225. 8 Nam si Ecclesiam catholicam interrogns de Patre quid sit , dicit Deum, sed et Filium dicit Deum, sed ct Spiritum sanctum dicit Deum, et tamen non dicit tres Deos. lbidem, et apud Galland. Bibl. PP. tom. VIII, pag. 592, quæst. 19. h D. Numquid aliud lumen est Pater, et aliud Filius ? R. Nequaquam aliud , sed unum lumen est Pater , et Filius sicut una substantia. Ideo recte dicitur lumen de lumine , sicut Deus de Deo, sicut unus Deus est Pater. et Filius, ita unum lumen est. lta Alcuinus Flac. ad Fredegisum de Trinit. q. 19, p. 764. Quemadmodum enim ex una face multi ignes accenduntur, nec tamen primæ facis ob plures accensas faces toimminuitur; sic verbum ex Patris potentia pro

persona plenus Deus, et totæ tres personæ unus A igitur in personarum distinctione agnoscimus , un

Deus confitetur, et creditur una illis non divisa, atque æqualis majestas, deitas, atque potestas, nec minoratur a in singulis, nec augetur in tribus. VIII. Quia nec aliquid abest cum unaquæque persona Deus singulariter dicitur, i;ec amplius ° cum totae tres personae unus Deus enuntiatur. Hæc ergo saneia Trinitas, quæ unus est, et verus Deus non recedit a numero, nec capitur numero *. lu relauione enim personarum numerus cernitur. In divinitatis vero substanlia quid innumeratum sit, non comprehenditur. Ergo hoc solum numerum insinuat, quod ab invicem sunt, et in hoc solum numero carent, quod ad se sunt d. Nam ita huic sanctæ Trinilati unum naturale convenit momen , ut in tribus personis nom possit esse plurale. Ob hoc secundum illud in sacris litteris dicitur Dominus, Dominus mosler, et magna virtus ejus, et sapientiæ ejus non est numerus (Psal. cxlvi, 5). Nec quia tres has personas esse dicimus unum Deum , eumdem esse Filium , quem Patrem , aut eumdem , quod Spiritus sanetus est, Patrem, vel Filium dicere poterimus. IX. Non enim ipse est Pater, qui Filius, nec Filius ipse, qui Pater, nec Spiritus sanctus ipse , qui est vel Paler, vel Filius, cum tamen ipse sit Pater, quod Filius, ipse sit Filius, quod Pater, ipse Spiritus sanctus, quod est I'ater, et Filius, id est natura uuus Deus. Cum enim dicimus non ipsum esse Patrem quem Filium, ad personarum distinctionem refertur. X. Cum autem dicimus ipsum esse Patrem, quod

lum sanctum;, quod Patrem et Filium, ad naturam, qua Deus est, vel substantiam pertinere monstratur. Quoad substantiam unum sunt, personas enim distiaguimus, non Deitatem separamus. Trinitatem

genitorem verbi expertem non fecit. Sicut Tatianus Àssyrius contra Gr3:c. orat. n. 5. apud Galland. Bibl. PP. tom. I, pag. 641, sed et Jiistinus martyr hoc facis exemplo utitur, ut explicet æternam generationem , in qua Deus totam suam Filio substantiam communicavit Dialog. n. 128, ut observetur a nobis aeternam generationem, et processionein a temporaria progréssione dijudicari et sic : Illam auteiii virtutem juam, et Deum sermo propheticus, ut multis similiter demonstratum est , et angelum vocat, non solo nomine, ut lUceM solis, numerari, sed et numero aliud quid esse * etiam supra breviter disserui (ut observaium fuit superius col. 959, num. 2) cum virtutem iltum, ex Patre unitam dicerem, virtute, et voluntate ipsius, non vero per AbscissioNEM quasi Patris substantia divideretur ; quemadmodum cætera omnia, quae diriduntur, et scinduntur non eadem sunt , ac antequam scinderentur. Apud Galland. Bibl. PP. p. 580. tom. I.

