Oldalképek
PDF

quamplures, qui, utriusque linguæ fere prorsus A ficavit. Hinc demum Augustino, qui niliil inepte,

ignari, nulloque habito interpretum, seu exemplarium delectu, difliciliora et obscuriora Italæ versiomis loca ausi sunt corrigere, expungere, vel assumentis augere : et quae lectori moram afferre poterant in Evangeliis, ea, facta veluti quadam Harmonia, alterius Evangelistæ stylo, verbisque illustrare. Hinc variæ, discrepantesque unius ac ejusdem antiqui interpretis sunt exortæ lectiones; quæ SS. Hieronymo et Augustino in causa fuere, ut quererentur utrique de tanta Latinorum interpretum numerositate. Quamvis enim, inquit doctissimus Sabatier in Præf. Generali (De Bibliorum Sacrorum Latinis versionibus antiquis, § 2), textus primigenii discrepent inter se aliquando lectiones, variisque dissideant verbis, alque etiam sententiis, unum tamen eumdemque primigenium esse textum constat : quidni igitur pariter unam eamdemque primum fuisse Scripturarum interpretationem dixerimus, quamvis variæ in codicibus occurrant discrepantiæ, quæ varias interpretationes, a variis elaboratas interpretibus, significare videantur? Nimirum variæ illæ forsitan discrepantiæ, aut ab oscitantium negligentia librariorum, aut ab audacium temeritate eruditulorum sunt profectae; quorum alii somniculose describendo hanc interpretationem, verba et sententias vitiarunt; alii vero, quæ minus intellexere, aut mendosa putarunt, aut arbitratu suo mutaverunt. Certe, si id inter exscribendum primigenium Scripturæ textum, cujus vel litterulam mutare nefas esse

debuerat, contigit; quanto magis contingere potuit C

in exscribenda interpretatione, cujus, cum non tanta esset auctoritas, quanta textus primigenii, minori adhuc cura, minorique religione est descripta a librariis, et eruditulis, qui mutare, addere, detrahere, glossulas inserere, religioni non habuerunt? Præterea variarum potest esse alia lectionum origo, eaque purior atque utilior. Sicut enim librarii, et erudituli, oscitantia, et temeritate primigeniam translationem nonnunquam vitiarunt; ita eruditi, si quando primum dormitasse agnoverunt interpretem, quod nemini non contingit, cum errare, et falli humanum, et a nemine alienum sit, quæ minus recte versa erant, castigarnnt, et verbis, sententiisve obscuris lucem dedere. Hinc factum est, ut quæ variæ viden

nihil nisi recte scribit, scribere forsitan licuit, Latinos interpretes numerari non posse. lta laudatus CI. Sabatier, cujus conjecturam ego vehementius urgebo. Warias exstitisse SS. Hieronymi et Augustini ætate versiones ego quoque non semel asserui in tomo 1 Vindiciarum Canonicarum Scripturarum, atque in hoc Evangeliario Quadruplici, nisus auctoritate SS. PP., et præsertim Hilarii, Hieronymi, et Augustini, qui libro ii de Doctrina Christiana cap. 14, dum varias pro iisdem emendandis regulas tradit, maximum habendum esse codicum ab eodem interprete derivatorum delectum docet: Nam, inquit, codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum, qui Scripturas Divinas nosse desiderant, ut emendatis non

