Oldalképek
PDF

Joan. xviii, 11. 0iwittitur tuum, in Brixian., Ver- A Matth. xxvii, 54. Brixian., dederunt ei bibere ace

cw-jlem. et Weroi;en. ; et ila in quibusdam Graecis codicibus, et in aliquibus :mss. $. Biblioth. S. Hieronymi. Jòan. xviii, 26. Deest ei, in Brixiam., Vercellen. et Veronen.; et ita in Græco textu, et in quibusdam mss. I)iv. Bibl. S. l1ier. Luc. ii, 46. Post verbum interrogantem, deest eos, in Brixian. et Vercellen. ; et ita in S. Augustini serm. 22 in psalm. cxviii, tom. IV, part 11, pag. 1554. Luc. viii, 32. I)eest tibiis, in Brixiaii., \ et cellen. et Veronem. ; et iia in S. Ambrosii li!. ii de Poenit. cap. 6, pag. 426; et in Regio nis. S. Augustini in Speculo de Evangelio secuudutn t.ucam. Luc. viii, 52. I)eest puella, in Brixian., Vercellen., Vei onem., Gat. et Mim. ; et ita in quibusdam mss. I). v. l3ibl. S. Ilieronymi. Matth. iii , 17. Brixian. , Vercellem. et Veronen., in quo bene complacui ; et ita S. liilarius in lib. de Triiiitate tom. II, pag. 52 et p;ig. 272 ; S. Gaudentius in I{esponsione ad Paul. Diac., nec nou Sanctus Gregorius Magnus Moral. lib. xx v 11, cap. 58, pag. 89δ. Cod. San-Germanen., in quo bene placui. Matth. vi, 19. Brixian., super terram ; et ita S. Cyprian. in lil). de 0per. et Eleei*os. p*g. 5(5. Måílh. vii, 24. Brixian., sim labo eum ; et ita S. Cypriam. in lil). iii Testim. ad Quir. cap. 90, pag. 587. Matth. xi, 2. Brixiam., Wercellen., Weronen. et Sa;German., in carcere; et ita S. Ililarius in Comment. in Matthæum tom. I, pag. 721. Corbeien., in carrerem, Mauh., xi, 28. Bi ixian., vos requiescere faciam. S. Hieronymus in epistola 148 ad Celanliam, tom. I, pag. 1094, requiescere faciam vos. Matth. xiii, 11. Brixian., Wercellen. et San-Germanen., mysterium ; et ita S. Irenæus. Mattli. xvi, 21. Brixiam., Wercelleu. et Veronem., oportet; et ita S. Irenæus. Matulh. xviii , 21. Brixian. , si peccaverit. . Lucifer quoque Calaritanus in lib. 11 pro S. Athanasio habet, si peccarerit, etc. Mauh. xix, 21. Brixian. et Corbeien., vende omnia, quae possides. S. Ambrosius in lib. de Oflie. M nistr. cap. 11. pag. 11, vende omnia bona iua. Philastrius haeres. 98, vende et omnia, qnae habes. Mauh. xx, 9. Brixian., Weronem. et Corbeiem., primo et sccundo loco habent , 0sanma ; et ita S. Iren. in lib. iv contra Hæreses tom. I, pag. 240. Matth. xxi, 9. Brixian. et San-Germa; em., in excelsis; et ita S. Irenæus. Mat/h. xxi, 33. Brixian., turrem; Wercellen. et Veronen., turrem..... colonis : et ita Lucifer Calaritanus in lib. ii pro S. Athanasio. Corbeieu. quoque...... colonis. Matth. xxii, 7. Brixian., et mittens exercitum suum. S. Irenæus habet, et mittens exercitus suos, etc. Matth. xxii, 37. Brixiam., ex tota anima tua ; et ita S. Zeno Veron. in lib. i, tract. 2, de Fide, Spe et Charitate, pag. 21. Matth. xxiv, 15. Brixian., Vercelleii. et Veronen , quod dictum est; et ita S. Irenæus in lib. v contra Hæreses tom. I, pag. 3:2. Matth. xxvi, 9. Brixiam., venundari multo pretio ; Wercellem. et Weronem. , venundari pretio ; et ita S. Ambrosius in Exposit. Evang. secund. Luc. lib. vi; Corbeien., venumduri pretio mul. o. Matth. xxv i, 14. Brixian., dicitur Judas Scariothes ; Wercellen., dici..... Judas Scarioth : supple lacunam ex Regin v. Suec. mss. relatis in Divin. Biblioth. S. Hieronymi , qui habent , dicitur Judas Scarioth. Veronen. Judas dicitur Scarioth; Corbeien., Scariot. Matth. xxvi, 5(j. Brixi;iim., domec vadam illuc orare; Vercellen., donec eam illuc orare ; et ita S. Ililarius in Commentar. in Matthæum. Veronen., donec eo illuc orare. Matth. xxvii, 9. Brixiam., filii Israe!. Et ita S. Augustinus in lib. u de Gonsensu Evangelist. tom. III, pari, ii, pag. 114