a Apud homines ideo minorem filium generat pater,

tatem propter naturam vel substantiam profilemur. Tria ergo ista unum sunt natura scilicet, non persona, i;ec tanen tres istæ personæ separabiles existimandæ sunt, cum * nulla ante aliam , nulla post aliain , nulla sine alia vel exstitisse , vel quidpiam operasse aliquando credatur. Inseparabiles enim inveniuntur et in eo, quod sunt, et in eo quod faciunl f; ita inter generantem Patrem, et generatum Filium vel procedentem Spiritum sanctum nu!lum fuisse credimus temporis intervaflum, quo aut geiitor gemitum aliquando praecederet, aut genitus genitori deesset, aut procedens Spiritus Patri, vel Filio posterior appareret. 0b hoc ergo inseparabilis et inconfusa hæc Trinitas a nobis et prædicatur, et cre

B ditur. Tres igitur istæ personae dicuntur juxta quod

majores definiunt, ut cognoscantur, non ut separeiitur. Nam si attendamus illud, quod Scriptura sacra dicit de sapientia: splendor est lucis æternæ (Sap. vii, 26 ; Heb. 1, 5), sicut splendorem 5 luci videmus inseparabiliter inhaerere, sic confitemur Filium a Patre separari non posse. Tres ergo illas unius, alque inseparabilis naturæ personas sicut uou confundimus , ita separabiles nullatenus prædicamus. Quandoquidem ita nobis hoc dignata est ipsa Trinitas evidenter ostendere, cum etiam in his nominibus quibus voluit singillatim personas agnosci, uuam sine alia non permittat intelligi, nec Pater absque Filio agnoscitur, nec sine Patre Filius iuvenitur.

'- Relatio quippe ipsa vocabuli personas separari veFilium, ipsum Filium , quod Patrem , ipsum Spiri- C

tat, quas etiam dum non simul hominat, simul insinuat. Nemo autem audire potest unumquodque ist0rum nominum, in quo non intelligere cogatur, et

alterum. Xl. Cum igitur hæc tria sint unum, et unum tria,

* Quicquid ergo ad se ipsum dicitur Deus, et de singulis personis dicitur Patre, et Filio, el Spiritu saneto, et simul de ipsa Trinitate non pluraliter, sed singulariter dicendum est. Alcuinus dê fide cap. 8, p. 712: Id est ut tres personas, et unum Deum inlellgas. Non semel dicunt, ne singularitatem credas; non bis, ne Spiritum sanctum excludas ; non Sancti Domini Sabaoth, ne tres Deos more gentilium fatearis. Sed dicunt Sanctus, Sanctus, Sanctus, Doininus Dcus Sabaoth (Isai. vi, 5). d Ubi enim unus Deus creditur, ibi minor, et major ercluditur. Nescit enim numerum unitas, et gradum non admittit æqualitas. Brev. (id. advers. Är. Sirmund. pag. 215. • Algirinus Flaccus lib. 1, cap. 4, p. 617: Scripsit totum illud caput , quo probat S. Trinitatem non esse separabilem in natura, nec in personis. ' Sed adhuc forte dicis, sicut habet carnalis intellectus inter gignentem Patrem, et genitum Filium non p0

quia, ét ipse minor est, generatur a Patre; idcircò cres- D tuisse fieri nisi, ut aliquod fuisset spatium. Spalium

cente filio pater senescit, et moriente patre filius

succedere comprobatur, et melior, ac potentior patre

nonnumquam efficitur. Apud Deum vero non ita est,

quia ubi crescere , vel senescere divinitas non habet,

hoc est dignum ut Filium dilectio habeat æqualem.

Brev. fid. adv. Ar. Galland. ut sup. pag. 688. b Supple adest.

* Numero aliud esse idem est ac, Patris alium esse, ut patet ex consequentibus, quia illum non discernit substaniia. sed uantum subsistentia, seu persoma.

[ocr errors]

est tamen unicuique personæ manens sua proprietas. A deiida est, quia inseparabilia sunt opera Triniiatis.

