Oldalképek
PDF

lis. Verum etsi S. Philastrius sanctitate, et doctrina A Serm. S. Gaudentii successoris S. Philastrii, quem

præclarus exstiterit, hoc tamen ejus 0pus de Hæresibus caute, et cum judicio quibusdam in locis legendum, quod nonnulla contineat cum placitis rectæ Theologiæ non satis cohærentia. S. Augustinus præf. in librum suum de Hæresibus ad Quodvultdeum monet, doctius de hæresibus præscripsisse S. Epiphanium, quam S. Philastrium. Hæres. 49. Ante initium cap. annota : Caute lege hoc caput, nam S. Philastrius existimat primi hominis animam (desunt nonnulla) cum SS. PP. ferme omnes, et explanatores Geneseos erudite, pie, orthodoxe, historice, et germane spiraculum vitæ præfato loco, animam rationis participem intelligant. Vide Castrum lib. mi adversus hæreses, verbo Anima, hæresi 2, et Sixtum ]ib. v Bibl. annot. 27. Hæres. 56. Ad initium cap. ascribe : Caute lege hoc caput, nam S. Philastrius in hæresi pouit, existimare ante constructionem turris Babel unam tantum fuisse linguam in mundo, cum tamen Scriptura sancta, et SS. PP. ferme omnes, non nisi unam linguam inter homines fuisse ante ædificationem Babel, apertissime doceant. Addito recentiores Genes. xi interpretes, Castrum lib. ix adversus hæreses, verbo Lingua, Sixtum lib. v Bibliot. annot. 87. • IIæres. 63. Ibi in textu : a Domino usque nunc anni 430, appone in marg. : Latinius vir eruditus mendum hoc loco

de sua 0rdinatione habuit : at notum est S. Ambrosium emigrasse Cæsario et Attico Consulibus anno sal. 397. Consule Not. ad Rom. Martyrol. 48 Julii. Haeres. 69. Ibi in textu : cum et in ventre sanctificati sint, ut Patriarchæ, Prophetæ, Judices, Jeremias, et Joannes Baptista, etc., scribe in marg. Caute legas, nam si loquainur de vera sanctificatione a peccato originali, Jeremiam, Joannem Baptistam, et Deiparam, solos sanctificatos in utero docent Theologi. Haeres. 79. Ad initium cap. ascribe : Caute legendum est hoe caput, neque enim hæresis est, aut error existimare non omnes Psalmos editos a Davide, cum multi PP.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small]

illapsum in numerum, levi mutatione ita restituendum C stice esse intelligendam; et repone : Non intelligit

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

De hæreseon ^ diversa pestilentia, variisque erro- D Jesus Salvator in carne, pullulaverint, dicere opor

[blocks in formation]

propheta ° non immerito comparatum agnoscere, A quotidie per ænigma compleri e enim cognoscimus

qui cum infecunditatem patiatur, sæpius aliorum furtim fetus incubans, quasi suos jam fovet ac vindicat filios usque ad tempus aliquod; cumque eis jam tempus ætatis discernens b adcreverit, tunc omissis e falsis parentibus, jura parentum sensu proprio recordantes, palamque oculis intuentes, sequi eos amplius non demorantur. Quorum causa nobis similitudo hæc nuntiata est, quod diabolo relicto impietatis causa, ejus qui orbem terrarum sua sub (litione cum tenere putaret, postquam vero Christo parente a nobis viso et recognito, omissa falsitate parentis mendacissimi, jam veri parentis Christi vestigia sequi omnis homo d non moratur agnoscens:

prophetiam Jeremiæ beatissimi ita dicentem : Clamavit perdiæ, collegit quæ non parturiit, faciens sibi divitias non cum sapientia, in medio dierum f derelinquent eum, et in postremo erit insipiens (Jerem. xvii, 11). Quod nunc deserentes quotidie s omnes gentes idololatriam mortiferam inimici, Christum etiam verum Dominum de Lege et Prophetis audientes, eumque cum Patre semper esse credentes ac recordantes, æque ad eum modis omnibus h supplices properant pervolare, ut compleatur prophetia i : Recordabuntur et convertentur ad Dominum Christum omnes fines orbis terrarum (Psal. xxn, 27).