tum cum felle miactum. Versio quoque Sancti Matth;vi in Graecis nonnullis exemplaribus præfert, oblatum fuisse Christo acetum cum felle mirtum. Et ita Syr., 0rig., Hieron. Sed plures optimi manuscripti codices cum W r:lgata legunt, vinum, quemadmulum et recurrit in Sancto Marco, et apud veteres plures tam Græcos, quam Latinos..... Matth. xxvii, 55. Brixian., Vercellen. et Veronen., a longe videntes : videntes Marci est. Mattli. xxviii, 7. IBrixian., Wercellen., Veronem. et Corbeien., præcedit; et ita S. Augustinus de Consensu Evangelist. tom. III , part. 11, pag. 155. Joan. 1, 4. 13rixian., Werce'len., Veronen., Corbeien., Gat. et Mm., vita est; et ita S. Hilarius, et S. Ambrosius in lib. iii de Fife, c;ip. vi. pag. 504. Joan. iii, 4. Brixiam. et Mm., et nasci; et ita quidam lib. mss. Divin. Bibliothec. S. Ilieronymi. Joan. iii, 5. Brixiam. , natus fuerit; et ita S. Cyprianus iii epist. 72, ad Stephanum papam, de Concilio, pag. 180. Joan. v ii, 28. Brixian., et me scitis, et nostis unde sim. S. ililai ius in lib. vi de Trinitate tom. lI, p. g. 135, meque me scitis, neque unde sim, nostis ? Joan. viii, 14. Brixiam. seciindo loco habet , unde veni ; et ita S. Ambros. pag. 174. Joan. ix, 25. Bi ixian., Wercellen. et Corbeien., ca cus eram, et, etc. ; et ita S. Auml)rosius in epist. cl;iss. m, tom. II, pag. 1(97. Joan. x, 16. B. ; xiaii., Weronen. et Corbeiem., unus greae ; el ita S. Cyprianus in lib. de Unitate Ecclesiæ Catholicae pag. 255, et in epist. 76, ad Magnum, de hapliz , nulis Novatianis, pag. 209. Joan. xii, 51. Brixian. et Wercellen., nunc judicium est hujus mundi; et ita S. Gaudentius in serimon. 12, pag. 146. Joan. xiii, 29. Brixian. , quia , etc. Quidam mss. Div. Biblioth. Sancti Ilieronymi, et codices fere onmes S. Augusti habent, quia dicit ei. Joan. xiv, 17. Brixian., nec novit. Vercellem., nec agnoscit; et ita S. Ambrosius in lib. 1, de Spir. sanct. càp. 4, pag. 611, et in Exposit. Evang. seciind. Luc.; Veronem. habet, nec cognoscit. Luc. i, 2. Brixian. , £; ministri fuerunt verbi. Budivus, Hamm., Cappell., Wall., Vatib., Pisc., Gen:ar. et ex antiquis ( )rigenes in I.uc. homil. i, Ambrosius, Euthymiis hic, fiieronymus Præfatione in \iatthæum, et text. Græg., 'τπκράται γενόμενοι τοῦ λόγον, Ministri fuerunt verbi. Luc. 11, 49. Brixian., Wercellen., Veronen. et Gat., nescitis, etc. Tertullianus pag. 516, non scitis. Luc. iii , 5. Brixian., in directum ; et ita codex Claromont. S. Irenæi. Luc. vii, 42. Brixian., Quis ergo eorum, etc. S. Cyprianus, Quis illorum, etc. Luc. xxiv, 24. Brixian., Vercellen., Veronem., Corbeien. et Gat., non viderunt ; et ita quidam mss. Div. B. bl. S. Ilier. et S. Augustinus in lib. iii de Consensu Evangelistarum tom.lll, part. ii, pag. 140. Marc. v, 45. TBrixian. et Weron., et jussit illi dari manducare. S. Irenæus, et jussit ei dare manducare; Clarom. ejusdem S. Irenæi cod. liabet , dari, etc. Marc. xi, 25. Brixiam., ad orationem ; et ita S. Cyprianus in lib. iii Testimoniorum ad Quirimum cap. 22, ag. 578. Matth. xiv, 5. Brixianus et Weronensis legunt, Fratris sui Philippi. Græcus quoque post illa verba, fratris sui, addit Philippi, ex Marc. vi, 17. Joan. iii, 5. Deest Sancto in Brixian. et Veronen.; et ita hodie in omnibus Græcis, et plerisque Latinis exemplaribus; in Tertul. libro de Bapiismo, et libro de Anima ; in S. Cyprian. epist. 75, ad Jubaianum , de hæreticis baptizìùdis, pág. 187; et in S. Ambros. lib. iii Je Spiritu sanctó cap. 10, pag. 677. Lue. 1, 5.' Brixiam. et Weronem.,'oiiinibus. In Græeo quoque codice est τάσιν, id est omnibus, quod Syrus Interpres ad personas refert, interpretans Lucam,