Pater enim æternitatem habet sine nativitate , Filius nativitatem cum æternitate, Spiritus vero Sanctus processionem sine nativitate cam æternitate. I)e his tribus personis solam Filii personam pro liberatione humani generis homiuem verum sine peccato a de sancta et immaculata Maria Virgine credimus assumpsisse , de qua novo ordine, novaque nativitate est geniuus, quia intacta Virginitas virilem coitum nescivit, et fecunda per Spiritum sanctum carnis materiam ministravit. Qui partus Virginis nec ratione colligitur , nec exemplo monstratur. Quod si ratione colligitur, non est mirabile. Si exemplo monstratur, non est singulare. Nec tamen Spiritus sanctus Pater esse credendus est Filii pro eo, quod Maria eodem Spiritu sancto obumbrata concepit b, ne Patres Filii videamur asserere , quod nefas est dici. In quo mirabili conceptu ædificante sibi Sapientia c domum, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. 1, 44). Nec tamen verbum ipsum in carne conversuin , atque mutatum est, ut desisteret esse Deus, quod homo esse voluisset. Sed ita Verbum caro factum est, ut non tantum ibi sit verbum Dei, et hoiuinis caro, sed etiam rationalis hominis aniiua, atque hoc totum, et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. In quo Dei Filio duas credimus esse naturas, unam Divinitatis, alteram huiuanitalis. XII. Quas ita in se una Christi persona univit , ut nec Divinitas ab humanitate , nec humanitas a Divi

Solus tamen Filius formam accepit in singnlaritate personæ, non in unitate Divinae maturae. In id quod est proprium Filii , non quod commune Trinitati, quæ forma illa ad unitatem personae quidem ailata est, adeo ut Filius I)ei, et Filius hominis unus sit Claristus, id est Christus in his duabus naturis tribus exstat substantiis verbi,quod ad solius Dei essentiam referendum est, corporis et animæ, qnod ad verum hominem pertinet. IIal)et igitur in se geniiam substantiam divinitatis suæ et humanitatis nostr;e. Hic etiam per hoc, quod de Deo Patre sine vitio prodiit nalus tantum. Nam neque factus, meque prædestinatus accipitnr. XIV. Per hoe tamen, quod de Maria Virgine na

B tus est , et prædestinatus esse credendus est. Amhae

tamen in illo generationes mirabiles, quia, et de Patre ante sæcula sine matre gemitus, et in fine sæculorum de matre sine patre est generatus. Quod tamen s cundum quod est Deus creavit Mariam, secundiim quod homo est creatus ex Maria, ipse Pater Mariæ matris suæ, et Filius. XV. Item per hoc quod Deus est, æqualis est Patri, per hoc quod homo, minor est Patre. Jtem et najor, et minor esse credendus est. In forma enim Dei etiam ipse Filius d se ipso major est propter humanitatem assumptam. Quia Divinitas major est. In forma autem hominis etiam ipse Filius se ipso major est ad humanitatem, quæ minor divinitate accipitnr. Ita secundum divinitatem, quæ æqualis est

nitate possit aliquando sejungi. Unde perfectus C Patri, ipse, et Pater major est homine, quem sola

Deus, | erfectus Homo in unitate personæ, unus est Christus. Nec tamen qnia duas dixiinus in Filio Dei esse naturas, duas causabimus in eo esse personas, ne Trinitati, quod absit, accedere videatur quaternitas.