B emendati cedant, ex UNo dumtaxat iNtERPRETATioNis

genere venientes. Et in eodem libro, cap. 15, num. 22, 1n ipsis INTERPRETATioNiBUs, Itala cæteris præferatur; nam est verborum tenacior, cum perspicuitate sententiæ. At, ubi S. Hieronymus arbiter sedit, B. Damasi jussu, ut (post exemplaria Scripturarum Novi Testamenti toto orbe diffusa, quæ inter se variabant) quæ essent illa, quæ cum Græca consentiebant veritate, decerneret ; ne multum, inquit, a lectionis Latinæ consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum, quæ sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur, ut fuerant. Itaque illa exemplaria, quæ dicit tot pene fuisse, quot codices, ex uno dumtaxat interpretationis genere veniebant; quandoquidem tot exemplaribus Italæ mire corruptis, quibus mederi volebat, minime consuluisset, si ea varii elaborassent interpretes. Praeterea discrepantes lectiones Evangeliorum, quas ipse Hieronymus, præsertim in commentario in Matthæum, recitat, non diversos interpretes arguunt, sed exemplaria diversa ejusdem interpretis. Demum, cum usque ad hanc diem insigniores bibliothecæ singulari , diligentia pervolutæ servaverint quamplura fragmenta illius antiquissimæ interpretationis, quam tanto in pretio habuit Augustinus, cuique cæteras esse poslhabendas pronuntiavit, cur aliarum omnium fortuna adeo dispar fuit, atque dissimilis? Privatis, dicet aliquis, usibus inserviebant. At non omnes. Italæ quidem apud Latinos excellebat auctoritas; sed tamen aliæ quædam fuerunt versiones, quibus lialam postha

tur esse a variis elaboratæ scriptoribus Scripturarum D buere nonnulli Patres. Quoniam vero paucæ erant,

interpretationes, aliud forsitan nihil sint, quam varia ejusdem interpretationis exempla, pro librariorum negligentia, ignorantia, ac temeritate, sed et eruditorum castigatione discrepantia. Hinc forsan Hieronymus, tot exemplaria pene, quot codices, scripsit; quæ tamen paulo inflatius scripta sunt: hinc cum idem Hieronymus novam adornasset Novi Testamenti interpretationem, idque a pluribus reprehenderetur, sanetus i)oetor malevolis, qui se, suamque rodebant et carpebant versionem, iis respondit verbis, quibus non tam a se novam Scripturae interpretationem elaboratam, quam veterem emendatam, et a maculis, vitiisque, quibus laborabat, expurgatam fuisse signi

primum neglectæ sunt in forulis tabulariorum, deinde iuteritum passæ. Si pene innumeræ credi volunt, quei fieri potuit, ut omnes deperditæ dicantur, et sint. Non levis est hæc difficultas, nec facilis ad expediendum est modus illis, qui volunt nimis urgere SS. Hieronymi et Augustini sententias, quas recitavi. Hujusmodi tamen nodus nullo negotio solvetur, si tot Latinos interpretes minime exstitisse credamus. Sed de hoc alibi. Ne autem amplius alicui ea cogitatio veniat in mentem (post tot litteratissimos homines, qui de Windob. cod., ejusque Itala versione mihi scripserunt) ipsum exemplar, incertae versionis esse, et frustra me illud edendum, te collatore, sus

[ocr errors]

ex consequenti locorum parallelorum prolatione : quæ loca, qui attentius perpenderit, cum tuos labores merita cumulabit gloria, tum meæ editioni, quam mereri possit, laudem tituli non invidebit. Multa quidem et maxima debeo CI. W. Nicolao Forlosiæ Aug. bibliothecæ custodi primario, qui incomparabili diligentia Latinos non solum codices sacros ex Windobonensi thesauro collegit, collectosque in indicem ordine suo distribuit, atque ad me misit; sed evangeliarium etiam, de quo loquimur, explicuit, atque descripsit; critico insuper et historico adjecto judicio. Utinam totus ille codex, cujus ego variantes lectiones evulgo, a te, sapienlissime praesul, aliquando in lucem edatur. 0pus sane incomparabile, et immortalitate dignum; sed hominum dumtaxat, qui multum progressionis fecerint in lectione Latimorum Patrum primitivorum, imo ætatem consumpserint, manibus contrectandum. En indolis Windobonensis codicis testimonia clariora. Marc. cap. viii, 10. Windobonen., Weronen. et et Corbeiem. Magedam. Vulgata S. Marci hic narrat,

Christum per mare Tiberiadis navigasse Dalmanu-.