quasi dicat, se assectatum esse oculatos testes, et
ministros : ita non accipit metaphorice verbum
παρmxo)o9%nxóri, assecuto, pro assequi mente ea, quæ
facta et dicta sunt; sed proprie, pro, assectari ali-
quem.
Luc. i, 55. Deest ex te, in Brixian., Veronen., ut
etiam in pluribus Latinis exemplaribus, in sancti Am-
brosii Exposit. Evang. secund. Lucam pag. 1300, in
nonnullis Biblicis libris Reginæ Suecorum, et in Gal-
licanis plerisque mss. S. Augustini lib. n de Con-
sensu Evangelistarum. Verum ea verba leguntur ab
Irenæo, Tertulliano, Novatiano cap. 19 de Trinitate,
aliisque antiquis scriptoribus, el versionibus Syr. et
Arab. relatis a Millio in edit. text. Græci.
Luc. vi, 26. Brixian., Prophetis; et ita duo libri
mss. Div. Bibl. sancti Hieronymi.
| Luc. ix, 48. Brixian., quicumque me recipit, recipit
eum; Vercellen. , quicumque me recipit, non me reci-
pit, sed eum, etc. Veron. et Corbeien. non me reci-
pit, sed eum, etc. llilarius Diaconus, qui Ambrosia-
ster dicitur. in Epist. ad Romanos cap. ii, pag. 41,
qui me recipit, non me recipit, sed eum, etc.
Matth. xxii, 55. ln Brixian. et Corbeiem. omiltun-
tur verba illa, ut impleretur, quod dictum est per Pro-
phetam dicentem : diviserunt sibi vestimenta mea, et
super vestem meam miserunt sortem : nec leguntur
apud Origenem, Euthymium, Theophylactum, S. Ili-
larium; S. Augustinuim lib. ii, de Consensu Evange-
listarum tom. IIl, part. ii, pag. 121; Titum Bostrem-
sem; versiones Syriacam , Copticam , Arabicam,
AEthiopicam; editiónem Compluteiisem, et codices
Graecos manu exaratos quaiiiplurimos relatos in
Variis Lectionibus Millii. Desuni etiam in aliis codd.
præfereutibus Latinam Veterem Vulgatam Italam.
Sunt qui putant, hæc ab Joanne in Matthæum iri ep-
sisse Librariorum licentia. Ego vero Wulgatæ lectio-
nem sequor.
Joan. x, 22. Brixian. et Corbeien., Facta est au-
tem Dedicatio in Hierosolymis. Nomen illud, r&
èyxzivtz, derivatur ab ἐγκαινίζειν, de novo aliquid
fí; quo verl)o LXX Iiiterpretes reddunt verbium.
Hebræum än, initiavit, dedicavit, et apud dictos In-
terpretes iyxaivtz, §yxzivtai;, ἐγκαινιαμῖς, id est, inno-
vationes, innovatio. Verbum âutem liebræum, sicut
et nomen, usurpantur in Weteri Testamento de qua-
vis Dedicatione sive prima, sive instaurata, jiuta
cum nova doinus incipit habitari; attamen usü fa-
ctum videtur, ut §yzziviz, encænia, accepta sint pro
aliqua renovatione, sive instauratione Templi; qiiod
deducimus ex Hebræorum Kalendario, in quo, `duo
tantum memorantur celebranda Enc enia Templi,
nec mentio fit Salomonicorum : priora in meisé
kasleu, vigesima quiuia die, qua Machab;ei restitue-
runt, Altare Holocaustorum; et ideo (ut I Machab. iv,
39, legimus) statuit Judas, et fratres ejus, et universâ
Ecclesia Israel, ut agatur dies 'Dedicaiionis, ivxatva-
ggù, Altaris in temporibus suis ab anno in annum per
gies 9cto, a quinta et vigesima die mensis Casleu cum
lætitia et gaudio. Altera encænia, quæ reperiuntur
in Kalendario Judæorum , Dedicatio ést, sive instau-
rati0 Templi facta sub Zorobabele in mense Adar,
ut yidere est apud Esdram, cap. vi, vers. 16.
J9an. xi, 56. Brixian., Quid vobis videtur ? quia non
veniet ad diem festum? Sunl qui Græcum ti 3o«t;
$giv; ότι οὐ μὴ ἐλθρ εἰς τὸν ioprjy; cum interroga-
119ne legunt, Quid vobis videtur? annon veniet ad
diem festum?
Matth. xiii, 45. Brixian. et Weron., negotianti ; et
ita S. Cyprian. in lib. iii Testimon. aíí Quiriiium
pag. 372, et in lib. de Opere et Eleemosynis, in ali-
quibiis imss ; item S. Ainbrosius in lib. ii de Abra-
ham, cap. 9, pag. 543.
Matth. xxvii, 40. In Brixian. et Corbeien. omitti.
tur, tah; et ita in textu Græco, et in S. Augustini
#; iii de Consen. Evangel. tom. III, part. 11, p.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