FABRICII ET GALEARDI N0TÆ. * Perdici a Jeremia propheta. Jeremiæ xvii, M 1. B editiones amissis. Sic infra paucis interjectis : 0missa

S. Ambrosius vi, 5, in Ilexaem. : Perdicem astutam novimus, quæ aliena cva diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpore foveat suo, sed fraudis suæ fructum habere non posse, quia cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia ubi vocem ejus audierint, quæ ova generavit , relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt.... Hujus imitator est diabolus, qui generationes Creatoris æterni rapere comtendit, et si quos insipientes, et sensus proprii carentes vigore potuerit congregare, fovens eos illecebris corporalibus, ubi primum voa, Christi parvulis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quæ pullos suos , sicut avis, materno amore complectitur. Idem traditum Cassiodoro ii, 14, War. Epist., aliisque quam pluribus, quorum loca laudant Cotelerius in notis ad tom. II Monumentor. Ecclesiæ Græcæ pag 547, Huetius ad Origenem pag. 16 seq. Bochartus tom. II Ilierozoici p. 84, et Allatius ad Eustallium Antiochenum p. 132 seq. Vide et Ambrosii epist. 52, ad Irenæum, tom. II p. 918 seq., Athanas. tom. I p.363, edit. noviss. Johan. Camerarii Symbola IlI, 68, Combefisium ad Ilippolytum de Aiiti-Christo c. 55, Ducæum notis ad S. Basilium tom. I, p. 44. FABRic.

b Tempus ætatis discernens. Tempus quo per ætatem discernere possunt veros a falsis parentibus. Prima aetas, in homine quoque, ignorat discernere dextra a sinistris, bonuni : iìmalo. Confer Grotium ad Deut. 1, 39, et Jonæ iv, 11. Sic prima mundi ætas non statim Dominum ac Servatorem suum agnovit et sectata est, sed passa se a diabolo ad varia idololatriæ et superstitionis genera turpiter abduci.

FABRic. e 0missis falsis parentibus. Minus bene priores

[ocr errors]

falsitate parentis mendacissimi. FABRic. d Omnis homo non moratur. ld est nemo moratur qui agnoverit. Ita apud Florium ii, 18, unus vir Numantinus non fuit, qui catenis duceretur. Talia sunt in sacris scriptoribus Luc. i, 57, oùx &òvvortia et tropâ; τά Θεό τὰν £ίμz; Rom. 111, 20, §3 Épyων νόμου οὐ í* zato,6;ja stat τάσα σάρ3. FABRiC. ° Quotidie per ænigma compleri. IIoc est, per multitudinem neophytorum ad Ecclesiam quotidie accedentium intelligimus impleri, quod propheta futurum esse ænigmate pcrdicis significavit. In quam sententiam mox subjungit: quod nunc deserentes quotidie omnes gentes idololatriam etc. Porro licet commodiore interpunctione locum hunc aliquomodo juvisse videor, antea enim conjuncta erant verba : Agnoscens quotidie per ænigma, quibus subjiciebatur `artyμῆ, constructio tamen adhuc admodum hiulca atque'impedita est, sed qualem non alienam esse a Philastrii usu plura hujus libri loca lectorem edocebunt. FAbRic. f Derelinquent eum. Sic. LXX, quos hic sequitur Philaslrius; Vulg. vero et Pagninus, derelinquet eas. Confer Hieronymum ad hunc Jeremiæ locum, qui utroque modo testimonium propliet;e profert; de narrata autem perdicis proprietate consulendus omnino erudissimus ßochartus tom II Hierozoici p. 84, 85, ubi non modicam huic Philasti ii pr;cfationi lucem affundit. GAlEARD. 8 0mnes gentes. Ex quibusvis geiitibus etiam remotissimis quosdam.| 1. Supplices. Male edit. Helms., simplices. i Prophetia. Quo in loco Philaster nomen Christi explicationis causa inseruit.

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small]
[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][subsumed][ocr errors]

dii deaeque esse putantur. Quod pervidens, inquiunt, mater, quia occisus est Abel justus, cogitavit ut pareret justum Seth, in quem et collocavit magnæ virtutis spiritum, * ut possent destrui virtutes inimicæ. De Seth autem ipso Chrislum Dominum b genus deducere aiunt. Quidam autem ex eis non solum genus de eo deducere, sed etiam ipsum Christum esse asserunt atque opinantnr,

coelo feminea; apud eos enim masculi et femin;e, A

1W. DOSITHEUS. * Dositheus quidam postea, Judaeus genere, ausus est dicere, d secundum carnem solum esse vivendum in Lege Domini, e deque ea non sperans resurrectio. nem futuram, t mec Dei Spiritum, nec Angelum esse credens, & nec futnruin judicium h de Lege atque Prophetis exspectans. V, SADDUCAEI. Sadducæi post ipsum, i a Saddoc homine Judæo,

FABRICII ET GALEARDI NOTÆ.