tham. S. Matthaeus vero cap. xv, 59, et plura Latina S. Marci mss. habent venisse Magedan. Syriacus quoque, ac Arabicus, et Græca quædam vetustissima exemplaria legunt, Magedan. Luc. cap. xii, 55. Desunt verba, in manibus vestris, in Windobonen., Wercellen., Gat. et Brixiam, et ita in Graeco textu, in antiquis Corbeiensibus Bibliis, et in quibusdam aliis Latinis mss. in S. Irenæi lib. iv contra hæreses tom. 1, pag. 278; in S. Cypriani lib. de Umitate Ecclesiæ Catholicæ, pag. 260 et 266. Marc. cap. viii, 15. Windobonensis pro, Herodis, habet, Herodianorum. Graeci codices nonnulli, videndi apud Millium hic pro, fermento Herodis, ferunt, καί τίς ζμης 'Hp»6tzv&v, hoc est, fermentum HIerodianorum; neque spernendum. Liic., cap. x, 15. Windobonem. et Weronem. quid usque in cælum, Brixian. quæ usque in coelum. Iii Græco codice hodierno Matthæus et Lucas non differunt : igitur vulgatns interpres in Græca Matthæi versione legebat, μὴ ἐος οὐρανοῦ, numquid usque in caelum, quomodo se in quodam exemplari legisse festatur Beza. Luc. cap. xii, 8. Windobonen., Corbeien. et Mm. confitebitur in illo, et ita, juxta Graec. S. Augustinus in Speculo de Evangelio secundum Lucam tom. iii, part. 1, pag. 770, et in Sermone 71, de verbis Evangelii Matth. 12, tom. v, pari. I, p. 401. Luc. cap. xii, 43. Windobonen. et Veronen. Dominus ejus. Quidam mss. libri Div. Bibl. S. Hieronymi, juxta Graecum, habent, Dominus suus. Luc. cap. xii, 45. Windobonem., Weronen., Corbeien., Gat. et Mm. pro, servos, habent, pueros, et ita, propius Graeco verbo, habent quidam mss. codd. Div. Biblioth. S. Hieronymi. Luc. cap. xii, 55. Windobon. et Weron. socrus in sponsam, etc. Gant. Graec. διαμερισθήσονται hic. cod.

[ocr errors]

C Ambrosius in lib. 1 de Spir. Sanct. cap. 5, pag.

614, et nonnulli codices Evangelii secundum Lucam, ut refert idem S. Ambrosius in dicto loco , et Mm. Spiritum bonum datum. Brixian. Spiritum Sanctum, et ita versio Persica. Didymus, et versio Syriaca , Spiritum sanctitatis. Æthiopica vero habet, bonum datum Spiritus Sancti. Luc. cap. xi, 50. Windobonen. et Weronen. usque ad generationem istam. et ita Lucifer Calaritanus. Wercellen. usque in gente hac. Luc. cap. xviii, 14. Windobonen., Weronen., Brixian., Corbeien. et Gat. magis, quam ille Pharisaeus; et ita versio Syr. et S. Cyprianus in lib. de Orat. Domin. pag. 265: S. Ambros. quoque in lib. 1 de Cain et Abel, cap. ix, pag. 199, magis, quam Phari

D seus. Mm. magis ab illo.

[ocr errors]

manu exarati, omnesque typis vulgati , Patres, et A circumstantibus mecum , Corbeien. sunl quidam hic Marc. cap. 7, Windobonen., Corbeien., Gat. et Brixian. Dei summi. et ita quidam mss. div. Bibl. § Hieronymi. Luc. cap. xi, 31. Windobonen. et Gat., plus Salomone hic, Brixian. plusquam Salomone hjc. In quibusdam codicibus div. Bibl. S. Hieronymi habetur, plus Salomone hic. Luc. cap. xii, 58. Windobonen. et Corbeien. ad magistratum. et ita S. Ambrosius in lib. de Tobia cap. 9, pag. 601. Brixian. ad Judicem. Luc. cap. xiii, 54. Windobonem.... gallina pullos sub alas suas, Vercellen., quemadmodum gallina...... sub alas suas , Veronen. gallina, Brixian. gallina pullos suos. S. Irenæus in lib. iv contra Hæreses tom. 1, pag. 281 gallina pullos suos sub alas.