XIll. H)eus enim verbum non accepit personam hominis, sed naturam , et in æternam personam Divinitatis temporalem accepit substantiam carnis. Item cum unins substantiæ credimus esse Patrem , et Filium, et Spiritum sanctum, non tamen dicimus, ut hujus Trinitatis uiuitatem Maria Virgo genuerit, sed tantummodo Filium, qui solus naturam nostram in unitate suæ personæ assumpsit. Incarnationem quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operasse cre

a S. Hilarius hoc argumentum in tractatu psalm. cxxxviii, per totum diserte pertractat, et in libro x, n. 47, de Trinitate. Quæ quidem respondent eis qu.e definita fuerunt in concilio Alexandrino, propter quæ S. Eusebius se subscribens epistolæ synodie;e ad Antiocbenos missæ a S. Athanasio scribit: Sed etiam incarnationem Salvatoris nostri consensio. b S. Hilarius de Trin. lib. x, n. 15 : Virgo enim nonnisi ex suo sancto Spiritu genuit, quod gemuit. c Ac Verbum caro factum, aut aliud esse, quam nostræ carnis Deus caro factus esset. S. Ililarius de Trin. lib. xi, n. 16, et in libro de Synodis, seu de Fide Orient. anathema n. 11, pag. 584. d IIac carne major est Patre : æqualis verbo, major carne, aequalis ei , per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Nam quod Deus sit Filius, licet multa testimonia superius posita evidenter perdoceant, tamen adhuc pauca credidi subjungenda. ln Genesi scriptum est : Creavit Deus coelum.... et utique Evan

Filii persona assumpsit. Item in eo, quod quaeri potest , Filius sic æqualis, et minor esse creditur. Respondeamus secundum formam Dei serri (Philip. ii, 7) minor et Palre et Spiritu sancto. Quia nec Spiritus Sanctus dicitur Pater e. Sed sola Filii persona snscepit carnem, per quam minor esse creditur illis personis duabus. Item hic l'ilius a Deo Paire et Spiritu sancto inseparabiliter discretus creditur esso persona ab homine assumpto ex Maria. Item cum in homine una exstat persona f, cum Pati e vero, et Spiritu saiicto natura Divinitatis suæ substantia, missus tamen Filius non solum a Patre, sed a Spiritu Sancto 8 missus esse credendus est. In eo,

gelista confirmat omnia a Filio esse creata... Cum tam praesentibus, quam præteritis testimoniis, quæ de Scripturis sanctis prostulata sunt, Deus esse Filius demonstretur , miror cur forte eum aliqui MixoREM dicendo blasphemare non metuunt, cum nusquam omnino /)eus minor esse legatur. Breviarium fidei adversus Arianos. e Supple nec assumpsit carnem. f Scilicet persona discreta ab homine, sem humanitate assumpta ex Maria. Namque posuit semper hominem pro humanitate quotiescumque id nominis usurpavit, ut videre est pluribus in locis, adeoque hic solummodo hoc annotari ab omnibus opto,'ne longior sim, qnam res postulat. 8 Quod de cælo descendit, conceptæ de Spiritu originis causa est. Non enim corpori Maria originem dedit : licet ad incrementa, partumque corpóris omne quod serus sui est naturale contulerit. Quòd vero hominis Filius est, susceptæ in Virgine carnis est partus. Quod autem in caelis, ct iusturæ semper manentiâ potesmisit me, et spiritus ejus (Isai. xlviii, 16). A se ipso quoque missus accipitur a pro eo, quod sine parabolis, non solum voluntas, sed et operatio totius trinitatis agnoscitur. Hic enim qui ante sæcula unigenitus est vocatus spiritualiter, primogenitus est factus. Unigenitus propter Divinitatis substantiam. Primogenitus propter assumptæ carnis naturam, in qua suscepti hominis forma juxta evangelicam veritatem * sine peccato conceptus, sine peccato natus, sine peccato mortuus creditur, qui solus pro nobis peccalor est factus, id est sacrificium pro peccatis nostris. Et tamen passionem ipsam, salva Divinitate sua pro delictis nostris sustinuit, mortique judicatus, et cruci veram carnis mortem excepit. Tertia quoque die virtute propria suscitatus de sepulcro surrexit. XVI. Hoc ergo exemplo capitis nostri confitemur veram fieri resurrectionem carnis omnium mortuorum. Nec in aeria, vel qualibet alia carne c, ut quidam delirant resurrecturos vos credimus, sed in ista, qua vivimus, consistimus et movemus. Peracto hujus sanctæ resurrectionis exemplo idem Dominus noster, atque Salvator paternam ascendendo sedem repetivit , de qua numquam per divinitatem discessit. Illuc ad dexteram Patris sedens exspectatus in

quod ipse per Prophetam dicit: Et nunc Dominus A finem sæculorum Judex omnium vivorum et mor

tas est, quæ initiata, conditaque per se carne, non se ex infinitatis suæ virtute intra regionem definiti corporis coarctavit. S. llil. de Trin. lib. x, n. 16, p. 551.