[ocr errors][ocr errors]

perspicuum est, quia mox c. 5. Saddocum Sadduexeorum auctorem vocat illius'discipulum, perinde ut auctor appendieis ad Tertull. et Hieronymus adversus Lucifer. Sadducæos ex Dositheani erroris radice surgentes : et Epiphanius hæresi 14, &röarzauo, &rò Ao7t0£ov appellat. Ita Nicætas quoqtie lib. i Tliesauri c. 38. FABRic. " Secundum carnem solum esse vivendum in Lege Domini. Hoc est, ut explicatur capite sequente, ritiis externos Legis observandos, qiiod diligentius ab Dositheanis factum scribunt 'Dämascemu§, Nic;etas, et alii. Hoc carnaliter vivere dicit Philastrius c. 8. Quoniam vero resurrectionem eos inficiatos esse mox affirmat, possint etiam verba illa accipi sic, ut solum hoc in corpore vivendum esse, docuerit Dositheus, quemadmodum de Samaritanis est infra c. 7. Vel, Legis.promissiones non extendi ultra præsentem vitam. FABRic. e Deque ea non sperans resurrectionem futuram. Utpote qui negaret e Lege illam probari posse : 'Arrtxiipvtre xzi. τήν άνχστασιν, inquit de Dósitheo Eulogiiis apud Photium cod. 250, p. 467, ubi ex libris Moysis eam confirmat. Recogiiitionum quoque anctor non obscure innuit a DoSiul)eo hunc errorem accepisse Sadducæos. Contra admisisse resurrectionem diserte scribunt Epiphanius. Nicaetas, et alii. Etiam auctQr appendicis all Tertull. el Hieronymus contra Luciferianos tradunt Sadducæos errorem negatæ resurrectionis ad Dosithei hæresim addidisse. S. Dauiascenus velut conciliaturus tam diversas et pugnantes inter se sententias, quosdam saltem Dositheanorum resurrectionem fiituram credidisse scribit. FAbric. f Nec Dei Spiritum nec Angelum. Vid. Eulogias apud Photium p. 468. A Samäritanis tamen angelos repudiari negat Epiphanius hæresi 14. h;eresin, illam Sadducæorum própriam testatus. Observa porro quod Actor. XXIll, §. legitur, o$r* "AyytXov oÜts IIvsvpa, id a Philastrio de Spiritii S. expliéari. iiíéí Epiphanitis de Sadducæis : IIvsύμα δά άγιον οὐκ ἐσασι; et Tlieophylactus. Sed per trv*%wz animum hoininis intellige, quem esse immortalem spiritum, et post dicessum a corpore permanere negabant Sadducæi, teste Josepho xii, 12. FABRic. * Nec futurum judicium. Animos enim mortales, mundum incorruptibilem esse docuit Dositheus teste eodem Eulogio. FAbric. h De Lege atque Prophetis. Immo primum fuisse qui Prophetas repudiaverit, quasi non in Spiritu S. loculos, scribunt auctor appendicis ad Tertull. de Præscription. et Ilieronymus ndversus Luciferianos, et in hoc ipso Samaritanis eum auctorem erroris sui fuisse innuunt, a quibus solos libros Legis recipi dicetur infra cap. 7. FAbiuc. i A Saddoc homine Judaeo. Epiphanio, et Damasceno Xzδούz, Arabil)us Zendik, Judaeis p*T$ Antigomi Sochæi discipulus. Wide Maimonideih ad Pirke Aboth tom. IW Mischnae p. 411 edit. praeclarae Silrenhusianæ, ubi et do Bailoso altero Antigoni disciulo, aiictore Baitosaeorum, de qnibus peiinde ut de adducæis abunde mulia viri doéti, Fulierus, Pocockius, Drusius, Serarius, Scaligw, etc.

qui hoc nomine vocabatur, qui a discipulus fuit illius, A turam confitetur, ' Legem accipit et Prophetas,

qui et confirmavit hanc hæresin, ut ex eo Sadducæi dicerentur : secundum carnem æque solum prædicant vivendum, circumcidendum, corpusque baptizandum. De Lege autem divina b non aliud exspetantes, e Epicuream dementiam potius, quam divinae Legis jura sectantes. De quibus et d in Evangelio scriptum est, docente Domino, contraque hanc hæresin pestiferam prædicante.