interpretes, uno assensu , Jesum fuisse fabrum docent. Matlhæus cap. xiii, δδ, fert: Nonne hic est fabri filius? Luc. cap. xii, 59. Windobon., Gat., Mm. et Brixian. novissimum quadrantem reddas, Weronen. donec etiam reddas novissimum quadrantem , Corbeien. novissimum quadrantem. S. Irenæus in lib. i contra Haereses tom. i, pag. 104, donec reddas novissimum quadrantem. Luc. cap. xiii, 8. Windobonen. permitte..... mit.am cophinum stercoris, Wercellen. et Brixian......... et mittam cophinum stercoris, Weronen. et Corbeien. remitte.......... et mittam cophinum stercoris, el ita S. Paulinus, S. Ambrosius in lib. ii, de Poenit. cap. 1, pag. 415, et in lib. 1 de Jacob, et Vita Beata, cap. M, pag. 445, necnon S. Augustinus. Luc. cap. xvii, 9. Windobonen. et Weronen. quæ sibi imperata sunt, Wercellen. et Brixian. quæ præcepta sunt ei, Corbeien. sibi. et ita quidam mss. div. Bibl. S. Hieronymi , S. Ambros. in Exposit. in psalm. cxviii, tom. i, pag. 1179 , habet , quod imperalum est ei. Luc. cap. xvii, 18. Windobonen. non est in illis , qui rediret, et gratias ageret Deo, Wercellen. ex his non est inventus, elc. Veronem. ea illis nom est, qui rediret, et gratias ageret Deo , Corbeien. ex illis non erat, qui rediret, et gratias ageret Deo. S. Ambros. in lib. 1 de Cain eu Abel cap. 9, pag. 199, non fuit eae illis, qui rediret, et gratias ageret Deo. Luc. cap. xix, 8. Windobonem. si quid alicui fraude abstuli , Corbeien. et Brixian. fraudavi. Sanctus Irenæus habet , et si cujus quid fraudavi. Sancius Ambrosius in lib. ii de Cain et Abel cap. 4, pag. 214, si cui aliquid fraude abstuli; et ita Chrysoiogus. Luc. cap. xxii, 51, Vindob. expetivit , ut vos ventilet, Corbeien. et Brixian. , eaepetivit, ut vos ventilet , etc. Veron....... ivit, ut....... let. S. llilarius in lib. x de Trinitate. tom. ii , pag. 548, expetivit , ut vos cerneret; ejusdem vero S. Hilarii codex Colbertinus, et alii non delerioris notæ, ventilet ; et ita S. Amhros. in lib. iii de Interpell. Job cap. 5, pag. 659 , nec non Ambrosiaster in Epist. ad Roman. pag. 77, S. Cypr. in lib. de Orat. Domin. pag. 271, expetivit, ut vos vexaret, etc. Luc. cap. xiii, 27. Windobonen. nescio unde sitis , Veronen., nescio unde estis. et ita S. Ambrosius in lib. 1 de Cain et Abel cap. 5, pag. 192. Luc. cap. xiv, 12. Windobonen. et Corbeien. meque vicinos , neque divites ; Vercellen, neque fratres tuos, sed nec vicinos, nec divites; ne forte et ipsi te imvitent; Veronem. neque frutres, neque, cognatos, neque vicinos, neque divites ; ne forte et ipsi te reinvitent , Brixian. ne forte et ipsi reinvilent te. S. Cyprianus in lib. iii Testimoniorum ad Quirinum cap. 2, pag. 372, neque fratres , neque vicinos , neque divites; ne forte et illi, reinvitent te. Marc. cap. viii, 59. Windobonen. quod sunt quidum circumstantes, Weronen. quod sunt quidam de