a Sed forte dicit aliquis: ldeo minor est, quia missus legitur. Et quid dicturus est cum legit Isaiam prophetam eae persona Christi dicentem : Dominus misit ime,

et Spiritus ejus... Credendum est mitti, qui ubique C.

esse dignoscitur._ Brev. fid. adv. Arian , ut sequiiur S. Ililárius. A Filio Paracletum missum meminimus, et in principio hoc fides ipsa exposuit. Sed quia frequenter per indifferentis naturæ virtutem opera sua , opera Patris esse dixit dicens, Joan. x, 37. Missurus quoque Puracletum sicuti frequenter spopondit interdum eum et mittendum dixit a Patre, dum omne, quod ageret, pie referre est, solitus ad Patrem, ex quo retici occasionem frequenter arripiunt, ut ipsum esse Filium Paracletum mittendum a Patre sit precaturus, differentiam missi rogantisque significet. Sic S. Ililarius lib. ile Synodis Orient., seu de fide Orientalium n, 20, pag. 494. ; et sequitur, num. 21 : Si quis Spiritum sanctum partem dicat Patris vel Filii, anathema sit. b Quod hic legatur : sine peccato conceptus, sine peccato natus, sine peccato morluus creditur, haec credo referenda esse ad illainet verba S. Eusebii subscribentis epistolæ synodicæ jam laudatæ a S.

[ocr errors]

sit idem Eusebius : Et excepto peccata omnia, quæ veteris erant nostræ humanitatis, etc. c Ex hoc aperte eruitur pugnare Eusebium contra errorem Origeiiis docentis uon carnem , sed corpora suscitandã, neque eadem , sed alia subtilia aerea coelestia , quæ indutura sunt animæ loco crassioris illius materialis, el carnei, quod nunc regunt, et animant. Quod dogma, seu Iiaeresim in Com. Psalm. tom. I edit. Wênet. recent. pag. 398, 599, tradidit, et in Matlh. pag. 344, 446, tom. XIII, seu tom. llI, confirmavit. Quam hæresim secuti postea

lu0rum. XVII. Inde cum sanctis omnibus veniet ad faciendum judicium, reddere unicuique mercedem proprie debitam, prout quisque gesserit in corpore positus, sive bonum, sive malum ( I Cor. v, 10). Ecclesiam sanctam catholicam pretio sui sanguinis comparatam cum eo credimus in perpetuum regnaturam. Intra cujus gremiuim constituti unum baptisma credimus; et confitemur in remissione omnium peccatorum. Sub qua fide, et resurrectione morluorum veraciter credimus, et futuri sæculi gaudia exspectamus. Hoc tantum nobis orandum est, et petendum ut cum peracto, finitoque judicio tradiderit Filius reB gnum Deo et Patri, participes nos efficiat regni sui, ut qui per hanc fidem illi inhæremus cum illo sine fine regnemus. Hæc d est confessionis nostræ fides exposita, per quam hæreticorum dogma perimitur, per quam fidelium corda mundantur, per quam etiam ad Deum gloriose acceditur, cujus sacrosancto sapore sub triduano dierum jejunio continua relationum collatione ructantes ad ea, quæ subnixa sunt sequenti die exponenda transivimus.

fuerunt Bardesanus Syrus, et alii plures, conlra quos Patres Aquileienses in symbolo apostolico addiderunt ad illum articulum carnis resurrectionem pronomen hujus, ut docet Itufinus lib. i Invectiv. in S. Ilieronym. num. 4 : Sacra aquileiensis Ecclesia Dei spiritu futuras adversum nos calumnias prævidente ubi tradit carnis resurrectionem,addit unius pronominis syllabam , et pro eo , quod dicunt carnis resurrectionem , nos dicimus : HUJUS CARNis RESURRectioNEM.