VI. PHARISAEI. Pharisæorum alia est, quæ e resurrcctionem fu

8 Christum autem exspectat ut justum hominem.* !li Judaizant et Evangelia non accipiunt, et i quædam tempora Christo Domino nostro esse contraria asserunt. '

VII. SAMARITANI.

Samaritani j a Samario Rege ita nuncupati sunt. k Alii autem aiunt a filio Chanaan, qui hoc nomine Samarius vocabatur, a quo Samaritani sunt appellati. Isti legem accipiunt Moysi, id est l quatuor solum libros, judicium futurum non exspectanles,

FABRICIl ET GALEARDI N0TÆ. a Discipulus fuit illius. Dosithei. Nam ita et alii B mario rege. Ita Basileensis et Hamburgensis editio;

[ocr errors]
[ocr errors]

at Lugdun., a Samaro rege, quod fortasse melius. Vulg. III Reg. xvu, 24, Somer : ut et Epiphanius, Σομήρ; LXX et Pagninus, Semer, $εμῆg; Arabo, Samér. Vide Josephum viii, 7, ubi Geleriius vertit, Samaræum vocavit a Samaro, quod Lugdun. editionis lectionem confirmat. GAlEARd. * A filio Chanaan. Genes. x, 18, ille dicitur sagzpzîos. FABRic. — Alii autem a filio Chanaan. Hic perpeiram Philastrium culpat Dupinius Hist. Eccl. saec. iv: non enim ait Pliilastrius Samarium regem filium fuisse Chanaan , ut Dupinio præpropere niinium legenti visnm est. GAleAad. 1 Quatuor solum libros. Cum alii scriptores antiqui Origenes, Epiphanius, Leontius, aliique plurimi referaut Pentateuchum solum a Samaritánis admissum (ut hodie etiam facere reliquias illorum constat) rejecta autem fuisse ab iisdem scripta prophetica post Moysen edita : mirum videri possit a Philastrio tradi, quatuor tantummodo libros Moysi accepisse. Neque error librarii est, cum infra c. 115 peculiaris de l)euteronomio repudiato hæresis recurrât. Vereor autem ne Philastrio fraudi fuerit duplex vocabulorum δευτερώσεως et δευτερονομίαν siguificatio. Nam uti per δευτερώσεις, ita jer Deuteronomium etiam άγραφα πατροτταράδοτα Hebræorum significari quandoque, noluim èst vel ex Maximo ad Epistolam 9. Dionysii Areopag. quæ a Samaritanis utique respuebantur. Quintum vero Moysi librum ab illis rejectum, solus quod sciam Pliilastrius, atque ut opinor præter rem scripsit. Porro antiquum genitivum Moysi pro Moysis retiuui, praeeuntibus prioribus editionibus, et quod ita dixerunt Tertullianus et alii veteres, similiter ut tralatitia sunt Achilli, Ulyssi, pro Achillis, Ulyssis, et similia , de quibus vide si placet Vossiuim libro iv de Arte grammatica cap. 9 et Claudium Dausqueium in Orthographia p. 95. Accusativus Mosea pro Mosen occurrit apud Juvencum iv, 15., aliosque. Fabric. — Quatuor solum libros. Recte

persuadebant Pharisæi, perinde ut infra cap. IX. D notavit Fábricius singulare hoc a Philastrio haberi,

[ocr errors]
[ocr errors]

uod Samaritani (In Indice edit. Ilamburg. ver., Ä libro pro Samaritanis legitur Sadducæis. Edit.) quatuor tantum Moysi libros acciperent, id enim cæteris antiquis, qui de Pentateucho a Samaritanis recepto loquuntur, indicuum , ac prorsus άγοστον. Num fortasse, ubi certum sit Philastrii effátum, idcirco Deuteronomium (de libro hoc intelligit Fabricius) respuebant Samaritani, quod in eo quædam habeantur, quae a manu Moysi miuime præfecta esse jam constat inter eruditos ? Videsis Simonium llist. Crit. Vet. Test. lib. 1, cap. 6, Huetium Demonst. Evang. pag. 179 edit. Paris., a quibus Philastrii locus minime est observatus. At vero Deuteronomium antiquitus a Samaritanis non fuisse rejectum aperte ostendit insignis locus ejus libri xxvii, 4, a Samaritanis corruplus, ubi pro Ebal moule substitus est Garizim, reclamantihus omnibus codicibus Hebræis omnibusque antiquis versiouibus de quo videndus Waltonus Proleg. xi, in Biblia Lon

« ElőzőTovább »