circumstantium me. S. Ambros. in lib. iii de Fide tom. ii, cap. 12, pag. 514, quod sunt quidam circumstantium. Luc. cap. xi, 2. Windobonen. et Brixian. Fiat voluntas (Windobon. volumptas) tua, sicut in cælo, et in terra, Vercellen. Fiat voluntas tua , Weronen. Fiat voluntas tua in coelo, et in terra. Graeci quamplures tum editi, tum manu exarati, legunt, Fiat voluntas tua, sicut in cælo, et in terra. Vulgala , plurimique codices optimæ notæ hæc verba omittunt, quemadmodum Origen. lib. de Prece, qua de re videndus Mill., War., Lect., hic, et S. Augustinus. Postremus in Enchiridion ad Laurent. cap. 116, advertit, Oratione Dominica apud Lucam quinque dumtaxat pe

B titiones contineri ; septem vero apud Matthæum.

C.

Luc. cap. xi, 2. ln Vindobonen. post , Pater, additur, sancte , qui in cælis es , in Wercellen. et Corbeiem. sancte, qui es in cælis, in Weronen. et Brixiam. noster, qui es in cælis (in Gat, noster), et ita in Sancto Ambrosio. In Mm. sancte. Verba illa, noster, qui es in cælis, jam ante Origenis tempora irrepsisse, apparet ex ejusdem libro, rspi Eùzis pag. 57. Luc. cap. xii, 11. In Windobonem. , Vercellen. , Veronen., et Corbeien. additur, et Hierico. et ita in Colb. 2, apud Mill. t*jv isptx%. Luc. cap. x, 20. Windobon., vobis subjecti sunt, Werouen., spiritus maligni vobis subjecti sunt, Brixian., Dæmonia vobis subdita sunt. Ambrosiaster in Epist. ad Corinthios I, cap. 12, pag. 154. .Dæmonia vobis subjecta sunt. Luc. cap. xiii, 25. Windobonem., Weromen. et Brixiam. Domine, Domine. Geminatum , Domine, est Matulhaei. Luc. cap. xxm, 17. Vindobomen., Gat. et Brixiam. omnibus hominibus. et ita S. Ambrosius, seu Berengaudus in Expositione in Apocalypsin , de Wisione 1v, tom. II, pag. 557. Luc. cap. x , 41. In Windobonen., Wercellen. , Veronem. et Corbeien. desunt verba, sollicita es, et turbaris erga plurima. et ita S. Ambrosius in Enarr. in psal. 1, pag. 757, in Exposit. psal. cxviii, pag. 1107, et in lib. i, Exposil. Evang. sec. Luc. p. 1268. Luc. cap. x, 42. Hic versus deest in Windo

D bonen., Wercellen. et Veronen. atque in S. Am

brosio, Luc. cap. xiii, 55. Windobonen. omittit, deserta. Porro Gr evi codices multi non ferunt , deserta , £ρημος ; neque S. Cyprianus , neque libri veteres Latini, neque versio Coptica, et Armena. Qua de re vide Grot. Brug. Mill. Additum videtur ex v. 53, capitis xxiu Evangelii Sancti Matthæi. Luc. cap. xvi, 21. In Windobon., Wercellen., Weronen., Gat., Mm. et Brixian. desunt verba illa , et nemo illi dabat. et ita in quibusdam mss. div. Bibl. S. Hieron. et in Præfat. S. Gaudent. episcop. Brixian. ad Benivol. ut animadvertit Cl. Paulus Galeardus pag. 10, num. 2, quem consule: codices

quoque Græci non pauci apud Millium , et Erasmum A

non habent, et nemo illi dabat, itemque Latinorum quamplurimi. Addita hæc putantur ex capitis xv, versiculo 16, praesentis Evangelii , ubi de Prodigo filio sermo est, saturari cupiente porcorum siliquis , et nemo illi dabat. Luc. cap. xvii, 29. In Windobonem. et Corbeien. deest, ignem de cælo. et ita in S. Iren. Ibid. Wercellen. et perdidit omnes, et ita idem S. Irenæus. Luc. cap. xx, 36. Windobonen. et Corbeien. [nam sunt similes angelis Dei, quia, etc. S. Hieron. in lib. contra Joan. Jerosol. tom. 11, pag. 420 , sed erunt sicut angeli Dei, quod, etc. Luc. cap. xxi , 15. In Windobonen. Vercellen. et Corbeien. desunt verba illa, et contradicere omnes.