EPISTOLA BLANCHINI ALTERA.

prscnipituR CoDEx MS. GRÆco-lATINUS EVANGELioRUM ET ACTORUM, IN BIBL10THECA CANTABRIGIENSI ASSERVATUS

[ocr errors]

cl. ac doctissimo viro Philippo abbati Garbellio pa- A quam adhue, quod sciam, si Montfauconium paucos »

tricio Brixiano Joseph Blanchinus Veronensis S.

P. [).

Non es nescius, Garbelli doctissime, quantam Sacrarum litterarum cultores perceperint utilitatem ex insigni illa editione Vulgatæ Antiquæ Latinæ et Italæ Versionis Evangelii secundum Matthæum, e vetustissimis erutæ Monumentis, studio et labore D. Joannis Martianay, Presbyteri Benedictini e Congregatione S. Mauri, quam ipse primum Parisiis anno 1693 litterario orbi tradidit. Quod quidem vel ex eo aperte cognosci potest, quod ubique Liber ille ita feliciter exceptus est, ut venalis hodierna die apud nostros Italos bibliopolas minime reperiatur; quamvis nullus exsistat Divinarum Scripturarum studio incensus, qui ejus lectione carere ullo modo possit. Quare in Prolegomenis hujus Evangeliarii Quadruplicis, quoniam mihi opus erat de antiqua Itala versione Latina multa praefari, ne forte viderer aliquibus rem a sapientissimo Martianaeo multo diligentius, majorique cum dignitate, quam de me polliceri auderem, jam actam, agere, existimavi longe melius huic editioni consultum, et a me prudentius factum iri, si te, aliosque Italæ versionis amatores invitassem (a) ad legenda Prolegomena ejusdem Martianæi, qui illud argumentum singulari eruditione traclavit. Nunc ergo ad ostendendum, Italam, quæ erat verborum Græcorum tenacior, cum perspicuitate sententiae, nostro Evangeliario quadruplici contineri, Græcum originalem textum, in antiquioribus mss. libris praeservatum, adeamus. Si enim, inquiebat C S. Hieronymus, ad Damasum scribens, Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant quibus? tot enim sunt exemplaria pene, quot codices. Sin autem veritas est quærenda de pluribus, cur non ad Græcam originem revertentes, ea, quæ vel a vitiosis Interpretibus male reddita, vel a præsumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus aut addita sunt, aut mutata, corrigimus? Et paulo post : Hæc præsens Præfatiuncula pollicetur quatuor tantum Erangelia, etc., codicum Græcorum emendata collatione, sed Veterum. Sanctns quoque Augustinus in lib. ii de Doctrina Christiana eamdem regulam tradit. De Italæ versionis interprete, ope Latinorum codicum emendando, non est meum statuere, verene