In hoc symbolo nec in aeria, vel qnalibet alia carne , ut quidam delirant resurrecturos nos tradit. Ergo contra illos. qui resurrectionem alienæ carnis, seu materiæ, quam hujus nostri corporis docuerunt dogma statuiitur , adeoque , sicut j:im in præfatione diximus cum S. Hieronymo S. Eusebium commentarios psalmorum Origenis de Græco in Latinum emendatis erroribus dedisse , facile cuique erit hic agnoscere, contra quem hoc dogma definitum fuerit ab auctore hujus confessionis maxime cum in reliquis symbolis, nihil statutum fuerit tam clarum contra errórem Origenis verbo ipsa referentibus, ut hic legitur. De quâ Origemis hæresi, sic S. Epiphanius scripsil speciatim in lib. Ancoratus pag. mihi 556: At de his satis dictum esse puto , paucis e multis exemplis a nobis productis. Cæterum de his, qui Christiani esse videntur, verum Origeni credunt et mortuorum quidem resurrectionem confitentur , tum carmis nostrae, tum corporis Domini, sancti illius eae Maria assumpti, hanc autem carnem non resurgere dicunt, sed etiam pro hac ex Deo dari : quomodo non dixerimus magis impiam aliis habere ipsos opinionem, et stolidiorem quam est Græca, quam alibi hæresiim ut hic refutavit.

d Etsi in hac periodo videatur auctorem duobus aliis diebus locutum fuisse de hoc my-terio sanciissimæ Trinitatis ; tamen in codice nihil aliud adest, et u!timam paginam vacuam habet, alibi hæc forsan petenda erunt.

[ocr errors]

EUSEBIANORUM OPERUM EDITIONIS COMPLEMENTUM,

IN QUO DE AUCTORIS VITA ET SCRIPTIS

N0TANDA QUÆDAM EXPONUNTUR.

I. De Eusebii Vercellensis vita et scriptis, ex Gallandio. A Alexandriam rogante Athanasio se conuii;, , ubi c1

Eusebius natione Sardus (a), terra sua et cognauione relicta, atque otio domestico peregrinationem præferens, ut inquit sanctus Ambrosius (b), primum Ecclesiæ Romanæ lector, deinde Wercellensis episcopus est ordinatus. Et jure quidem creditum (c), quod ad munus episcopale divino esset electus judicio : quem enim numquam ante cognoverant electores, posthabilis civibus, simul ut viderunt et probaverunt; tantumque interfuit ut probaretur , quantum ut videretur : adeoque merito vir tantus evasit, quem scilicet divinitus vocatum omnis elegit ecclesia. Primus omnium (d) in occidentis partibus monasticam vitam clericali conjunxit : redux nimirum ex Ægypto, ubi exsulans sanclorum monachorum institutum diligenter perquisierat, ut auctor est Baronius (e). Anno autem 354 quo tempore potissimum Ecclesiam divexabat Ariana impietas, Liberius papa litteras ad Eusebium dedit (f), quibus ipsum rogabat, ut una cum sedis apostolicæ legatis fidei patrocinium apud Constantium susciperet. R0mano pontifici morem gerens beatus antistes, legatisque Wercellis honorifice comiterque exceptis, viæ juxta atque legationis comitem sese obtulit, unaque cum illis ad imperatorem in Gallias contendit. Cujus rei certior factus summus pontifex, mox ad ipsum rescripsit (g), siguificans quanta lætitia fuerit affeclus, dum eum ipsius legatis se adjunxisse intellexit. Itaque apud Constantium enixius agens Eusebius, quidquid ea legatione petebatur obtinuit, nempe ut concilium celebraretur: quod utique anno insequente Mediolani fuit coactum. Et in eo quidem concilio eminuit Eusebii fortitudo atque animi firmitas (h) : siquidem non minas, non vincula, et ne gladium quidem districtum metuens, exsilium pro ministerii sui officio anno 557 suscepit, Scythopolim relegatus: ubi primum ab Josepho comite perhumaniter exceptus (i); deinceps vero a Patrophilo, Arii quondam socio, homine plane sævissimo, dire fuit vexauis. Quæ autem et quanta fortissimus Christi confessor tunc passus fuerit; scripto ad eumdem Patrophilum Arianum libello, quem litteris illigavit ad suos in Italiam missis, ipsemet Eusebius declarat (j). Scythopoli postea in Cappadociam, atque inde in Ægyptum deportatus; promulgato demum anno 562 Juliani edicto de episcoporum exsulum restitutione, a) Hieron. de Wir. illustr.cap. 96. b) Ambros. epist. 65, § 68, opp. tom. II, pag. A058, edii. BB. Paris. (c) Id. ibid., §ä pag. 1025, (d) Id. ibid., § 66, pag. 4058. e) Baron. ad änn. 528, § 22. f) Liber, epist. ad.£useb. Vercell., tom. WlII n0