Et ita in S. Cypr. lib. ad Fortunatum, de Exhorta- B Luc. cap. xviii , 30. Vindobonen., Weronen.

tione Martyrii cap. 10, pag. 555. Luc. cap. xii, 7. Desunt verba, sed et, in Vindobomen. et ita in S. Augustini lib. 22 de Civitate Dei , tom. vii, pag. 681. - _ . . . Luc. cap. xii, 42. Verbum , putas , omittitur in Vindobonen., Weronen., Corbeiem. et Brixiam. et ita in S. Ambrosii lib. 1 de Pœnit. cap. 9, p. 401. Luc. cap. xvii, 10. Deest, omnia, in Windobonen., wercellen. et Weronen. et ita in S. Cypr. lib. iii , Testim. ad Quir. cap. 51, pag. 582. Luc. cap. xix, 26. Werba, et abundabit, desunt in Windobonen., Wercellen., Corbeien. et Brixian. necnon in Græco textu , et in reginæ Suecorum vetustiori ms. Evang. Latino.

et Corb. , recipiat septies, et ita S. Cypr. et S. Am-
bros.
Luc. cap. xix , 9. Windobonen. filius est. Sanctus
Cypr. habet, quoniam et hic filius est Abrahæ.
Luc. cap. xix, 22. Windobonen., Wercellen., We-
ronen. et Corbeien. tollo....... meto. et ita S. Am-
bros. in lib. de Tobia cap. 19, pag. 613.
Luc. cap. xix, 25. Windobonen., Wercellen., We-
ronen. et Brixian. et ego. et ita S. Ambros. in lib. de
Fide Orthodoxa contra Arianos, tom. 11, pag. 357, et
in lib. de Tobia cap. 19, pag. 613.
Luc. cap. xxi , 10. Windobon., nam surget.
Brixiam., exsurget. S. Cypr. in lib. ad Fortuna-
tum, de Exhortatione Martyrii cap. 11, pag. 334.

Luc. eap. xix, 8. Deest, Domine, in Windobonem., C. exsurget enim gens super gentem, et regnum super re])escriptio ejusdem codicis Windobonensis facta a A fuit appellata : atque id ad eum, qui sequitur modum.

et jua in S. Iren. lib. iv contra Hæreses, tom. 1 , pag. 242, et in S. Cypr. lib. de Oper. et Eleem. pag. 55. Luc. cap. xxn, 11. In Windobonen. , Veronen. et Corbeien. deest, domus; et ita in S. Ambrosio. Marc. cap. v, 1. Post fretum, deest , maris, in vindobonen. Veronen. et Brixian. et ita in Cod. Cantabrig, Græco-Lat. Marc. eap. v, 11. Deest, magnus , in Windobonen. eu Weronen. ut in Werss. Golh., Copt. et Pers. Marc. cap. xii, 30. ln Windobonen. deest , mandatum. et ita in aliquibus mss. S. Cypr. de Oralione Dominica. Luc. cap. xii , 50. Windobonen., Weronen. , Corb., Gal. et Brixian. baptisma. et ita S. Cypr. ID p. 650. Marc. eap. xiii, 19. Windobonen. et Gat., tribulationes tales, et ita duo reginæ Suecorum mss. div. Biblioth. S. Hieronymi. Luc. cap. xxii, 12. Windobonen., Veronen. , Corbeien. et Brixian., vobis ostendet. et ita S. Ambros. Luc. cap. xix, 12. Vindobonen., Veronen. fet Brixian. homo quidam....... dives. et ita Lucifer Calaril. Luc. cap. xxu, 15. Windobonem. et Brixian. non possint. et ita quidam codex ms. S. Cypr. in lib. ad fortunatum de Exhortatione Marlyrii.