que alios excipias, cujus sint ætatis, formæque, prodiderit; non alienum putavi testari tibi, quid de illis opiner. Codicem Evangeliorum Cantabrigiensem Græco-Latinuin antea describam ex eodem Mil.

lio. Et quamvis sint illæ membranae per aliquos vel Ogygiæ, numquam tamen propter eas adducar ut aliquem versum mei Quadruplicis Evangeiiaiii castigem; quoniam, si eas quandoque sequare, falleris, aut falles. Est equidem Codex ille antiquissimus, sed mendosus, ut cæteri. Retinet ipse anti

quam italam, quæ tamen cariosas et edentulas lectiones habet.

Græci adeundi sunt codices, sed incorrupti, sine quibus nemo putet Italam inveniri, ac inventam,

B absque maculis edi posse. Ego neque Doctoris Maxi

mi institutum satis laudare, nec aliquorum animositatem satis mirari queo, quibus labor [Hieronymi, qui aditum sibi ad purissimos Graecos fontes pro emendando Latino quatuor Evangeliorum codice patefecit, improbatur; quoniam correctionem suam ex coenosis illis ac turbulentis Latinorum interpretum lacunis hauriendam esse non duxit. Censores habuit Hieronymus sua etiam ætate; qui, ut ejus labori moras necterent, fidemque detraherent, atque opus quod aggrediebatur, suspectum Ecclesiis efficerent, praemonuerunt ignarum vulgus, ut caveret sibi; quoiiiam a Latinis exemplaribus recedebat. Sed in defensione, quam pro se beatissimo papæ Damaso scripsit, ita eum (cupiens amoliri a se illam opinionem) alloquitur, et dicit : Novum Opus facere me cogis ex veteri; ut post exemplaria Scripturarum toto Orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam; et quia inter se variant, quæ sint illa, quæ cum Græca consentiant veritate, decernam. Pius labor, sed periculosa præsumptio, etc. Quis enim .... cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit, discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium , me clamitans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur, quod et tu, qui Summus Sacerdos es, fieri jubes; et verum non esse, quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Et post pauca : Magnus hic in nostris codicibus error inolevit; dum, quod in

aliqui sentiant, an secus. At illud meum est multis D eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio, quia mi

ostendere, æquum esse mihi concedi, ut ego de luala non minus tuto judicare possim, ex Græcorum verborum tenacitate, cum perspicuitate sententiæ. Millii editionem N. T. tu jam legendo, et pervolvendo trivisti : cum antem pleraque illorum, quæ conuulit, Exemplaria, pervetera esse constet, nec quis

i (a) Vide Prolegomena, col. 0000 et seq.

nus putaverint, addiderunt : vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille, qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum cæteros quoque æstimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mista sint omnia; et in Marco plura Lucæ, atque Matthæi; rursum in Matthæo plura Joannis, et Marci; et in caeteris

reliquorum , quæ aliis propria sunt, inveniantur. Hoc A cus, cum eadem ἐπιγραγή: ita nempe dispositis libris lius intelligere eis liceret, et Latina sua, sicubi opus A exhibere, quam eliderant ipsi Evangelistæ,