[ocr errors]

PATRol. XII.

synodo interfuit ab eodem Athanasio coactae. Sed ea singillatim enarrare quae inilla synodoAlexandrina geslasunt,prolixius esse quam instituti nostri ratio ferat. Illud tamen haud praetermittendum existimamus, Eusebium nimirum illius synodi Alexandrinae actis Latine subscripsisse; quod quidem refert ipse Athanasius his verbis (k): Ego Eusebius, secundum eractam vestram utriusque partis confessionem, qua in eamdem circa hypostases sententiam convenistis, in eamdem quoque conveni : sed etiam circa incarnationem Salvatoris nostri, nempe Dei Filium hominem factum esse, et omnia præter peccatum assumpsisse cujusmodi erat antiquus noster homo: idque juxta contertum Epistolæ meo suffragio confirmavi. Et quandoB quidem exclusa dicitur Sardicensis concilii tabella, ne ultra Nicænam fidem aliquid exponi videatur: ego huic quoque rei consentio, ne per illam Nicæna fides eaclusa videatur, neque proferendam eam esse sentioOpto in Domino vos bene valere. IIactenus Eusebii subscriptio; cui haec præmittit Athanasius: ToJro; zzi Eùai6tos $t£ypz% 'Pogziari, &v ; ipμηνεία: `Eyò Eùaé6ιος κ. τ. λ. His Eusebius quoque Latine subscripsit, quorum hæc est intepretatio: Ego Eusebius, etc. Hinc vero minus recte arguisse videtur Tillemontius (I), Eusebium fortasse Graecam linguam haud calluisse, propterea quod synodo Alexandrinæ Latine subscripserit. Scilicet Graece imperitus fuerit episcopus ille Wercellensis, qui teste Hieronymo (m) edidit in Psalmos commentarios Eusebii Cæsariensis, quos C de Graeco iN LAtiNuM verteRat. Saiius ergo fuerit illud suspicari, Eusebium Græce loqui aut scribere potius nescisse, quam Græcam linguam penitus ignorasse : vel etiam, quod quidem malim, ipsum licet Græce doctum, synodi Græcæ actis Latine subscribere voluisse, quo Ecclesiæ utriusque consensus in dogmatis definiendis plenius evidenti usque conStaret. Jam vero, celebrata synodo Alexandrina, sanctus Wercellensis antistes, ut habet Socrates (n) post Rufinum (o) instar præstantis medici orientis provincias peragrans, eos qui in fide infirmi erant, ad integram valetudinem restituit, ecclesiastica doctrina eos instituens atque erudiens. Inde autem digressus in 11lyricum venit ; tandemque in Italiam delatus, eadem pietatis ac religionis officia præstare perrexit. Ad cujus

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
« ElőzőTovább »