[ocr errors]

Luc. cap. xxii, 5. Windobonen., Weronen., Gat. -• Mm. et Brixian., Scarioth. et ita quidam mss. lib. div. Bibl. S. Hier.

Luc. cap. xxii, 2. Windobonen., Weronen. , et Brixian. pro Jesum, habent, eum. et ita habetur in quibusdam mss. Latinis bibl. reginæ Suecorum.

Marc. cap. xii, 29. Windobonen., Deus t'esler, Vercellen., Veronen. et Corbeien., Deus noster. et ita S. Hilarius in lib. ix de Trinitate tom. ii, pag. 276. et unus reginæ Suecorum ms. lib. divinæ Bibliothecæ S. Hieronymi.

Marc. cap. xii, 52. Windobonen., bene dixisti, Magister, in veritate, quod unus sit Deus, nec est alius præter illum. et ita S. Hilarius in lib. xi de Trinitate tom. ii, pag. 276.

Marc. cap. xiii, 52. Windobonen. et Wercellen., et hora, et ita S. Hilarius in lib. i de Trinitate tom. iI, pag. 19. -

Sed jam satis multa profudi , ut ostenderem in Evangeliario Windobonensi antiquam Latinam Italam contineri. Subtexam nunc integram ejusdem codicis descriptionem, a Cl. Forlosia concinnatam, una cum litteris, quas tu mecum ab illo acceptas communicasti. Eas edo in lucem, ut memorem me tuorum officiorum omni tempore futurum isthæc editio polliceatur. Hominem ex ipsis agnovi tui studiosissimum, atque amantissimum mei.

Cl. Wiro Nicolao Forlosia Aug. bibliothecæ custode primario.

Codex iste ms. theologicus, latinus est, membranaceus, purpureus, litteris quadratis ex argento, in-folio. Constat in præsentia foliis centum quadraginta et duol)us. Ejus amplitudo est instar ejus, quod curavimus pro characterum specimine, exemplaris. Membranae rubro infectæ sunt colore , non tamen ex æquo omnes , sed pro cujusque duritie, aut tenuitate : earum pleræque adeo sunt subtiles, ut eas non agminas pelles, sed vesicarum esse putes membranas. Folia ex utraque scripta sunt parte : quælibet pagina quatuordecim continet lineas : linea vero litteras ad viginti præter propter. Forma litterarum quadrata : eæque omnes ex argento liquefacto, exceptis iis, quibus Dei, Domini, aut Jesus momen scriptum est, quæ sunt ex auro : prout membrana tenacior, aut paratior, ita vividius colorem, aut litterarum splendorem servat. Præter hosce quatuordecim rersus, in summa pagina (quadratis etiam , ut dicitur, litteris, sed minoribus ) a parte sinistra scriptum est, secundum, a dextera autem, e regione Evangelistarum, nomen Lucanum, aut Marcum, circa quod lineolæ aliquot inscribuntur. Quod autem Lucae nomen ad Latini patronimici formam in Lucanum perperam verterit , id calligrapho condonandum. In quaterniones digestum fuisse codicem apparet eae hujusmodi notis Q. XLllI, etc. quæ notæ ad finem cujusque quaternionis in ima pagina visuntur.

Est autem codex Neapoli huc asportatus; ac pertinuit ad bibliothecam Patrum Augustinianorum S. Joannis de Carbonaria. Monasterio ea relicta fuerat a cardinali Seripando, qui in concilio Tridentino sanctæ Romanæ Ecclesiæ legati munus obivit. Is multos maximi pretii codices eae legato acquisiverat a Jano Parrhasio. In fronte paginæ primæ, Seripandi, vel Parrhasii manu (quæ in aliis etiam apparet) olim scriptum legitur, annorum circiter mille ; adeo ut ea ratione quinti , vel serti sæculi habitus jam tum fuerit.

Initio cujusque paginæ majoris formæ littera, eaque exterius, picta est; quamvis ex intermediis dictionis esse contigerit. Sic etiam initiales litteræ cujusque versiculi grandiores.