[merged small][merged small][ocr errors]

istis, ut Apostolorum Evangelia praeponerentur Evangeliis Apostolicorum, quomodo Marcum, et Lucam, Apostolorum comites vocat Tertullianus (b). Marci Evange!io suffixa est etiam notula, significans post illud proxime poni librum Artuum. Werum hæc est scribæ recentioris. Sequens enim folium , quod prima facie duodecim postremos versus Epislolit tertiæ D. Joannis exhibet, altera primam partem capiis primi Actorum, clare indicat Exemplar hoc jam olim præter Evangelia et Acta , conplexum fuisse Catholicas saltem Epistolas. Epistolam vero J oa:nis tertia m (prætermissa Judæ, nisi tamen in hoc, ut in aliis quibusdam cod. Epistolæ Jacobi fratris annexa fueril) subsecutum fuisse librum AB torum. Sic enim ms. : Epistola Joannis tertia explicit. Incipit Actus Apostolorum. Codici ipsi ad oram (ne quid infactum prætereamus) ascripta sunt varia : 1° Sectiones Ammonianæ, charactere codicis ipsum probe simulante, sed pleniori nonnihil, ac nigriori. Solæ hic incedunt, et absque comitatu codicis Eusebiani , quo, ad quam quæque tabulam spectat, ostenderetur. Nempe Scriba, cum jam haud adesset ei inimium forte, quo Canonem claracteribus rubris exprimeret, ad mentem Eusebii (c), scriptionem ejus in aliud tempns distulisse videtur, ac postea ex oblivione, aliaque aliqua causa impeditum fuisse, quominus ipsam ex instituto describeret. 2° Sparsæ hirc inde vorulae άρχη, τ£λο;, zzi )£ys, &òs a rirt, initium et finem Lectionum Ecclesiasticarum demolanles, ul C et lectionum quarumdam tituli, fœda ac barbara mann exarati (d). 50 Capita quædam rerum in Evaiigeliis tractatarum horrido charaetere exarata, aliquando in marg., sæpius autem in summa pagina (?). Notulæ autem hae , reliquæque jam dictæ, noli unius alicujus descriptoris erant, imo nec linius sæculi. Aliquæ pervetustæ sunt, aliæ posterioris paulo ævi, aliae inferioris multo adhuc ætatis; alir tantum noii hodiernæ , seu etiam plane recentes: singulæ Latinorum quorumdan, ut videtur, qui, animi gratia, vocabulorum portenta ista, uti polerant, depinxere. Certe textus ipse codicis, Græcus pariter ac Latinus, est Latini scribae. Quod osteiidit Simonius ([), ex similitudine characterum textus utriusque ; ex litteris pure Graecis in oppositam verD sionem admissis; ex ipso instituto codicum hujusni di Græco-Latinorum; qui certe Græcis usui esse non poterant, (quid enim ipsis cum versione, seu etiam lingua Latinorum?) sed in Occidentalium ommino gratiam confecti videntur ; ut textu Graco sc* licet e regione Latini posito, haberent jam, quihus facultatis aliquid in Græcis, unde et S. codicem me(e) Malth. ix, 35, et x, 1, ubi agitur de morborum curatione, et electione Apostoloriim, exstat hæ£10: tnla : tov 0spartet zzι τον αποστυλον, h. e. regi 0εραπεφειν, χαι τὸν άττοστολων ; alibi ista : τον 7?**; μάτζον zzι γαρισεον, h. e. ττερί τὸν γραμματίγ*,*' , zpta aioy; alibi ista : AroaroXo$ xat ro$ viòv Zsfisfis?)

[ocr errors]