In fime membrorum,.aut periodorum nulla distinc

A folio primo ad fol. septuagesimum quintum, Evangelium secundum Lucaim , quem semper in Lucanum versum legimus. Hoc autem incipit in codice ab illis verbis capitis decimi, vers. septimi, sin autem ad vos revertetur, etc. Quod initium , forte quod esset deletum , mendose ab imperito deinde suppletum est ad hunc modum, Sinautemavos, etc. Desinit ad capitis vigesimi tertii, versum decimum in ea verba, constanter accuSanteS eum.

A folio septuagesimo sexto ad ultimum sequitur, Evangelium secundum Marcum, a verbis capitis secundi, vers. septimi decimi , Sani medicum, sed qui male habet, etc. In nostra Vulgata habetur, sani medico. Desinit in ea capitis decimi quarti, vers. trigesimi sexti rerba, Abba Pater, possibilia omnia tibi

Sunt.

Ad cducendam litterarum formam unum atque alterum adhibui delineatorem; at cum id er mea sentemtia minime præstarent, eo quod comptiori semper formui eas redderent, ipse improbæ huic opera- manum admovere non refugi, et pellucida charta ita eæcepi, ut exemplum ipsum propius attigisse videar. Crassiores etenim litterarum ductus sunt, sed id accidisse opinor ob soluti argenti crassitudinem, quæ non patitur duci, quemadmodum scriptoris vult manus aut mens.

Eachibet exemplar codicis manuscripti paginam alteram folii centesimi ex Evangelio secundum Marcum cap. vii, vers. 4.

C • Quod , si hoc pacto Cl. Viro Blanchinio satis fuerit factum, erit id mihi tam gratum , quam quod gratissi' mum.

Cels. S. R. l. principi Josepho Comiti Thunio Sanctæ Gurcensis Ecclesiæ episcopo, Nicolaus Forlosia obsequentissimo ex animo S. P.

Benigne tu quidem, ut soles, celsiss. princeps, quod Evangelici codicis descriptionem non ingratam Cl. viro Blanchinio fuisse, significes : apprime namque id gratum, et quas par est , habeo gratias; sed nolim gratiae id apponi mihi, quod merito tuis paruerini jussis, et illi fuerim commode obsecutus. Jam, nec minori certe animi alacritate studebo, in perquirendis,

tionum signa, præter aliquantulum spatii majoris, ac D uti mandas , Latinis, si qui sunt, Sacræ Scriptura?

ne id quidem semper. Litteræ omnes æque inter se distant, nulla habita unius dictionis ab altera distinctione, misi raro, Ad finem periodi, aut versiculi , nullum appositum est punctum, sed tantum post interrogationem unicum appingitur, neque id semper : quæ res ad antiquitatem facere videntur. Ubi Divina nomina scripta ex auro sunt, ad latus postremæ litteræ punctum ex auro adscriptum, ornatus gratia. Dolendum, quod initio, fine, et intermediis quoque foliis sit quoque codex mutilus.

Continet autem , quod ejus superest, Evangelia duo, quæ sanctorum Lucæ et Marci dicuntur: et quidem juxta eam editionem, quæ Antiqua Iualica a Patribus

codicibus, quicumque decem prioribus Christianæ religionis sæculis scripti , in Aug. hac bibliotheca serventur. Unam solummodo mihi veniam petere, necesse est : ne scilicet , tam propere id a me præstari posse putet Blanchinius. Ille etenim amœno Italiæ cælo assuetus , frigoris regionis hujus ignarus, et quod potissimum est, bibliothecæ nostræ inscius, viae intelliget, tam esse per hiemem adeuntibus ingratam , et inhospitam, quam æstate jucundam. Cum primum igitur id fieri poterit , id me curaturum recipio , ac si quid ad ejus rem,quod faciat, reperero, erit mihi vobis, obtemperasse tam gratum quam quod gratissimum. Sic te, Celsiss. princeps, pro Ecclesiæ tuæ incremento Deus opti

« ElőzőTovább »