esset, emendare : denique ex mendis ipsius exemplaris γραμzoi;, quorum aliqua satis clare produnt amanuensem Latinum ; v. gr. 'Hpóòovg , 'i^oàvvovs, Ίωάννει, Σαμαρτάνων, φλαγελάσας, λεττρόσου, et ejusmodi alia. Et jam quidem ad ipsius codicis partes accedimus. Latina, translationem Italicam exhibet, qualis tum temporis interpolata ferebatur, ante castigationem Ilieronymi. Graecum vero textum mirifice corruptum ac depravatum, hujusmodi tamen, qui originem certe duxerit ex iis fontibus, ex quihus inanavit Italica Wersio. Nempe cum exemplaribus interpretum italorum, et apographis inde deducuis ita omnino actum arbitror. Exemplaria, quibus interpretes ipsi usi sint, sicut aliquanulum hinc inde passa fuerant a Scribis (id enim ex Syriaca, aliisque Versionibus aliquibus ad consimiles cum ipsis Codices adornatis omniuo coustat): ita in cæteris egregie referebant Apostolicam dictionem. Quod autem in Latinorum manus devenerint, deducti exinde codices mendosi prodiere. Scripti nimirum, non uti eætera exemplaria Orientis, a seribis Græcis, linguæque adeo patriæ haud nesciis, qui textum nitidum fere, probeque euratum emisere; sed a notariis, quales in Occidente ferebat ista ætas, misere indoctis et barbaris, qui de libris, quos deseripturi erant, nihil fere norant, præter ipsas litteras. Hinc certe tractu temporis, major multo adhue, immo vero tandem infinita plane vitiorum, et injectitiarum lectionum vis Codicibus istis ingruebat. Mox enim, vt e Latinis doctiores aliqui excerpta uiidecumque scholia, et insigniores pericopas ascripsissent ad oram suorum exemplarium, librariis ea transcripturis illud negotii datum erat, ut universam hanc farraginem marginalem in Apographisui corpus transmitterent. Hujusmodi codices nonnulli hodieque exstant inisere, supraque omnem moduin mixti et maculati. Pervetusti p'erique omnes , et eximiæ olim apud Occidentales auctoritatis ; eoque certe majoris, quod interpolatis istis Versionem istam magis magisque accommodatam dederint Latini alii. Hinc enim haud quaquam dubitatum erat, quin Græca, quibus Latina hæc tam probe respondebant, originarium illum textum integrum et iliihatum exhibuerint, ad quem expressa fuerat ltalica versio. Consentientia , sic ut diximus, Græca haec, et Latina, primum certe diuque, ul videtur, seorsum, et in distinetis vo!uminibus incedebant. Postea autem, quod apud Occidentales linguæ Græcæ studium aliquantulum florere coeperit, eruditis e re visum est, originarium textuin , et versionem sub oculum simul exhibere ; idque vel in eadem pagina, quod in nonnullis libris factum videmus ; vel iu diversis, ut in aliis aliquibus, ac speciatim in hoc Cantabrigiensi.

IIujus certe, de quo jam agimus, Graeca quod altinet, vix dici potest, quam supra omnem modum in iis digerendis licenter se gesserit, ac plane lascivieriI Interpolator, quisquis Ile. In animo ipsi fuisse priuia frvwte creuideris, non quidem textuum ipsum

sed, ol)servato dumlaxat S. Textus ordine, ac historia, singula Evangelia absolutioria ac pleniora reddere. Hl. eniin faciunt intromissæ in cujus |ue Evangelii textum particulae variæ, integræque perioli reliquorum : hue transposita in unoquoque plurima, oh historiæ claritatem : huc traduciæ ex Evangeliis rsptxorat : hue interpolationes aliæ innumerae. verum, el in aliam plane sententiain pertrahunt nonnuII, vocabula pro genuinis alia, neutiquam angzvttzörepa, adeoque ad historiæ claritatem ac ubertatem nihil éonferentia : mutationes numerorum, casuum, generum, temporum, passim factæ absque omni causa : transpositiones infinitæ, quarum nulla idonea ratio vel fingi poterit: contraela denique plurima, et excisæ hinc inde

B partes, et quidem tot;e sententiæ, quæ mirifice ad

[ocr errors]

historiæ Evangelicae integritatem faciunt. Neutiquam enim hujusmodi praetermiserit, cui constitutum fuerit ex uno Iuoque Evangeliorum conficere integram historiam Evangelicam, et quasi Diatessaron. lmmo vero certum illud unum, Digestorem hujus textus, in Ilisce libris Evangeliorum, et Actuum grassatum fuisse pro arbitrio ; addidisse, sustulisse, mutasse, plane uui ferebat animus; multoque, ut verbo dicam, labore illud egisse, ut textus ipsorum Evangelistarum, magna sui parte, in alium quemdam transformatus incederet. E locis codicis vitiosis et interpolatis, pauea dumtaxat hic notabimus. In Evangelio Mauhaei, in$ignis illa pericope de primis accubilibus cœnæ (cap. xx, vers. 2S) in interpolatis hisce Gr;eee jam primum apparet : 'Ygeis δε ζητεῖτε ἐx μικροῦ αύάσαι, xzi μείζονος μενοι δ§

[ocr errors]
[ocr errors]
« ElőzőTovább »